Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 26 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2634/12

Uzasadnienie

1. I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
2. 1. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. w kwocie 374.946,00 zł.
3. 2. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. w kwocie 373.146,00 zł.
4. 3. W dniu [...] stycznia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. na podstawie wyżej wymienionej decyzji wystawił wobec Pani N.V. tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok w kwocie należności głównej 373.146,00 zł.
5. 4. W celu przymusowego ściągnięcia należności objętych tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny skierował do S. sp. z o.o. zawiadomienie nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o zajęciu wynagrodzenia Pani N. V.. Przesyłka skierowana do dłużnika zajętej wierzytelności za pośrednictwem poczty, po dwukrotnym awizowaniu 23 i 31 stycznia 2012 r. jako zwrot niepodjęty w terminie została zwrócona nadawcy i włączona do akt sprawy. Egzemplarz zawiadomienia przeznaczony dla Skarżącej i przesłany jej za pośrednictwem poczty wraz z tytułem wykonawczym pod nieobecność adresata awizowano dwukrotnie w dniach: 24 stycznia i 1 lutego 2012 r., po czym zwrócono nadawcy jako zwrot niepodjęty w terminie.
6. 5. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. w całości do dnia wydania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Z uwagi na powyższe organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne.
7. 6. Pismem z dnia 13 lutego 2012 r. nadanym w placówce poczty w dniu 16 lutego 2012 r., Skarżąca tj. Pani N. K. (poprzednio V.) zgłosiła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 33 pkt 4 i 8 u.p.e.a. Skarżąca wnosiła o uchylenie dokonanych czynności oraz umorzenie postępowania a także o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Skarżąca wyjaśniła, iż tytuł wykonawczy nie został jej doręczony. Skarżąca twierdzi, iż nie posługuje się nazwiskiem V. zatem nie jest osobą wskazaną w zawiadomieniu o zajęciu a także - jak przypuszcza - w tytule wykonawczym. W ocenie Skarżącej dokonanie wpisu hipoteki pozwalałoby na wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1876/11). Na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a wnosiła o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu ustanowienia hipoteki.
8. 7. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. uznał bezskuteczność wniesionego zarzutu z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Organ egzekucyjny wskazał, iż termin na zgłoszenie zarzutu przysługuje zobowiązanemu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W sprawie korespondencja zawierająca zawiadomienie z dnia 18 stycznia 2012 r. i odpis tytułu wykonawczego została po powtórnym awizowaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. i dnia 1 lutego 2012 r. zwrócona do urzędu. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego termin zgłoszenia zarzutu upłynął z dniem 8 lutego 2012 r. Natomiast Skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutu. Skarżone postanowienie zawiera pouczenie o tym, że nie przysługuje na nie zażalenie. Postanowienie doręczono Skarżącej w dniu 13 marca 2012 r.
9. 8. Pan S. L., doradca podatkowy działając z pełnomocnictwa Pani N.K. (poprzednio V.) wniósł zażalenie z dnia 27 marca 2012 r. na wskazane postanowienie organu egzekucyjnego. W zażaleniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy wystawiony został na inne nazwisko niż nazwisko zobowiązanej i skierowany do innego niż zobowiązana adresata. W tej sytuacji nie można uznać, że miało miejsce skuteczne jego doręczenie a także, że tytuł wykonawczy spełniał kryteria wskazane w art. 27 § 1 u.p.e.a. Z uwagi na powyższe Pełnomocnik Skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. Jeżeli organ odwoławczy nie znalazłby podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego we wskazanym trybie wnosił o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 pkt 4 i 7 u.p.e.a. i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 26 marca 2012 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie zarzutów, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie doręczono Skarżącej w dniu 17 lipca 2012 r.

Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia pełnomocnik Strony wniósł w dniu 3 sierpnia 2012 r. za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

1. II. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
2. 1. Skarga podlega odrzuceniu.
3. 2. Badanie merytorycznej zasadności skargi zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi. Przed wszystkim Sąd administracyjny rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję administracyjną w pierwszej kolejności zobowiązany jest badać, czy został dochowany termin wskazany w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Od tego bowiem momentu rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi, jednocześnie fakt doręczenia decyzji administracyjnej czy też postanowienia skutkuje tym, że wchodzą one do obrotu prawnego.
4. 3. Należy wskazać że trzydziestodniowy termin rozpoczyna bieg od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie skarżącej, a w określonych sytuacjach termin ten rozpocznie bieg w momencie doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi strony. Zgodnie bowiem z art. 40 § 2 k.p.a. w przypadku ustanowienia pełnomocnika wszelkie pisma procesowe, w tym również decyzje administracyjne, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek doręczać pełnomocnikowi strony. Oznacza to, że od momentu przedstawienia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach w sprawie i to do niego powinny być kierowane wszelkie pisma, których adresatem jest strona postępowania. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa bowiem za jego pośrednictwem z wszelkimi skutkami prawnymi odnoszącymi się do strony. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków odnośnie doręczeń pism w takim przypadku. W konsekwencji tego doręczenie pisma stronie w sytuacji, gdy ustanowiła ona pełnomocnika, jest bezskuteczne i nie wywołuje skutków prawnych, a przede wszystkim nie jest zdarzeniem, od którego rozpoczyna swój bieg termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
5. 4. Z akt badanej sprawy wynika, że Strona na etapie postępowania przed organem egzekucyjnym ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika w osobie Pana S.. L., doradcy podatkowego (pełnomocnictwo z dnia [...] marca 2012 r.). Sporządził on zażalenie od postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego W. o nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w W..

