Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Strona skarżąca, tj W. N. zwróciła się w piśmie z 29/9/2015 r do Sądu o "zwolnienie z jakichkolwiek opłat. Następnie, pismem z 19/11/2015 r zadeklarowała, że nie potrzebuje pomocy prawnej ("ja o pomoc prawną się nie ubiegam"). Jednakże, w formularzu PPF z tej samej daty zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż jest osoba samotną, krzywdzoną przez organy administracji. Posiada 3 ha nieuprawianych gruntów, oddalonych o 200 km od miejsca zamieszkania. Mieszka w starym domu z lat sześćdziesiątych. Uzyskuje 1845 z tytułem emerytury, z czego opłaca kredyt za mieszkanie, lekarstwa, światło, żywność, gaz, zakup opału. Załączyła odpis aktu zgonu męża i decyzję ZUS o ustaleniu prawa do emerytury.
Wobec sprzeczności w oświadczeniach strony co do przedmiotu wniosku referendarz sądowy przyjął najbardziej korzystny dla strony sposób rozumienia treści składanych przez nią pism. Jedynym wymagalnym kosztem Sądowym jest kwota wpisu od skargi w wysokości 100 zł, zatem zdolność strony do ponoszenia ciężarów z posiadanego majątku i dochodów należy badać w odniesieniu – przede wszystkim – do tej wielkości.
Warunkiem przyznania prawa pomocy jest bowiem staranne wykazanie przez stronę sytuacji życiowej i finansowej. Referendarz sądowy uznał, że skarżąca wypełniła tą przesłankę, ponieważ w nadesłanym formularzu PPF szczegółów wyjaśniła sytuację życiową, w której znajduje. Brak jest podstaw do zakwestionowania zadeklarowanego przez nią stanu faktycznego, tj. że jest emerytką, osiąga dochód miesięczny w wysokości 1845 zł, ponosi stałe wydatki z tytułu zakupu lekarstw, jest wdową – zwłaszcza dlatego, że w dużej części ten sam stan faktyczny wynika z nadesłanych przez nią dokumentów (z decyzji ZUS z 3/2/2015 r i ze skróconego odpisu z aktu zgonu).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co powinna wykazać strona. Nie jest okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy posiadanie przez stronę nieruchomości rolnej o pow. 3 ha (nabytej w drodze spadku po rodzicach) w odległości kilkuset kilometrów od miejsca zamieszkania, skoro nieruchomość ta nie jest wykorzystywana przez stronę w jakikolwiek sposób.
Zdaniem referendarza sądowego, zestawiając przeciętne, miesięczne koszty utrzymania koniecznego jednej osoby w Polsce (1 084,48 zł – dane ze strony https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-socjalne), sygnalizowaną konieczność ponoszenia przez stronę stałych kosztów poratowania zdrowia, brak oszczędności, stałe obciążenie z tytułu kredytu, jak też status osoby samotnej z wysokością emerytury do wypłaty (1845 zł), należało uznać niezdolność strony do wygospodarowania środków na poczet wymagalnych kosztów sądowych. W podobny sposób ocenił sytuację strony organ administracji, który umarzając zaległość za odbiór odpadów komunalnych w kwocie 180 zł stwierdził, że w przypadku strony "zachodzą przesłanki określone w art. 67 par 1 Ordynacji (...) dochodzenie zadłużeń w tej sytuacji mogłoby podważyć podstawowe warunki bytowe rodziny oraz funkcjonowania gospodarstwa" (por decyzja z [...] /7/2015 r Wójta Gminy T. s 21 akta administracyjnych).
Referendarz sądowy zwalnia nadto skarżącą od kwoty 100 zł opłaty kancelaryjnej (koszt niewymagalny) za sporządzenie uzasadnienia wyroku traktując tą opłatę jako konsekwencję realizacji postulatu zapoznania się strony z motywami (pisemnymi) rozstrzygnięcia – w sytuacji, kiedy uznano już niemożność uiszczenia przez stronę kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi. Biorąc pod uwagę rodzaj sporu (uchybienie terminu), wysokość należności z decyzji, której dotyczyło uchybienie terminu (umorzenie zaległości z tytułu opłat za odbiór odpadów), etap sporu (postępowanie przed Sądem I instancji), ciążące na stronie zobowiązania prywatnoprawne (z tytułu kredytu) jak też prawo strony do zapoznania się z pisemnymi motywami rozstrzygnięcia – referendarz sądowy uznał, że należy stronie przyznać prawo pomocy także w tym zakresie.
Dlatego, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.