Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. wydaną na podstawie art. 145a § 1 i 2, art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, dalej: Prezes Kasy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2006 r. odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustania ubezpieczenia społecznego rolników od 1 października 2004 r. zakończonego decyzją ostateczną Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący wniósł o wznowienie postępowania po terminie wynikającym z art. 145a § 2 k.p.a.
W skardze na tę decyzję Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji niezgadzając się z argumentacją przedstawioną przez Prezesa.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, orzekając w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Kasy wydana w trybie nadzwyczajnego postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Stosownie do postanowień art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) powoływanej dalej jako u.u.s.r., organem uprawnionym do wydawania decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie jest Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik (ust. 2).
Zgodnie zaś z ustępem 3 tego artykułu od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Zdaniem Sądu tak określony tryb postępowania odwoławczego wyklucza kontrolę przez sąd administracyjny decyzji wydanych w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia. Zgodnie bowiem z cytowanym wyżej przepisem art. 36 ust. 3 u.u.s.r. decyzje te podlegają zaskarżeniu do sądu, którego właściwość wynika z przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.; dalej powoływanej jako k.p.c.). Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych regulują przepisy Działu III Tytułu VII Księgi pierwszej Części pierwszej k.p.c. Właściwość sądu w tych sprawach określa art. 461 k.p.c., który odnosi się wyłącznie do sądów powszechnych.
W świetle powyższego uznać należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi, której przedmiotem jest decyzja odmawiająca wznowienia postępowania administracyjnego. Konstatacji tej nie podważa okoliczność, że podstawą prawną jej wydania był art. 145 § 1 i 2 k.p.a. W ocenie Sądu o dopuszczalności drogi sądowo-administracyjnej decyduje bowiem przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie.
Tym samym fakt wydania decyzji w trybie nadzwyczajnego postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego sam w sobie nie ma wpływu na właściwość rzeczową sądu, gdyż oceniać ją należy przez pryzmat przepisu prawa materialnego, wyznaczającego przedmiot sprawy. Przepisem tym w sprawie niniejszej był art. 36 ust. 1 pkt 1 u.u.s.r.
Właściwości sądu administracyjnego nie można także domniemywać w oparciu o zawarte w art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), zwanej dalej u.o.s.u.s., odesłanie do przepisów k.p.a. Przepis ten ma w tym przypadku zastosowanie na podstawie art. 52 u.u.s.r. zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Równocześnie odesłanie takie zawarte zostało w art. 123 u.o.s.u.s. stanowiącym iż w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Oznacza to, że decyzje, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. wydawane są co do zasady także w oparciu o przepisy regulujące postępowanie administracyjne, a mimo tego – jak wykazano wyżej – kontrolę ich prawidłowości sprawują sądy powszechne.
Sąd miał również na względzie okoliczność błędnego pouczenia, zawartego w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym Skarżącemu przysługiwało prawo jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Okoliczność ta z punktu widzenia interesów Skarżącego nie mogła mieć jednak szczególnego znaczenia, gdyż zgodnie z art. 112 k.p.a. Błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.