Uzasadnienie
Skarżący Z.S., na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Poinformował o tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz córką i synem (ur. 1990r. i 2002r.) i posiada oszczędności w kwocie 19 zł na rachunku bankowym i 300 zł w gotówce. Skarżący posiada także obrączkę o wartości 500 zł, zaś jego córka z tytułu umowy o pracę uzyskuje 1.530 zł netto.
Skarżący, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, przesłał zeznania podatkowe PIT-36, z których wynika, że w 2015 r. Skarżący uzyskał przychód 172.609,58 zł (dochód 34.590,75 zł), a w 2014 r. przychód 27.133,37 zł (dochód 22.299,02 zł). Skarżący przesłał również wyciągi z rachunku bankowego, na którym zgromadzona jest kwota 19,70 zł. Skarżący wyjaśnił także, że do czerwca 2016 r. prowadził działalność gospodarczą i osiągnął zysk 10.000 zł. Obecnie działalność gospodarcza jest zawieszona. Ponadto Skarżący wskazał, że jego córka jest osobą niepełnosprawną i z tego tytułu pobiera zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Skarżący wskazał, że pozostaje na utrzymaniu córki i pracuje dorywczo i sezonowo.
Starszy referendarz sadowy, postanowieniem z 18 stycznia 2017 r., zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi powyżej 300 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ocenie starszego referendarza sądowego, uiszczenie wpisu od skargi (jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego) wynoszącego 500 zł przekracza możliwości finansowe Skarżącego, ponieważ Skarżący nie pracuje i nie posiada żadnego majątku z wyjątkiem oszczędności w kwocie 300 zł, lecz pozostaje na utrzymaniu córki. Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja materialna Skarżącego w przyszłości może ulec poprawie.
Skarżący, w sprzeciwie z 13 lutego 2016 r. od tego postanowienia, wniósł o jego zmianę i zwolnienie go z obowiązku uiszczenia kosztów opłaty sądowej od wniesionej skargi w kwocie 500 zł. Jego zdaniem Sąd niesprawiedliwie ocenił, że jest w stanie ponieść koszty opłaty sadowej od skargi w kwocie 300 zł. Powołał się na fakt prowadzenia gospodarstwa domowego z dziećmi, z których jednak to tylko córka pracuje, natomiast syn, w wieku 15 lat, jest na wyłącznym utrzymaniu – jego i córki. Odłożone na rachunku środki przeznaczył na obóz sportowy dla syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "P.p.s.a.", czyli Skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd wskazuje, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.
Przede wszystkim Sąd wskazuje, że zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych jest decyzją (Sądu) zapadłą po wyważeniu interesów Strony, posiadanych przez nią zasobów finansowych i interesu ogółu. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu.
W ocenie Sądu, w sytuacji, kiedy Skarżący posiada oszczędności w wysokości powyżej której Skarżący został zwolniony od kosztów sądowych, a oprócz tego jego gospodarstwo domkowe dysponuje stałymi wpływami w wysokości ok 1500 zł, zaś sam Skarżący nie został pozbawiony możliwości podejmowania starań w celu uzyskiwania stałego dochodu, wydaje się, że poprzez podjęcie decyzji wyrażonej w sentencji, Skarżącemu zostanie zagwarantowany dostęp do Sądu.
Sąd wskazuje zarazem, że prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa
Tym samym posiadanie oszczędności, nawet na obóz sportowy syna, nie jest okolicznością, która umożliwia Sądowi przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych we wskazanym w sentencji postanowienia z 19 stycznia 2017 r., zakresie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.