Uzasadnienie
Zaskarżonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniami z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...], oraz z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 18 art. 159 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) – zwanej dalej ustawą egzekucyjną oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu zażaleń pełnomocnika spółki z o.o. [...] Sp. z siedzibą w W. na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] oraz z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia wykonania przyszłych zobowiązań podatkowych; utrzymał w mocy postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na podstawie wniosku Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2003 r. o dokonanie zabezpieczenia na majątku spółki z o.o. [...], Urząd Skarbowy W. [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] dokonał zabezpieczenia na poczet zobowiązania w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł.
W dniu 20 sierpnia 2003 r. wierzyciel zwrócił się z prośbą do organu egzekucyjnego o przedłużenie zabezpieczenia na kolejne trzy miesiące do dnia 21 listopada 2003 r. ze względu na fakt nie wydania przez Urząd Kontroli Skarbowej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] zgodnie z art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej przedłużył czas trwania zabezpieczenia do dnia 21 listopada 2003 r.
Wnioskiem z dnia 18 listopada 2003 r. wierzyciel ponownie wystąpił do organu egzekucyjnego o przedłużenie zabezpieczenia na kolejne trzy miesiące, z uwagi na nie wydanie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzji wymiarowej. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] przedłużył termin zabezpieczenia do dnia 21 lutego 2004 r.
Na wskazane powyżej postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia pełnomocnik skarżącej spółki złożył zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w W., wskazując, że dokonanie w sprawie spółki [...] zabezpieczenie nastąpiło z naruszeniem dyspozycji art. 155 ustawy egzekucyjnej. W ocenie pełnomocnika nie przedstawiono żadnych dowodów wskazujących, iż brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji. W związku z czym przedłużenie czasu trwania zabezpieczenia było w ocenie skarżącej spółki niezasadne.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniami z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] oraz z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia. W uzasadnieniach organ podatkowy wyższego stopnia wskazał, że brak decyzji określającej zobowiązanie podatku od towarów i usług uniemożliwiał wystawienie tytułu wykonawczego, a co za tym idzie wykluczał możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanej spółce.
Na ostateczne postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik skarżącej spółki wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik skarżącej spółki wskazał w uzasadnieniach skarg, że przedłużenie zabezpieczenia może nastąpić przy istnieniu w dacie tego przedłużenia podstawowych przesłanek zabezpieczenia, o których mowa w art. 154 § 1 i art. 155 ustawy egzekucyjnej, a także art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - powoływanej dalej jako ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem pełnomocnika skarżącej w przeciwnym przypadku przepis art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej powinien być uznany za niekonstytucyjny, gdyż stwarzałby dla organu egzekucyjnego i wierzyciela podstawę do całkowitej dowolności działania przeciwko dłużnikowi bez istnienia merytorycznych podstaw.
W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do zastosowania zabezpieczenia. Strona skarżąca podniosła także, że taką przesłanką nie mogło być stwierdzenie, że nie zakończono postępowania podatkowego wobec braku w sprawie decyzji urzędu kontroli skarbowej.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargi podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych postanowieniach i wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) po uprzednim połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, zawiesił postępowanie z urzędu. Powodem zawieszenia w ocenie Sądu było wniesienie przez skarżącą spółkę skargi kasacyjnej na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2004 r. Sygn. akt III SA 2408/03 oddalającego skargę spółki na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia należności pieniężnych w sprawie o podatek od towarów usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 17 czerwca 2005 r. orzeczenia sygn. akt I FSK 35/05 uchylającego zaskarżony wyrok i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 30 listopada 2005 r. podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd zwraca również uwagę na dyspozycję art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji lub postanowienia organu podatkowego.
Ocena zgodności z prawem zaskarżonych postanowień dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonych aktów administracyjnych. Oznacza to, iż Sąd przy orzekaniu w niniejszych sprawach nie mógł zbadać wpływu późniejszych rozstrzygnięć organów podatkowych oraz wydanych przez Sądy orzeczeń dotyczących legalności decyzji wymiarowej jak i decyzji o zabezpieczeniu należności pieniężnych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że wydane przez organy podatkowe postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia przyszłych zobowiązań podatkowych nie naruszały prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowe postanowienia zostały wydane w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie zabezpieczenia należności pieniężnych. Należy wskazać, że postępowanie to jest postępowaniem szczególnym, którego głównym celem jest ochrona "przyszłych" interesów wierzyciela. Postępowanie zabezpieczające nie prowadzi do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, stwarza jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania tego obowiązku. Postępowanie to ma charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję, w szczególności jeżeli stwierdzono:
- - brak płynności finansowej zobowiązanego,
- - unikanie wykonania przez zobowiązanego obowiązku przez nieujawnianie zobowiązań powstających z mocy prawa lub nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych,
- - dokonywanie przez zobowiązanego wyprzedaży majątku.
Termin trwania zabezpieczenia, od jego dokonania w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33 i art. 33a ustawy Ordynacja podatkowa został określony w przepisie art. 159 ustawy egzekucyjnej i zasadniczo wynosi 3 miesiące. Ustawodawca jednakże na podstawie art. 159 § 2 ww. ustawy przewidział możliwość przedłużenia powyższego terminu na wniosek wierzyciela. Warunkiem przedłużenia czasu trwania zabezpieczenia jest istnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
W przepisie tym wskazano, że co do obowiązku o charakterze niepieniężnym termin zabezpieczenia może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy. Wnioskując a contrario, należy zauważyć, że ustawodawca w ww. przepisie nie zawarł takiego ograniczenia w stosunku do należności o charakterze pieniężnym. Oznacza to, że organ egzekucyjny obowiązany jest przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie trwania zabezpieczenia, a także to, że termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłożony w sposób nieograniczony.
Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe dwukrotnie działając zgodnie z art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej na wniosek wierzyciela przedłużyły termin zabezpieczenia przyszłych zobowiązań podatkowych wskazując jako uzasadnioną przyczynę nie wydanie przez Urząd Kontroli Skarbowej decyzji określającej zaległość w podatku od towarów i usług.
Mając na uwadze dyspozycję art. 154 § 4 ustawy egzekucyjnej odsyłającego do normy określonej w art. 33a ustawy Ordynacja podatkowa, Sąd podzielił rozumowanie organów podatkowych, iż wskazana powyżej okoliczność stanowiła uzasadnioną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Mając na względzie powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.