Uzasadnienie
Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes PFRON) określił Prokuraturze Okręgowej w K. (dalej Skarżąca) zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okresy od grudnia 2012 r. do listopada 2013 r.
Decyzją z [...] października 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej MRPiPS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej Op) oraz art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej Urzszon), utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego jeden z pracowników Skarżącej nie mógł zostać uznany za osobę niepełnosprawną, gdyż nie legitymował się on orzeczeniem o niepełnosprawności, mającym wpływ na ustalenie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. Osobą tą był K. K., który jest pracownikiem Skarżącej od [...] sierpnia 1996 r.
MRPiPS podkreślił, że w odniesieniu do powyższego pracownika Skarżąca przedstawiła:
- - kopię orzeczenia z [...] czerwca 1996 r. Nr [...] w sprawie niezdolności do służby wojskowej wydanego przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w K., orzeczeniem tym pracownik został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do [...] grupy inwalidów;
- - kopię orzeczenia z [...] czerwca 2001 r., Nr [...] w sprawie badania kontrolnego rencisty (inwalidy) wojskowego wydanego przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w K., orzeczeniem tym pracownik został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia;
- - kopię orzeczenia z [...] czerwca 2006 r., Nr [...] w sprawie badania kontrolnego inwalidy wydanego przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w K., orzeczeniem tym pracownik został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczony do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia.
Organ odwoławczy wskazał, że w myśl przepisów Urzszon organami kwalifikującymi daną osobę do jednego z trzech stopni niepełnosprawności są zespoły orzekające o niepełnosprawności, do których zalicza się powiatowe oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.
MRPiPS zauważył, że osoby, które przed 1 stycznia 1998 r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów przez komisje lekarskie podległe MON lub MSWiA na podstawie odrębnych przepisów dotyczących niezdolności do służby, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeśli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy. Organ podkreślił, że orzeczenie o zaliczeniu do [...]inwalidztwa w związku ze służbą z jednoczesnym orzeczeniem inwalidztwa [...]z ogólnego stanu zdrowia traktowane jest na równi [...] stopniem niepełnosprawności. Natomiast orzeczenie ustalające inwalidztwo [...]wyłącznie z tytułu niezdolności do służby oznacza zdolność do pracy poza służbą, a zatem posiadaczy tych orzeczeń nie zalicza się do osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji.
Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku K. K. pierwsze zaświadczenie nie zawiera stwierdzenia, iż został on zaliczony do [...]inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Kolejne dwa zaświadczenia już taką informację zawierają, jednakże zostały wydane po wejściu w życie przepisów Urzszon. K. K. winien zatem wystąpić do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustalenie niepełnosprawności, a następnie przedstawić to orzeczenie swojemu pracodawcy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prokuratura Okręgowa w K., działająca poprzez ustanowionego pełnomocnika - radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organom naruszenie:
- - art. 122, art. 120 i art. 191 Op, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, tj. z uwagi na przyjęcie przez organ odwoławczy, wbrew zebranemu w aktach materiałowi dowodowemu, że orzeczenie K. K. nie stanowi podstawy do uznania tego pracownika za osobę niepełnosprawną przy ustalaniu zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON;
- - art. 21 ust. 1 i 5 Urzszon, przez nieprawidłowe wyliczenie zobowiązania Skarżącej, tj. z pominięciem jednego etatu osoby niepełnosprawnej;
- - art. 62 ust. 1 Urzszon, poprzez uznanie, że K. K., legitymujący się orzeczeniem z [...] czerwca 1996 r., Nr [...] nie może zostać uznany za osobę niepełnosprawną w rozumieniu tego przepisu, gdyż [...] grupa inwalidztwa z tytułu niezdolności do służby oznacza zdolność do pracy poza służbą i nie można go zaliczyć do osób niepełnosprawnych w rozumieniu powołanej ustawy.
W odpowiedzi na skargę MRPiPS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiot kontroli stanowi decyzja MRPiPS, utrzymująca w mocy decyzję Prezes PFRON, w której organ pierwszej instancji dokonał weryfikacji i zmiany rozliczeń Skarżącej z tytułu wpłat na PFRON. Prezes PFRON pominął przy wyliczeniu rzeczywistego zatrudnienia osób niepełnosprawnych etat K. K., co spowodowało wyższą różnicę miedzy zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. W konsekwencji wyższy stał się również iloczyn wspomnianej różnicy oraz wartości 40,65% przeciętnego wynagrodzenia co spowodowało w konsekwencji wyższą kwotę zobowiązania od pierwotnie deklarowanej przez Skarżącą.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 Urzszon, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Osobami niepełnosprawnymi w myśl art. 1 pkt 1 Urzszon są natomiast m. in. osoby, u których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art.
- 3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1-3 Urzszon, ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą, a mianowicie znaczny, umiarkowany i lekki. Na podstawie z art. 6 ust. 1 Urzszon powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności: 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja;
- 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że K. K. nie dysponował orzeczeniem o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności, wydanym przez powiatowy zespół orzekania o niepełnosprawności. Dysponował natomiast orzeczeniem z [...] czerwca 1996 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K., na mocy którego: został zaliczony do [...]inwalidów; został zaliczony do [...]inwalidów w związku ze służbą wojskową; stwierdzono że może pracować; inwalidztwo [...]istnieje od czerwca 1996 r.; termin badania kontrolnego wyznaczono na czerwiec 2001 r. Powyższe orzeczenie zostało wydane przed wejściem w życie Urzszon.
Na podstawie art. 62 ust. 1 Urzszon, osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy.
Zgodnie z art. 62 ust. 2 Urzszon, orzeczenie o zaliczeniu do:
- 1) I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
- 3) III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.
Tym samym K. K. bezsprzecznie posiadał orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, które zostało potwierdzona dwoma kolejnymi orzeczeniami tj. z [...] czerwca 2001 r., Nr [...] w sprawie badania kontrolnego rencisty (inwalidy) wojskowego wydanego przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w K. oraz z [...] czerwca 2006 r., Nr [...] w sprawie badania kontrolnego inwalidy wydanego przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w K.. Badania kontrolne nie doprowadziły do odebrania K. K. statusu inwalidy zaliczanego do [...](statusu równoważnego z lekkim stopniem niepełnosprawności w rozumieniu Urzszon). Wręcz przeciwnie w orzeczeniu z [...] czerwca 2006 r. nie wskazano już kolejnego terminu badania kontrolnego, lecz wskazano inwalidztwo trwałe.
Kwestia możliwości wliczenia przez pracodawcę danej osoby w poczet zatrudnionych osób niepełnosprawnych została unormowana w art. 2a ust. 1 Urzszon. Zgodnie z tym przepisem, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Skarżąca w grudniu 2012 r. w przypadku K. K. dysponowała natomiast stosownym orzeczeniem, traktowanym na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Mogła zatem uwzględnić go w stanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych na potrzeby wyliczenia wysokości wpłat na PFRON.
W ocenie Sądu, niezrozumiałym jest argument organów orzekających w tej sprawie, że inwalidztwo [...]w związku ze służbą wojskową, oznaczające zdolność do pracy poza służbą, nie może być traktowane jako niepełnosprawność w rozumieniu przepisów Urzszon. Zdaniem Sądu, przeczy temu treść art. 4 pkt 3 tej ustawy. Na mocy powołanego przepisu do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. Osoba taka jest zatem zdolna do pracy, jednakże, co wydaje się oczywiste, w stopniu niższym niż osoba zdrowa.
Ponadto w art. 62 ust. 2 pkt 3 Urzszon mowa jest o zaliczeniu do [...]inwalidów i nie wskazuje się żadnych dodatkowych warunków. Nie ma zatem znaczenia, czy jest to inwalidztwo z ogólnego stanu zdrowia czy też z tytułu niezdolności do służby. Orzeczenie wydane wobec K.K. z [...] czerwca 1996 r. w sposób jednoznaczny wskazuje, że badany został zaliczony do [...]inwalidów. Oznacza to, że został uznany za osobę z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów Urzszon. Organy obu instancji nawiązały również do art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66 ze zm.), który, zdaniem Sądu, w pełni koresponduje z art. 62 ust. 2 pkt 3 i art. 4 pkt 3 Urzszon. Przepis ten wskazuje, że ustala się trzy grupy inwalidztwa żołnierzy całkowicie niezdolnych do służby, w tym [....] grupę - obejmującą zdolnych do pracy.
Żołnierz niezdolny do służby, zakwalifikowany do [...]inwalidztwa jest zatem zdolny do pracy, podobnie jak osoba o lekkim stopniu niepełnosprawności w rozumieniu powołanych przepisów Urzszon. Organy pomijają ponadto, że treść orzeczenia z [...] czerwca 1996 r. (stwierdzenie inwalidztwa w związku ze służbą wojskową) wynikała zapewne z faktu, iż wówczas K. K. był w czynnej służbie wojskowej. Z kolei badania kontrolne w 2001 r. i 2006 r. miał wykonywane, gdy już służby nie pełnił. Z powyższych względów nie dziwi stwierdzenie o zaliczeniu badanego do inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, w miejsce zaliczenia do inwalidów w związku ze służbą wojskową. Kluczowe znaczenie z punktu widzenia treści art. 62 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 Urzszon miało i tak zaliczenie K. K. do [...] grupy inwalidów przed dniem wejścia wżycie tej ustawy, a także fakt, że do dnia wejścia wżycie przepisów Urzszon wspomniane orzeczenie pozostawało w mocy.
Sąd nie dostrzega zatem żadnych argumentów prawnych przemawiających za uznaniem, że osoba z orzeczeniem kwalifikującym ją do [...]inwalidztwa w związku ze służbą wojskową nie jest osobą z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Istnieje wprawdzie tryb przewidziany w art. 5a Urzszon, w ramach którego osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, o których mowa w art. 62, mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności (art. 5a ust. 1 Urzszon) Dotyczy to jednak możliwości korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. A contrario nie jest zatem potrzebne aby pracodawca mógł zaliczyć taką osobę w poczet stanu zatrudnionych osób niepełnosprawnych.
Z tych względów zasadne okazały się oba stawiane zarzuty. Decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów Op i Urzszon.
Organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę wyliczy wysokość zobowiązań Skarżącej uwzględniając etat K. K., jako osoby posiadającej orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności. Gdyby organ otrzymał wartości analogiczne z tymi deklarowanymi przez Skarżącą, winien umorzyć postępowanie administracyjne na podstawie art. 208 § 1 Op, jako bezprzedmiotowe z innych przyczyn.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz na podstawie art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej "Ppsa"), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na kwotę 4.181 zł złożył się wpis (581 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (3.600 zł).