Dyrektor Izby Skarbowej w W. podejmując analizę zakresu przedłożonego wraz z zażaleniem pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2012 r., w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych uznał, iż pełnomocnik umocowany do działania przed organami egzekucyjnymi, co wynika z treści pełnomocnictwa, był uprawniony tylko do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W., nie był jednak na podstawie posiadanego pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2012 r. umocowany do reprezentowania Strony w postępowaniu toczącym się przed Dyrektorem Izby Skarbowej w wyniku wniesionego środka zaskarżenia. Dyrektor wywodził, że z treści pełnomocnictwa wynika, że upoważnia ono pełnomocnika do działania w imieniu Skarżącej jedynie przed organem egzekucyjnym. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 7 u.p.e.a. jest nim w realiach sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego W..

Natomiast DIS zgodnie z treścią art. 23 § 1 u.p.e.a. nie jest organem egzekucyjnym, ale organem nadzoru nad czynnościami egzekucyjnymi Naczelnika Urzędu Skarbowego W. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. dalsze reprezentowanie Pani N. K. przez Pana S. L. wymagało dodatkowego pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania w postępowaniu odwoławczym (drugoinstancyjnym).

W piśmie z dnia 30 kwietnia 2012 r. Pan S. L. uznał wezwanie go do przedłożenia pełnomocnictwa za bezpodstawne. Z kolei Pani N. K. w piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. wskazywała, iż udzielone doradcy podatkowemu pełnomocnictwo z dnia [...] marca 2012 r. dotyczy także reprezentowania jej w postępowaniu egzekucyjnym przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W. jako organem II instancji.

5. Z uwagi na treść oświadczenia Skarżącej z dnia [...] czerwca 2013 r. Sąd uznał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie miał podstaw do odmowy uznania pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2012 r. jako niewłaściwego do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu odwoławczym przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W..

Pojęcie pełnomocnictwa, jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 27 listopada 2003 r. (sygn. akt III CZP 74/03 OSNC 2005/1/6) ma dwojakie znaczenie; z jednej strony oznacza pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w jego imieniu, z drugiej natomiast strony - dokument obejmujący (potwierdzający) to umocowanie. Przekładając powyższe na realia rozpatrywanej sprawy w razie, gdy organ administracji ma wątpliwości co do treści pełnomocnictwa, wzywa do uzupełnienia braku stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uczynił to pismem z [...] kwietnia 2012 r. Skarżąca polemizując z ww. pismem, powyższe wezwanie wypełniła ostatecznie oświadczeniem z dnia z [...] czerwca 2013 r. w którym wskazała, że udzielone doradcy podatkowemu pełnomocnictwo z dnia [...] marca 2012 r., dotyczy także reprezentowania jej w postępowaniu przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W..

6. Należy mieć na uwadze, że ustanowienie pełnomocnika stanowi jednostronną czynność prawną, która może być dokonana w sposób dorozumiany, pełnomocnictwo może być też udzielone ustnie. Wymóg udokumentowania tej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest spełniony poprzez pisemne potwierdzenie istniejącego pełnomocnictwa, nawet jeżeli potwierdzenie to zostanie dokonane z datą późniejszą niż czynność procesowa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 241/05, Lex nr 190983 oraz z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt I OZ 420/07 – niepubl.).

Analogicznie w realiach rozstrzyganej sprawy, w razie podjęcia wątpliwości przez organ co do treści pełnomocnictwa, wyjaśnienie ich przez Stronę, poprzez wskazanie, że udzielone pełnomocnictwo dotyczy także postępowania przed organem odwoławczym, wiąże w tym zakresie organ odwoławczy. Oświadczenie woli Skarżącej z dnia z [...] czerwca 2013 r. należy rozpatrywać bowiem łącznie z treścią pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2012 r. i uznać jako uzupełnienie pierwotnej treści pełnomocnictwa, w odpowiedzi na wezwanie organu. Wobec powyższego od dnia [...] czerwca 2013 r., wszelkie pisma w sprawie powinny być kierowane przez organ do pełnomocnika, z uwagi na to że zostały wyjaśnione wcześniejsze wątpliwości organu, co do zakresu udzielonego pełnomocnictwa. Tymczasem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r., doręczone zostało na adres Skarżącej w dniu 17 lipca 2012 r. z pominięciem profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w sprawie, czym naruszono przepis art. 40 § 2 k.p.a.

7. Od daty zgłoszenia się pełnomocnika procesowego strony w postępowaniu administracyjnym - doręczenia organowi administracji publicznej stosownego pełnomocnictwa - organ ten ma obowiązek zawiadamiać go o wszystkich czynnościach w sprawie oraz doręczać mu wszystkie pisma procesowe, w tym orzeczenia (decyzje i postanowienia). Dlatego też w razie ustanowienia pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego. W związku z powyższym od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika, pełnomocnik powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. Doręczenie rozstrzygnięcia stronie w sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik nie ma żadnego znaczenia procesowego. Ma jedynie charakter informacyjny.

Powyższe oznacza także, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika jest doręczeniem informacji o decyzji, a więc nie otwiera biegu terminu do jej zaskarżenia. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, wobec tego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków (zob. orzeczenie WSA w Białymstoku z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Bk 892/11, LEX nr 1138376; WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r., I SA/Wa 2223/10).

8. W świetle powyższych okoliczności nie ulega wątpliwości, że zaskarżone postanowienie nie weszło do obrotu prawnego, a zatem skarga w niniejszej sprawie została złożona przedwcześnie, co czyni ją niedopuszczalną i zwalnia Sąd od oceny pozostałych zarzutów w niej zawartych, ukierunkowanych na merytoryczne badanie decyzji.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. obowiązany będzie dokonać prawidłowego doręczenia postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r., biorąc pod uwagę poczynione przez Sąd uwagi, co otworzy dopiero Stronie bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia prawidłowego doręczenia tego postanowienia.

9. Z tych też względów stwierdzając, że skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd postanowił o zwrocie wpisu.