Uzasadnienie
Syg.akt III S.A./Wa 2654/06
25 stycznia 2005 roku do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego / określanej dalej jako KRUS / wpłynął wniosek W. o umorzenie w całości nienależnie pobranej cześci uzupełniającej emerytury rolniczej.
W uzasadnieniu wniosku podnosiła, że wnosi o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia ponieważ trudna jest sytuacja materialna jej rodziny, ma ona problemy zdrowotne co powoduje, że musi ponosić wydatki na leczenie.Argumentowała również, że świadczy pomoc finansową pozostającemu bez pracy synowi oraz innym dzieciom oraz, że ponosi znaczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem
W dniu 1 marca 2005 roku przeprowadzono w gospodarstwie skarżącej wizytację z której spisano protokół.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego [ określany dalej jako Prezes KRUS ] decyzją [...] [ bez daty ] odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia.
W motywach uzasadnienia organ podał, że skarżąca otrzymuje emeryturę rolniczą, a zatem nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania.Mąż skarżącej z którym prowadzi gospodarstwo domowe również osiąga dochód z emerytury.Brak jest ponadto zdaniem organu dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia skarżącej, jej trudną sytuację materialną i rodzinną, spowodowaną chorobą własną lub członka rodziny.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2005 roku skarżąca wniosła odwołanie argumentując iż przedstawiła dokumenty świadczące o stanie jej zdrowia.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS, decyzją [...] z dnia [...] maja 2005 roku wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art.127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego dalej powoływanej jako kpa i art.41a ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników [ DZ.U z 2000 roku nr 7, poz.25 z póź. zmianami ] " odmówił umorzenia " kwoty nienależnego świadczenia, powtarzając argumentację z wcześniejszej decyzji dodatkowo podnosząc, że skarżąca nie przedłożyła żadnych nowych dokumentów, które pozwoliłoby na podjęcie pozytywnej dla niej decyzji w sprawie umorzenia.
Organ ponadto zauważył, że gospodarstwo rolne skarżąca przekazała synowi, a zatem posiada ona osoby zobowiązane do alimentacji.
W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca przedstawiła ponownie swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną.
Za wręcz absurdalne uznała stwierdzenie organu, iż ma wystąpić o zasądzenie od dzieci alimentów, skoro ich sytuacja finansowa jest jeszcze gorsza niż jej.
Do skargi dołączyła m.in. faktury dokumentujące zakup leków oraz zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 15 lutego 2005 roku.
Wyrokiem z dnia 22 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie III SA/Wa 1820/05 uchylił zaskarżoną decyzję; stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji było naruszenie przez organ prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania oraz naruszenie innych przepisów postepowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W dniu 19 kwietnia 2006 roku W. złożyła kolejny wniosek o umorzenie nadpłaty świadczenia rentowo - emerytalnego
Decyzją z dnia [...] maja 2006 roku Prezes KRUS umorzył z całości niezależnie pobranego świadczenia kwotę 1 094 zł oraz zmniejszył kwotę rat dokonywanych potrąceń ze świadczenia do wysokości 100 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ podnosił iż uznał za udowodnione problemy zdrowotne skarżącej oraz jej męża oraz fakt zaciągnięcia kredytu w celu spłaty zadłużenia syna
Organ uznał, że nie zachodzą okoliczności do umorzenia całości nadpłaty ponieważ zarówno skarżący jak i jej mąż pobierają świadczenia emerytalne, a udzielanie pomocy synowi stanowi dobrą wolę skarżącej.
W. w dniu 1 czerwca 2006 roku wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wniosku podnosiła, że organ nie uwzględnił jej bardzo ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej.Argumentowała, że ponosi duże wydatki ponieważ zmuszeni są z mężem kupować niezbędne leki, a pozostałą kwotę przeznaczają na skromne życie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku Prezes KRUS na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa i art.41 a ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników [ DZ.U DZ 1998 r, nr 7, poz.25 z poź. zmianami ] nie umorzył pozostałej do spłacenia kwoty w wysokości 894 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia oraz dokonywać potrąceń ze świadczenia w wysokości 100 zł miesięcznie.
Uzasadniając swoją decyzję organ podnosił, że skarżąca składając odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2006 roku nie wniosła żadnych nowych okoliczności dających podstawę do zmiany wydanej wcześniej decyzji.
Od decyzji z dnia [...] czerwca 2006 roku W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie.
W uzasadnieniu skargi podnosiła, że sprawa z jej wniosku nie została rozpatrzona w sposób ludzki i humanitarny.
