Uzasadnienie
J. S. (Skarżący) pismem z dnia 27 września 2010 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w B. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej "KPA"), przekazał niniejszy wniosek do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. jako organu właściwego do jego załatwienia. W uzasadnieniu postanowienia podkreślił, iż zgodnie z art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym rozpatruje organ egzekucyjny, to jest w przedmiotowej sprawie - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B..
Skarżący pismem z dnia 19 października 2010 r. wniósł do Ministra Finansów zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej w B. uchylenie się od rozpoznania zarzutów. Nadto podniósł niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na:
* zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
* braku uprzedniego doręczenia upomnienia,
* braku doręczenia tytułów wykonawczych przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank,
* zawiadomieniu z dnia 25 czerwca 2010 r. wystawionemu przez organ egzekucyjny zarzucono niezgodność z art. 67 § 1ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej "u.p.e.a.").
* brak podstawy prawnej egzekucji.
Zdaniem J. S. wyłącznie Dyrektor Izby Skarbowej w B. mógł należycie rozpoznać jego pismo z dnia 27 września 2010 r. "zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia 25 czerwca 2010 r."
Minister Finansów postanowieniem z [...] listopada 2010 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 65 KPA, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
W związku z prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. postępowaniem egzekucyjnym - organem egzekucyjnym jest ten właśnie organ. Zgodnie z dyspozycją art. 26 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Artykuł 34 § 1 u.p.e.a. jednoznacznie wskazuje, iż zarzut rozpatrywany jest przez organ egzekucyjny. Dlatego to ten organ jest właściwy do rozpatrzenia pisma Skarżącego, w którym wniesiono zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Minister Finansów stwierdził, iż to nie Dyrektor Izby Skarbowej w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne, a Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., który jest właściwy do wydania postanowienia w sprawie zarzutów na to postępowanie. Słusznie zatem Dyrektor Izby Skarbowej w B. przekazał niniejsze pismo do organu egzekucyjnego celem dalszego procedowania. Minister Finansów zwrócił nadto uwagę, iż z godnie z zasadą dwuinstancyjności jeżeli wydane przez organ egzekucyjny postanowienie nie będzie spełniało oczekiwań Skarżącego, przysługuje mu prawo wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w B., który wówczas rozpatrzy tę sprawę. Uczyni to jednak dopiero w drugiej instancji. Stąd zasadnym było przekazanie pisma do organu egzekucyjnego celem wydania stosowanego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji.
Na powyższe postanowienie J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia w całości postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2010 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2010 r. Skarżący wniósł również o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie z ponoszenia kosztów sądowych w całości i przyznanie pełnomocnika - adwokata z urzędu.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 144 KPA poprzez błędne przyjęcie, że zgłoszone zarzuty do postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2010 r., które zostały podniesione w zażaleniu z dnia 19 października 2010 r. od tego postanowienia organu I instancji: niedopuszczalności prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny z uwagi na:
* zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego z uwagi na ciężką sytuację rodzinną i majątkową zobowiązanego,
* brak uprzedniego doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego,
* brak doręczenia tytułów wykonawczych przed doręczeniem zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank,
* niezgodność zawiadomienia z dnia 25 czerwca 2010 r. wystawionego przez organ egzekucyjny z art. 67 § u.p.e.a. poprzez brak stosownego pouczenia,
* brak podstawy prawnej egzekucji, to jest decyzji administracyjnej lub stosownego przepisu
- - nie zasługują na uznanie.
Zdaniem Skarżącego wyłącznie Dyrektor Izby Skarbowej w B. mógł należycie rozstrzygnąć wniesione przez niego podanie.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 marca 2011 r. przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnił od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie była uzasadniona gdyż zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż administracyjne postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącego prowadzi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B..
Umocowanie do działania jako organ egzekucyjny naczelnik urzędu skarbowego posiada na podstawie art. 5 ust. 6 pkt 7 ustawy z dnia z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1267 ze zm.), który stanowi, iż do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz na podstawie art. 19 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym z zastrzeżeniem § 2-8, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Natomiast zgodnie z art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 u.p.e.a. dyrektor izby skarbowej sprawuje nadzór nad egzekucją administracyjną będąc jednocześnie organem odwoławczym od postanowień wydanych przez organ egzekucyjny - właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Dyrektor izby skarbowej nie jest zatem organem egzekucyjnym, to jest zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organem uprawnionym do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.
Stosownie natomiast do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej rozpatruje organ egzekucyjny.
Zgodnie z art. 19 KPA organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zasada ta dotyczy również administracyjnych organów egzekucyjnych stosownie do art. 18 u.p.e.a., który stanowi o odpowiednim stosowaniu KPA w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 19 (KPA) ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu. W istocie treść tego obowiązku oznacza powinność organu administracji publicznej przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową organu, co wynika z zasady praworządności (art. 6). Przestrzeganie tego obowiązku z urzędu oznacza, że organ bada swoją właściwość bez oczekiwania na wniosek strony w tym przedmiocie. Z zasady przestrzegania właściwości z urzędu wynika ponadto, że nie są dopuszczalne układy między stroną a organem prowadzącym postępowanie co do właściwości. Kodeks nie zna instytucji prorogatio fori – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 19, M. Jaśkowska, R. Kędziora, A. Wróbel, Wydanie III, LEX 2010.
Pismo Skarżącego z 27 września 2010 r., które wpłynęło do Dyrektora Izby Skarbowej w B. nazwane zostało "zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym", a w swej treści podnosiło okoliczności, które w myśl art. 33 u.p.e.a stanowią podstawy zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, a mianowicie:
← zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.),
← brak uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.),
← brak podstawy prawnej egzekucji administracyjnej, co należy rozumieć jako niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.).
Tym samym Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie był właściwy do rozpatrzenia powyższego pisma i zasadnie na podstawie art. 65 § 1 KPA przekazał je do załatwienia organowi właściwemu, którym był Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B..
Na marginesie należy zauważyć, iż rozpatrzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniesionych przez Skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej skutkowałoby nieważnością tak wydanego rozstrzygnięcia, jako wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości, stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 KPA.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.