Uzasadnienie
Skarżący A. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podał, że od 2012 r. nie osiąga żadnych dochodów, zaś od lipca 2011 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Żona Skarżącego także nie pracuje od września 2014 r. Rodzinę Skarżącego, w tym [...] dzieci utrzymuje rodzina, tj. brat i ciocia. Skarżący wyjaśnił, że brat jest członkiem zarządu spółki, która wynajmuje nieruchomość. Poddasze tej nieruchomości jest zaadaptowane na cele mieszkalne. Na poddaszu tym mieszka Skarżący z rodziną. Wszystkie rachunki za media opłaca spółka.
Dodatkowo zamieszkuje z nimi ciocia, która pomaga w opiece nad dziećmi. Pokrywa także z emerytury koszty w wysokości 450 zł związane z przedszkolem córki. Skarżący podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym zabrano mu cały majątek i środki finansowe, nie pozostawiając nawet środków na minimum bytowe. Stracił też mieszkanie, ponieważ nie miał pieniędzy na spłatę rat kredytu. Dodał, że nie korzysta z pomocy społecznej, gdyż nie chce żyć na koszt państwa, które zabrało mu wszystko. Wydatki miesięczne Skarżący określił na ok. 1.500 zł. Przedstawił dokumentację w sprawie zajęcia zabezpieczającego i egzekucyjnego, oświadczenie brata Skarżącego o udzielaniu pomocy, umowę majątkową małżeńską, pisma w sprawie zaległości kredytowej, dokumentację w sprawie przejęcia nieruchomości, wydruk z CEIDG, zaświadczenie o dochodzie.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej. Uchylenie się od przedłożenia dokumentów i oświadczeń umożliwiających poczynienie stosownych ustaleń w powyższym zakresie stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15).
To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie Skarżący koncentruje swoje wywody na takich okolicznościach jak brak jakichkolwiek źródeł utrzymania, egzystowanie dzięki pomocy rodziny, czy zabezpieczenie całego majątku.
Opisując tę pomoc Skarżący wyjaśnił, że jego sześcioosobowa rodzina zamieszkuje na poddaszu budynku wynajmowanego przez spółkę, której członkiem zarządu jest brat Skarżącego. To właśnie ta spółka pokrywa wszystkie rachunki za media. Dodatkowo Skarżącego wspomaga ciocia, która z własnej emerytury finansuje przedszkole córki. Opłaty za to przedszkole wynoszą 450 zł. Wśród wydatków wymienił także koszty leczenia syna (150 zł) i rehabilitacji córki (150 zł). W sumie wysokość wydatków na "tzw. życie" określił na kwotę 1.500 zł.
Tymczasem z nadesłanych materiałów nie wynika kto wydatki te finansuje. Nie wynika to bynajmniej z oświadczenia brata Skarżącego – J. K., który "w ramach możliwości firmy jak i... własnych" pomaga finansowo w utrzymaniu rodziny Skarżącego. Z oświadczenia tego nie można też wywieść, że istotnie brat pomocy takiej rzeczywiście jest w stanie udzielić. Nic bowiem nie wiadomo na temat jego sytuacji majątkowej. Zwłaszcza, że stan taki ma się utrzymywać już od 2012 r. (od kiedy to Skarżący nie osiąga żadnych dochodów), a zatem wspomniana pomoc przybiera charakter permanentny.
Nie jest też jasne, dlaczego Skarżący nie podejmuje (zważywszy na wcześniejszą swoją aktywność zawodową) choćby dorywczego zajęcia, które pozwoliłoby na poprawę sytuacji finansowej jego sześcioosobowej rodziny. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżący był całkowicie, czy też częściowo niezdolny do pracy.
Ponadto referendarzowi sądowemu z urzędu znany jest fakt pełnienia przez żonę Skarżącego funkcji prezesa zarządu Fundacji [...]. Okoliczności tej Skarżący nie ujawnił, nie wskazał też czy z racji pełnienia powyższej funkcji uzyskuje ona dochód.
W rezultacie brak jest wystarczających podstaw do uznania twierdzeń Skarżącego w zakresie spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy za dostatecznie wyjaśnione. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.