Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 18 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3161/15

Uzasadnienie

1. 1) H.K., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, zwrócił się na formularzu PPF z 7/3/2016 r, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Do formularza strona załączyła informację o zaliczkach na podatek dochodowy, wyciąg z rachunku bankowego, PIT-37, PIT-28A, (aktualne) zaświadczenie o leczeniu [...] (15/12/2015 r); zaświadczenie o statusie osoby bezrobotnej.
2. 2) W piśmie z 8/2/2016 r oraz w uzasadnieniu do formularza PPF strona poinformowała o tym, że jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Sytuacja podatkowoprawną, w jakiej znalazł się skarżący, doprowadziła go do "[...] " i w następstwie do konieczności poddania się [...]. Z uwagi na swój [...], będący następstwem "wykorzystania i porzucenia przez córkę D.E. ", skarżący nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Pozostaje na utrzymaniu matki, a w wyniku [...] nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Jest przekonany, że gdyby nie wykorzystanie przez "narzeczoną i jej ojca D. E. " byłby normalnym człowiekiem. Strona utrzymuje się z emerytury matki (1912 zł). W grudniu 2015 r gospodarstwo domowe uzyskało jednoroczne świadczenie w wysokości 845 zł, a w styczniu 2016 r jednorazowe wynagrodzenie roczne w wysokości 1269 zł. Miesięczne wydatki to ok 875 zł (światło, internet, woda, gaz). Wydatki na wyżywieni to ok 550 zł, arat pożyczki to ok 355 zł.
3. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że strona skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
4. 4) Wymagalne w sprawie koszty sądowe wynoszą 1290 zł. Od uiszczenia tej kwoty zależy rozpoznanie sprawy przez Sąd, przy czym sposób rozpoznania sprawy nie zależy od wkładu pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego, strona skarżąca, powołując się na materiały dowodowe, w niniejszej sprawie nie w pełni wykazała, że nie jest w stanie ponieść – ale natychmiastowo - wymagalnych kosztów sądowych w sprawie, bez uszczerbku dla swojego utrzymania. W szczególności dopuszczalny logicznie byłby pogląd, ze z kwoty uzyskiwanego comiesięcznie, zadeklarowanego dochodu gospodarstwa domowego jest ona w stanie uiścić choćby cześć wpisu od skargi. Jednakże pogląd o nienajlepszej sytuacji strony może być racjonalnym następstwem (wykazanych zaświadczeniem z 15/12/2015 r) schorzeń ([...]) na które cierpi i statusu osoby bezrobotnej. Nadto, nienajlepsza kondycja finansowa strony wynika z dokumentów, które złożyła w postępowaniu i które były pod kątem prawdziwości weryfikowane przez referendarza sądowego. Co więcej, strona wyraziła wolę skorzystania z pomocy w postępowaniu z pełnomocnika: to zrozumiałe zważywszy na deklarowane przez nią problemy zdrowotne. Dlatego zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania należy rozważać nie tylko z uwzględnieniem wysokości wpisu od skargi, ale także z uwzględnieniem kosztów działania pełnomocnika.
5. 5) Właśnie ta ostatnia okoliczność uzasadnia przyznanie stronie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. Strona bowiem, chociaż posiada – wraz z matką, na której spoczywa (ustawowy) obowiązek pomocy dziecku – wolne środki na rachunku bankowym (być może w wyniku "nadprogramowych" dochodów w styczniu i grudniu), to jednak nie jest w stanie z posiadanych środków pokryć – i to równocześnie (!) - kosztów i wpisu od skargi i pełnomocnika, tak by przeżyć "bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego, do pierwszego następnego miesiąca".
6. 6) Ważąc te dwie okoliczności referendarz sądowy zadecydował o zwolnieniu strony z kosztów sądowych. Dzięki temu sprawa strony zostanie rozpoznana przez Sąd z przewidzianymi dla tego trybu gwarancjami procesowymi. Wyjaśniając sposób rozpoznania wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy wskazuje że w postępowaniu przed Sądem I instancji: 1. nie obowiązuje przymus adwokacki;
7. 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada wtedy sprawę niezależnie od postawionych zarzutów (czyli zakres i wnikliwość badania nie zależy od udziału pełnomocnika);
8. 4. udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji nie zwiększa gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Rozpoznając w ten sposób wniosek strony referendarz sadowy uwzględnia podniesione w formularzu okoliczności, jak stan zdrowia, przyczyny kłopotów zdrowotnych strony, wpływ środków finansowych na rachunek bankowy w gospodarstwie domowym strony. Waży także okoliczności związane z dyscypliną budżetową i możliwą odpowiedzialnością za niezgodne z prawem rozdysponowanie środków publicznych.
9. 7) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.