Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym: wtedy, kiedy skarżący nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.) Referendarz sądowy zauważa, że w wyniku wniesienia skargi, jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest obowiązek zapłaty wpisu od tej skargi w wysokości 100,- zł.. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego.
Wnioskiem z 14 listopada 2008 r., uzupełnionego potem pismem z 1 grudnia 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF D. i A. L. - dalej jako skarżący - wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Wskazali, że są osobami starszymi, schorowanymi i o niskich emeryturach. Zdaniem skarżących, koszty postępowania podatkowego oraz egzekucji doprowadziły ich do całkowitego zubożenia. Skarżący nie posiadają żadnych dochodów, a zgromadzone w okresie pracy i prowadzonej działalności gospodarczej oszczędności przeznaczyli na leczenie: miesięcznie wydają, do tej pory, ok. 300,- zł na leki.
Skarżący utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 1684,14,- zł miesięcznie brutto. W treści nadesłanych zaświadczeń lekarskich wskazano, że D. L. cierpi na [...], [...], przewlekłe zapalenie [...] zespół [...], nawracające zapalenie [...], [...], uszkodzenie [...] - oraz inne. Obecnie skarżąca ma złamaną [...]. Natomiast drugi ze skarżących - A. - wskazał, że leczony jest stale w przychodni z powodu [...], przewlekłego zapalenia [...], zapalenia [...], nerwoból [...] oraz inne przewlekłe dolegliwości. Lekarz pierwszego kontaktu wskazał na konieczność stałego i systematycznego leczenia.
Referendarz sądowy zauważa, że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty postępowania, w tym koszty sądowe.
Zasadność wniosku referendarz sądowy rozpatruje w dwóch aspektach - z uwzględnieniem, z jednej strony - wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu; z drugiej strony - wysokości środków, którymi ona dysponuje.
Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawców wynika, iż prowadzą oni gospodarstwo domowe z żoną, nie posiadają majątku nieruchomego o znacznej wartości, także ruchomego, ani oszczędności. Dochód, w wysokości niespełna 1700,- zł na dwie osoby, jest przeznaczany na zaspokajanie codziennych potrzeb i pokrywanie kosztów leczenia. Przy czym, w opinii rozpatrującego sprawę, miesięczne koszty leczenia, przy zadeklarowanych przez skarżących schorzeniach i cenach medykamentów, są w równym stopniu wyrazem ich racjonalnego wyboru w selekcjonowaniu towarów, jak umiejętności zawierania korzystnych transakcji. Uwaga ta, przy informacjach o schorzeniach wynikających ze starannie zweryfikowanej dokumentacji medycznej, pochodzącej z różnych, niezależnych od siebie źródeł, nie jest powodem odmowy przymiotu wiarygodności oświadczeniom skarżących, a - co najwyżej - wyrazem aprobaty dla zastosowanego sposobu leczenia.
W badanej sprawie zważyć należy, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania sądowego, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w kwocie 100,- zł. Przedmiot sporu sądowego "odmowa wstrzymania postępowania egzekucyjnego" nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy, ponieważ ustalenia poczynione podczas postępowania egzekucyjnego nie wiążą - choćby ze względu na moment i miejsce ustaleń - w postępowaniu sądowym, niezależnie od tego, że przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie są tożsame z przesłankami w postępowaniu o prawo pomocy. Równie oczywiście nieprawdziwe byłoby stwierdzenie, że z kwoty ok. 1700,- zł brutto uzyskiwanych miesięcznie skarżący nie są w stanie uiścić wymagalnych w sprawie kosztów sądowych w wysokości 100,- zł, jak stwierdzenie, że z wzmiankowanej kwoty posiadaliby oni zdolność zaspokojenia, przy zadeklarowanych cenach leków, wszystkich potrzeb związanych ze swoim koniecznym utrzymaniem, w tym pełnych stałych kosztów podtrzymania zdrowia.
Jednocześnie, analizując akta administracyjne sprawy, oświadczenie na urzędowym formularzu PPF, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, jak też rodzaj sporu - egzekucja należności pieniężnych - referendarz sądowy nie znalazł podstaw do zakwestionowania waloru prawdziwości oświadczeń skarżących w przedmiocie wysokości dochodów. Mając na względzie obecną sytuację finansową skarżących, a przede wszystkim ich kondycję zdrowotną i konieczności przeznaczanie stałych nakładów na poratowanie zdrowia, nie ma też podstaw do odmowy zwolnienia w zakresie kosztów przyszłych w sprawie - stąd rozstrzygnięcie w zakresie wyrażonym w sentencji. W szczególności stan zdrowia skarżących został potwierdzony w karcie wypisowej z 11 czerwca 2007 r. w aktach administracyjnych sprawy, "rozpoznaniu" z 27 sierpnia 2008 r., oraz w pismach z 30 maja 2006 r., z 11 sierpnia 2006 r., z 16 marca 2001 r., z 31 marca 2008 r., w karcie z 16 marca 2001 r., oraz z 31 lipca 2000 r. i 21 maja 2005 r. Ze wskazanych powyżej powodów nie ma podstaw do uznania, ze skarżący jest w stanie uczestniczyć w kosztach postępowania w ogóle, a zatem także w kosztach działania pełnomocnika z urzędu, tj. wnioskowanego radcy prawnego.
Ustanowienie pełnomocnika z urzędu zostało uzależnione od zaistnienia tych samych przesłanek, od których uzależniono przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych, stąd aktualność rozważań poczynionych powyżej: skarżących nie stać na samodzielne finansowanie pełnomocnika, w sytuacji, kiedy posiadają - łącznie ok. 1600,- zł brutto i są zobowiązani do ponoszenia stałych nakładów związanych z poratowaniem zdrowia.
W świetle powyżej ustalonej sytuacji majątkowej i życiowej Skarżących, zdaniem referendarza sądowego, poniesienie kosztów sądowych, w szczególności zapłacenie kwoty wpisu, spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego, zatem, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.