Argumentowała, że organ winien dokładnie i dogłębnie przeanalizować istniejące fakty, okoliczności i dopiero po ich dogłębnej analizie dokonać ludzkiej i humanitarnej decyzji.Zaskarżona decyzja jest nietrafna ponieważ tylko umorzenie całej kwoty umożliwi jej i jej rodzinie spokojną egzystencję i stworzy możliwość kontynuowania leczenia.
Do swojej skargi dołączyła kserokopie faktur na zakup przez nią lekarstw.
Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych [ DZ.U nr 153, poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - zwanej dalej P.p.s.a [ Dz.U nr 153, poz.1270, ze zmianami ] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności
Jak stanowi przepis art.134 § 1 P.p.s.a sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa art.156 § 1 pkt 2 kpa.
Zgodnie z art.41 a ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników [ tekst jedn. DZ.U DZ 1998 roku ne 7, poz.25 z póź. ] powoływanej dalej jako u.u.s.r.Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno -rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności w całości lub w części, a także umorzyć należności z kasy z tyułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia należności zgodnie z art. 36 ust.1 pkt 10 u.u.s.r przybiera postać decyzji Prezesa KRUS albo upoważnionego przez niego pracownika.Zauważyć przy tym należy iż Prezes KRUS w myśl art. 2 ust.2 u.u.s.r jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, co oznacza, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji, o której mowa wyżej jest postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego.W tym stanie rzeczy obowiązkiem Prezesa KRUS było zastosowanie przepisów tej ustawy, zarówno postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i w postępowaniu prowadzonym w II instancji na podstawie art.127 § 3 kpa.Wymóg ten wynika wprost z przepisu art.6 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Należy zauważyć iż w dniu 25 stycznia 2005 roku zostało wszczęte postępowanie administracyjne z wniosku W. w przedmiocie umorzenia w całości nienależnie pobranej uzupełniającej emerytury rolniczej.
Najpierw Prezes KRUS decyzją - [...] odmówił umorzenia należności nienależnie pobranego świadczenia.
Następnie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS decyzją [...] z dnia [...] maja 2005 roku odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia.Po wniesieniu skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie Sąd ten wyrokiem z 22 listopada 2005 roku uchylił decyzję z dnia [...] maja 2005 roku.Tak więc w tej sytuacji Prezes KRUS powinien jeszcze raz rozpoznać wniosek skarżącej z dnia 11 kwietnia 2005 roku o ponowne rozpoznanie sprawy jako organ II instancji.
Prezes KRUS w dniu [...] maja 2006 roku wydał decyzję [...] w której umorzył z całości nienależnie pobranego świadczenia kwotę 1 094,40 zł oraz zmniejszył kwotę rat dokonywanych potrąceń do wysokości 100 zł miesięcznie.
W. została pouczona przez organ iż przysługuje jej prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i taki wniosek złożyła.
W związku z tym wnioskiem Prezes KRUS decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2006 roku nie umorzył pozostałej do spłacenia kwoty w wysokości 894 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia.Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła W..
Wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 roku przez Prezesa KRUS w ocenie Sądu naruszyło w sposób rażacy przepisy art. 127 § 3 kpa i art.15 kpa.
Zgodnie z art.15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.Tak więc skarżąca po wydaniu decyzji przez Prezesa KRUS [...]mogła wnieść o ponowne rozpoznanie sprawy i to wyczerpywało tok postępowania przed organami administracynymi. Po wydaniu decyzji przez Prezesa KRUS w dniu [...] maja 2006 roku W. przysługiwała tylko skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W niniejszej sprawie po uchyleniu decyzji z dnia [...] maja 2005 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Prezes KRUS wydał jeszcze dwie decyzje administracyjne naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.Wydana decyzja przez Prezesa KRUS w dniu [...] maja 2006 roku była więc decyzją II instancji i od nie służyło prawo do złożenia drugiego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Z tego powodu należy uznać, że decyzja z dnia [...] czerwca 2006 roku stała się decyzją " trzeciej " instancji w postępowaniu administracyjnym czego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują.
Zgodnie z treścią przepisu art.156 § 1 pkt 2 kpa stwierdza się nieważność decyzji w sytuacji gdy zostala wydana bez podstawy prawnej lub z rażacym naruszeniem prawa. Pojęcie naruszenia prawa należy rozumieć szeroko, bo skladaja się na nie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym.Z rażacym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy charakter naruszenia powoduje,że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organy praworządnego państwa, a przekroczenie prawa jest jasne i niedwuznaczne.
Mając powyższe na względzie na podstawie art.145 § 1 pkt 2 i 152 P.p.s.a, Sąd orzekl jak w sentencji.