Uzasadnienie
Skarżąca – Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "[...] " sp. z o.o. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż prowadzone postępowania kontrolne i egzekucyjne ograniczyły istotnie jej działalność. Obecnie jest ona zagrożona upadłością. Podała, że kapitał zakładowy [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stratę za ostatni rok obrotowy na 119.610,52 zł. Wskazała, iż zobowiązania wynoszą 3.206.806,92 zł.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada rachunków bankowych. Poinformowała, że posiada udziały w spółce N. sp. z o.o. o wartości [...] zł. W spółce tej toczy się (poza jedną sprawą) egzekucja administracyjna. Wskazała, że wynagrodzenie pełnomocnika ustalono w formie ryczałtu 2.460 zł brutto/miesiąc i było ono płacone z bieżących obrotów. Ostatni raz wypłacono je w sierpniu 2016 r. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7, bilans, rachunek zysków i strat, dokumentację dotyczącą zobowiązań, dokumentację dotyczącą postępowania egzekucyjnego.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).
W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie jest wpis od skargi w kwocie 4.178 zł. Skarżąca zaznaczyła, iż ma obecnie problemy ze zgromadzeniem tej kwoty, w związku z czym wniosła o udzielenie jej częściowego zwolnienia do wysokości ¾ tego wpisu.
Odnosząc się do tego wniosku referendarz sądowy nie neguje, iż Skarżąca może borykać się z czasowymi trudnościami finansowymi, niemniej okoliczność ta nie może automatycznie skutkować przerzuceniem ciężaru wspomnianego wydatku na budżet państwa, a w konsekwencji na ogół obywateli.
Skarżąca kontynuuje bowiem swoją działalność, nawet jeśli – jak twierdzi – prowadzone postępowania kontrolne i egzekucyjne – istotnie ją ograniczyły. Faktycznie z deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od czerwca do listopada 2016 r. obroty ze sprzedaży kształtowały się na poziomie od 10.468 zł do 14.541 zł. Także kwoty środków angażowanych na nabycie towarów i usług nie były znaczne i wyniosły od 1.069 zł do 9.298 zł.
W dalszym jednak ciągu Skarżąca ma – zdaniem referendarza sądowego - możliwość wygospodarowania środków potrzebnych do opłacenia skargi. Zwłaszcza, jeśli porówna się kwotę żądanego od tej skargi wpisu z wartością jej majątku. Skarżąca posiada mianowicie środki trwale o wartości ponad [...] zł (dane na dzień 30 listopada 2016 r.), a nadto posiada udziały o łącznej wartości [...] zł.
Tymczasem jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2012 r. (II GZ 478/12) od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie.
Z tych względów referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji