Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3089/17

Uzasadnienie

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. ("NUS") w dniu [...] grudnia 2014 r. ustanowił zastaw skarbowy na koniu rasowym [...], należącym do Skarżącego B.P. NUS zabezpieczył w ten sposób uregulowanie zaległości ww. podatnika w płatnościach składek w łącznej kwocie 291.732.43 zł, które wynikały z decyzji ZUS [...] z dnia [...] grudnia 2011r.

Skarżący poinformował, że sporny koń należy do A.G. oraz że wartość konia nie przekracza 12.400.00 zł. Wniósł o usunięcie naruszenia prawa.

W dniu 8 stycznia 2015r. do NUS wpłynął wniosek A.G. o wykreślenie zastawu skarbowego ustanowionego przez ww. organ pierwszej instancji w celu zabezpieczenia wykonania zobowiązań Skarżącego.

Pełnomocnik A.G., przy piśmie z 27 lutego 2015 r., przedłożył certyfikat i odpisy z rejestru AQHA oraz umowę kupna sprzedaży z dnia 14 lipca 2013 r., na podstawie której Skarżący nabył od A.G. konia oraz oświadczenie z 18 listopada 2013 r., na podstawie którego odstąpiono od tej umowy.

NUS, decyzją z [...] kwietnia 2015r. Nr [...], skierowaną do A.G. odmówił wykreślenia z Rejestru Zastawów Skarbowych wpisu dokonanego w dniu 10 grudnia 2014 r. na koniu rasowym wskazując, iż na dzień ustanowienia zastawu ww. koń stanowił własność B.P.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (DIS), decyzją z [...] sierpnia 2015r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję NUS z [...] kwietnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 listopada 2016 r. III SA/Wa 3081/15 stwierdził nieważność decyzji DIS z [...] sierpnia 2015 r., ponieważ B.P., jako osoba niebędąca stroną postępowania zakończonego decyzją NUS [...] kwietnia 2015 r. nr [...] nie był uprawniony do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ("DIAS"), postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Nr [...], stwierdził niedopuszczalność odwołania B.P. z 26 maja 2015 r.

B.P., skargą z 11 sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zakwestionował postanowienie DIAS z [...] czerwca 2017 r. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozpoznanie skargi na rozprawie. Skarżący zarzucił naruszenie O.p., w szczególności:

1. • art. 42a § 1 w zw. z art. 133 O.p., poprzez bezzasadne uznanie, iż Skarżący nie posiada interesu prawnego w stosunku do czynności organu podatkowego w postaci ustanowienia zastawu skarbowego na rzeczy ruchomej,
2. • art. 123 § 1 O.p. poprzez brak umożliwienia Skarżącemu wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, co uniemożliwiło wskazanie faktu przyznania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. statusu strony dla osoby trzeciej,
3. • art. 208 § 1, art. 210 § 1 pkt 3 oraz art. 211 i art. 212 O.p. poprzez błędne rozstrzygnięcie w zakresie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania i pozostawienie w mocy decyzji skierowanej do Skarżącego jako strony decyzji organu pierwszej instancji w miejsce jej uchylenia i umorzenia postępowania co najmniej jako bezprzedmiotowego,

W ocenie Skarżącego, zawarcie na kopercie zawierającej decyzję oraz na stronie 3 ww. rozstrzygnięcia danych Skarżącego powoduje, na mocy art. 133 § 1 O.p., uznanie za osobę trzecią, posiadającą interes prawny w żądaniu czynności organu podatkowego. Nadto, niezależnie od art. 42a § 1 O.p., w postępowaniu nie jest wykluczony udział osób wskazanych w art. 133 § 1 O.p., ponieważ zgodnie z zasadą działania na podstawie przepisów prawa przez organy skarbowe, doręczona Skarżącemu decyzja spowodowała, iż stał się stroną postępowania. Według Skarżącego jest on stroną postępowania, w ramach którego zostało dokonane zabezpieczenie poprzez ustanowienie zastawu skarbowego na rzeczy ruchomej, bowiem zaspokojenie przez właściciela rzeczy ruchomej poprzez zapłatę należności do NUS uzyskanej z tytułu zbycia posiadania tej rzeczy spowoduje zmniejszenie należności Skarżącego wobec organów skarbowych i tym samym zwolni go z tej części zobowiązania. Umożliwia to uznanie, iż wpis do rejestru zastawów skarbowych bezpośrednio wpływa na prawa Skarżącego jako podatnika.

DIAS, w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. 1. Skarga nie jest zasadna.
2. 2. Stwierdzenie nieważności decyzji DDIS z [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] przez Sąd (prawomocnym) wyrokiem z 22 listopada 2016 r. III SA/Wa 3081/15 było spowodowane tym, że tylko właściciel rzeczy objętej zastawem lub osoba, której przysługuje prawo będące przedmiotem zastawu ma interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 42a § 1 O.p.
3. 3. Pogląd, ten na mocy art. 153 i 170 u.p.p.s.a., wiąże nie tylko Sąd badający niniejszą skargę, ale również, co nie mniej ważne, organy podatkowe wydające zakwestionowane w tym postępowaniu – postanowienie.
4. 4. W ocenie Sadu, w art. 153 u.p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Wiąże się to z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu sądu administracyjnego wykładni prawa - poza sytuacjami, w których doszłoby następnie do zmiany prawa - mogłaby nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległby tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należałoby stosować przepisy prawa odmienne od wcześniej wyjaśnionych przez sąd administracyjny.
5. 5. W konsekwencji, Sąd nie może pominąć poglądu, zgodnie z którym podatnik, którego zobowiązanie podatkowe ma zabezpieczać zastaw skarbowy nie ma takiego interesu i nie może być stroną w postępowaniu prowadzonym na podstawie wniosku o wykreślenie zastawu skarbowego złożonego na podstawie art. 42a § 1 O.p. przez właściciela rzeczy ruchomej, na której ustanowiono zastaw skarbowy.
6. 6. Należy podkreślić, że Sąd w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 22 listopada 2016 r. akt III SA/W a 3081/15 jednoznacznie określił sposób działania organów podatkowych: "Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając odwołanie B.P., po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, będzie obowiązany uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. stwierdzić niedopuszczalność tego odwołania". Sama prawidłowość tego poglądu została potwierdzona w innych – już prawomocnych – orzeczeniach (np. z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16, CBOSA).
7. 7. Wobec związania Sadu prawomocnym wyrokiem drugorzędne dla wyniku sprawy jest to, że postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym na podstawie art. 42a § 1 O.p. przez A.G., uznającego się za właściciela konia. (stanowiącego przedmiot zastawu skarbowego wpisanego do rejestru Zastawów Skarbowych prowadzonego przez NUS w dniu 10 grudnia 2014 r.). W konsekwencji Skarżący B.P. nie mógł być uznany za stronę niniejszego postępowania ze względu na brak interesu prawnego.
8. 8. Również niedopuszczalne jest wyciąganie (zbyt) daleko idących skutków prawnych z faktu doręczenia Skarżącemu B.P. decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r., skoro jedynym adresatem oraz stroną postępowania był A.G., zaś postępowanie nie dotyczyło – jak się wydaje – dóbr Skarżącego.
9. 9. Zdaniem Sądu, błędne doręczenie decyzji innemu podmiotowi niż podmiot, o którego uprawnieniach i obowiązkach decyzja rozstrzyga nie powoduje nabycia przez podmiot, któremu decyzję doręczono, statusu strony postępowania. Pogląd ten został wyrażony względem Skarżącego również w innym (prawomocnym) wyroku z 11 lipca 2017 r. III SA/Wa 2106/16 (CBOSA).
10. 10. Skoro B.P. nie był stroną postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] o odmowe wykreślenia konia z rejestru zastawów, co wynika z prawomocnego wyroku, to nie był uprawniony do wniesienia odwołania od tej decyzji.
11. 11. Dlatego organ II instancji po otrzymaniu odwołania wniesionego przez Skarżącego B.P. od wymienionej decyzji obowiązany był na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, niezależnie już od związania prawomocnym wyrokiem.
12. 12. Z tych powodów zarzuty naruszenia art. 42a § 1 w zw. z art. 133; art. 123 § 1; art. 208 § 1, art. 210 § 1 pkt 3 oraz art. 211 i art. 212 O.p. nie mogły zostać uwzględnione.
13. 13. Dlatego Sąd, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.