Uzasadnienie
1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 704 zł Skarżący W. C. i pismem z dnia 3 marca 2008 r. zwrócił się o zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia, podnosząc iż utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego w kwocie netto 903 zł. Zapłata wpisu w wysokości 704 zł pozbawi więc Skarżącego środków niezbędnych na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania oraz na zakup leków.
2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym wskazał, iż choruje na [...] i [...], co powoduje że musi codziennie zażywać lekarstwa. Skarżący nie posiada majątku, ani zasobów finansowych. Może liczyć tylko na wsparcie rodziny. Żona Skarżącego pobiera emeryturę w kwocie 1.035 zł netto miesięcznie. Dodał, iż pod koniec marca br. ZUS na wniosek urzędu skarbowego zacznie potrącać część świadczenia tytułem spłaty zadłużenia w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Żona Skarżącego jest właścicielem lokalu mieszkalnego, poza tym Skarżącemu nie jest wiadome czy posiada zasoby pieniężne oraz przedmioty wartościowe. Fakt ten tłumaczy on istniejącą między małżonkami rozdzielnością majątkową. Wysokość bieżących wydatków (czynsz, telefon, gaz, telewizja kablowa, Internet, abonament RTV, energia elektryczna, leki) Skarżący określił na kwotę 1.046,39 zł. Do formularza dołączył pismo z dnia 25 marca 2008 r., w którym odpowiadając na pytania zawarte w wezwaniu referendarza sądowego wyjaśnił, że wraz z żoną jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Honda. Dodał, że wynagrodzenie pełnomocnika ustalono na kwotę 2.400 zł (płatne do września 2008 r.). Do chwili obecnej pełnomocnik nie otrzymał żadnego wynagrodzenia. Skarżący przedłożył dokumenty obrazujące wysokość bieżących opłat (telefon, gaz, telewizja, Internet, energia elektryczna, czynsz). Dołączył ponadto decyzję w sprawie wysokości świadczenia przedemerytalnego, zeznania podatkowe swoje i żony za lata 2006-2007, wyciągi z rachunków bankowych, odcinek przekazu pocztowego (świadczenie za marzec 2008 r. żony Skarżącego), zaświadczenie lekarskie, dwie karty informacyjne leczenia szpitalnego.
Uwzględniając powyższe zważono, co następuje:
- 1. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
- 2. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
- 3. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.).
- 4. Skarżący utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego w wysokości 905,54 zł (dane za luty 2008 r.). Emerytura żony wynosi 1.037,84 zł, co daje łącznie kwotę 1.943,38 zł. Poziom wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem (bez kosztów zakupu żywności) kształtuje się natomiast na poziomie 1.283,38 zł.
- 5. Oceniając możliwości płatnicze Skarżącego nie można jednakże tracić z pola widzenia faktu, iż – jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego - na przełomie stycznia i lutego 2008 r., a więc w czasie gdy toczyło się już postępowanie sądowe (skargę złożono w dniu 14 stycznia 2008 r.) na wspomniany rachunek wpłynęła kwota 20.000 zł (dwie wpłaty - 11.000 zł i 9.000 zł). Wpłaty te oznaczono jako: "wpłata gotówki W. C. zasilenie konta".
Oznacza to, że Skarżący dysponował w ostatnim czasie kwotą 20.000 zł, z której to kwoty mógł poczynić oszczędności na prowadzenie sporu sądowego, w tym na pokrycie wpisu od skargi w wysokości 704 zł.
6. Nie sposób nadto nie zauważyć (po lekturze akt administracyjnych), iż żona Skarżącego nabyła w 1999 r. niezabudowaną nieruchomość położoną w P. oraz udziały w nieruchomościach tamże położonych, na których wzniesiono następnie dom mieszkalny (ulgi budowlanej z tytułu budowy tego właśnie domu dotyczy niniejszy spór).
Tymczasem los tych nieruchomości nie jest znany.
W rubryce 8 formularza PPF Skarżący wskazał jedynie, iż – z uwagi na rozdzielność majątkową – nie ma informacji o stanie majątkowym żony.
Odnosząc się do powyższego należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 23 zd. drugie ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie między małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., II FZ 572/05, niepubl.).
Oznacza to, że także dochody i stan majątkowy żony Skarżącego należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych.
- 7. Z tej też przyczyny Skarżący nie mógł zwolnić się z obowiązku nadesłania wyciągów bankowych żony. Niewykonania tego obowiązku nie może on także tłumaczyć ochroną danych osobowych. Ochrona tych danych nie ma bowiem charakteru absolutnego. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje. Dla realizacji tego uprawnienia konieczne jest zaś przetworzenie danych osobowych, w tym także osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2006 r., II OZ 209/06, niepubl.).
- 8. Ubocznie jedynie należy zauważyć, iż w przedstawionym przez siebie wykazie wydatków Skarżący nie uwzględnił kosztów eksploatacji, należącego do niego i jego żony, samochodu osobowego.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić należnego w sprawie wpisu w wysokości 704 zł. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.