Uzasadnienie
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr, skarżący – Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w P., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wskazano, że SPZZOZ jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wymagalne zobowiązania wobec dostawców wynoszą ponad 2 mln 300 tyś zł, co zagraża zachowaniu płynności finansowej. Przede wszystkim jednak może rodzić trudności w zaspokojeniu potrzeb zakładu w leki i konieczny sprzęt do udzielania świadczeń zdrowotnych. SPZZOZ nie jest w stanie bez ujemnych konsekwencji w zakresie możliwości zaspakajania potrzeb związanych z prowadzona działalnością leczniczą uiścić jakiejkolwiek opłaty. Wskazano również, że trudności finansowe skarżącego wynikają z jednej strony ze zbyt małego finansowania publicznej służby zdrowia, z drugiej zaś – z konieczności wydatkowania dużych kwot np. na podatek od nieruchomości. Ponadto SPZZOZ musiał wybudować lądowisko dla helikopterów, co także stanowiło znaczny wydatek.
Z oświadczenia o majątku i dochodach skarżącego wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych SPZZOZ wynosi [...] zł, wysokość środków trwałych za ostatni rok bilansowy – [...] zł. Wysokość straty za ostatni rok wyniosła [...] zł. Na trzech rachunkach bankowych skarżący dysponuje środkami w łącznej wysokości ok. [....] tyś zł.
Do wniosku załączono bilans za okres do 31 października 2013 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a"), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 P.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy strona wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.).
W tym miejscu wskazać trzeba, że skarżący – Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w P., jest jednostką sektora finansów publicznych. W literaturze wskazuje się, że uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu, organowi, a także uczestnikowi postępowania (M.Niezgódka-Medek, w: B.Dauter, B.Gruszczynski, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. II Zakamycze 2006 s. 549). Przyjęcie powyższego stanowiska nie oznacza jednak, że wniosek SPZZOZ o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie spełnia przesłankę wskazaną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził – wzorem procedury cywilnej – zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem.
Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., l FZ 567/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie może budzić wątpliwości teza, że możliwość składania skarg na działalność organów administracji wiąże się z wszczynaniem przez podmioty prawa postępowań sądowych. Oznacza to, że skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Należy uznać, że skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek sektora finansów publicznych od kosztów sądowych, jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków.
Warto dodać, że w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, odmowa prawa pomocy następuje również w przypadkach, gdy dana jednostka nie wykorzystuje dostępnych możliwości zdobycia koniecznych środków.
Oceniając złożony wniosek i oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu PPPr stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący wskazał, że posiada środki pieniężne na rachunkach bankowych w wysokości ponad 650 tyś zł, a więc w kwocie nieproporcjonalnie wysokiej w porównaniu z kwotą wpisu sądowego (3.099 zł). Skarżący posiada również majątek trwały o wartości pow. [...] mln zł.
Odnosząc się straty poniesionej przez SPZZOZ za poprzedni rok, zauważyć należy, że na wynik finansowy skarżącego wpływ ma również fakt dokonywania przez SPZZOZ potrąceń kosztów z tytułu amortyzacji środków trwałych. Amortyzacja jest natomiast kosztem niepieniężnym, tzn., że nie pociąga za sobą wydatków w bieżącym okresie. Z pomocą amortyzacji nakłady na zakup czy wytworzenie środka trwałego są stopniowo zaliczane w koszty uzyskania przychodu poszczególnych okresów, co pozwala zgromadzić fundusze na inne cele, w tym ponoszenie kosztów prowadzonych sporów sądowych.
W konsekwencji, nie negując, że SPZZOZ znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej, zgodnie ze składanymi wyjaśnieniami, zobowiązaniami wobec dostawców, kosztownymi inwestycjami (budowa lądowiska dla helikopterów), uznać należy, że skarżący może wygospodarować kwotę 3.099 zł i zapłacić wpis od złożonej skargi.
Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.