Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego H. M. – Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powołując się na trudną sytuację finansową. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 2 ha i jest płatnikiem podatku rolnego i dochodowego. Wskazała, że uzyskuje emeryturę (z KRUS-u) w kwocie 347 zł, jednakże kwota ta nie pokrywa wydatków na utrzymanie gruntu w odpowiedniej kulturze. Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu kredytu budowlano-hipotetycznego w kwocie 609.756,81 zł. W okresie od maja do listopada 2011 r. spłaciła zadłużenie w wysokości 48.505 zł, z dochodu pochodzącego z wynajmu lokalu. Skarżąca od maja 2009 r. wynajmuje budynek o powierzchni 300 m². W ciągu ostatnich dwóch lat sfinansowała koszt remontu budynku w kwocie 145.000 zł, w ratach po 6.000 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem Skarżąca określiła na kwotę 350 zł (na życie). Na pozostałe opłaty (gaz, światło) przeznacza 200 zł miesięcznie, a w sezonie grzewczym dodatkowo 900 zł na ogrzewanie niewynajętego budynku.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, że Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz posiada dom o powierzchni 80 m², w którym zamieszkuje, dom o powierzchni 300 m², który wynajmuje na przedszkole oraz dom o powierzchni 1.000 m², który jest przeznaczony do wynajęcia. Posiada także nieruchomość rolną o powierzchni 2 ha. Ponadto Skarżąca wskazała, że miesięcznie z tytułu najmu lokalu uzyskuje dochód w kwocie 10.000 zł, a z tytułu emerytury – 347 zł
Skarżąca wyjaśniła również, że budynek o powierzchni 1.000 m² został wybudowany w 2008 r. z przeznaczeniem na wynajem. Powyższa nieruchomość została wynajęta spółce, która oddała budynek w stanie nienadającym się do wynajęcia. Dochód z najmu wyniósł 165.000 zł natomiast koszt remontu 169.140 zł.
Na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przedstawiła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36L, jak również wyciągi z rachunków bankowych, wypis z rejestru gruntów, pismo z Banku [...] o restrukturyzacji zadłużenia oraz zaświadczenie Komornika Sądowego informujące, że na dzień 1 grudnia 2011 r. cała należność wierzyciela została spłacona.
W tak przedstawionym stanie faktycznym Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła sprzeciw pismem z dnia 17 maja 2012 r. w którym wskazała, że osiąga dochody w wysokości 10.347 zł miesięcznie. Wyjaśniła, że budynek przeznaczony pod wynajem wymaga remontu, a koszt wykonania elewacji wynosi około 85.000 zł. Podkreśliła, że musi zgromadzić na rozpoczęcie remontu 40.000 zł, zaś pozostałą cześć kwoty pożyczy od banku. Miesięczna wysokość spłaty kredytu to 6.000 zł, zatem pozostaje jej 4.000 zł, z czego opłaca podatek dochodowy w wysokości 850 zł miesięcznie i podatek rolny oraz utrzymuje gospodarstwo rolne. Podniosła, że w 2010 r. wyniku wichury była zmuszona ponieść koszty związane z naprawą budynków: zerwany dach na stodole (6.000 zł), zerwane obróbki blacharskie na budynku przedszkola (2.600 zł), elewacja (400 zł), naprawa pieca centralnego ogrzewania (762,60 zł). Zaznaczyła, że zaoszczędzić może jedynie na jedzeniu i ogrzewaniu domu, w którym mieszka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie z kosztów sądowych.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych.
Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Należało również wziąć pod uwagę, że na Skarżącej ciąży również obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3167/11 – w wysokości 200 zł.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że Skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedstawionych wyjaśnień i dokumentów wynika, że Skarżąca uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 10.347 zł. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem Skarżąca określiła na kwotę 600 zł, a w okresie zimowym – 1.500 zł (ogrzewanie 900 zł). Wskazała także, iż miesięczna wysokość spłaty kredytu to 6.000 zł, zaś z pozostałej kwoty opłaca podatek dochodowy w wysokości 850 zł i podatek rolny.
Sytuacji majątkowej Skarżącej nie można zatem utożsamiać z sytuacją osób, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że wystarczają one na zaspokojenie jedynie niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość uzyskiwanego przez Skarżącą dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie – ponieść koszty sądowe w sprawie, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się w istocie do wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł.
Podkreślić należy także, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie zatem prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.