Uzasadnienie
Skarżący – R.K. na urzędowym formularzy PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy, w rubryce 4.1. zaznaczając, że wnosi o zwolnienie od kosztów sadowych i nie wypełniając rubryki 4.2. dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym starszy referendarz sądowy pismem z 9 marca wezwał Skarżącego do wypełnienia rubryki 4.2. przez wskazanie czy Skarżący wnosi również o ustanowienie radcy prawnego, adwokata czy doradcy podatkowego, w terminie siedmiu dni pod rygorem uznania, że Skarżący wnosi jedynie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący wezwanie otrzymał 14 marca 2015 r. (k. 40 akt sądowych) i nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. W związku z tym należało uznać, że Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżący od dwudziestu miesięcy nie posiada dochodów. Działalność gospodarczą zakończył 30 maja 2014 r., a Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku. Skarżący oświadczył, że nie posiada ani renty, ani emerytury. We wrześniu 2015 r. złożył wniosek o częściową emeryturę, której nie otrzymał. Skarżący obecnie leczy się.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, i że nie posiada żadnego majątku. Żona Skarżącego uzyskuje emeryturę w kwocie 3.000 zł brutto i jak wynika z oświadczenia Skarżącego nie posiada mieszkania, ruchomości, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, ani wierzytelności. Skarżący oświadczył, że z Żoną posiada rozdzielność majątkową. Ponadto Skarżący oświadczył, że posiada zadłużenie względem urzędu skarbowego – 8.000 zł, ZUS – 95.000 zł, pracowników – 30.000 zł, Funduszu Gwarantowanego Świadczeń Pracowniczych – 60.000 zł. Ponadto Skarżący, jak oświadczył, posiada kredyty bankowe w kwocie 100.000 zł oraz inne zobowiązania – 8.000 zł.
Wykonując wezwanie starszego referendarza sądowego, Skarżący przedłożył informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej PIT-B, z której wynika, że w 2014 r. Skarżący uzyskał przychód 134.091,48 zł (722.543,70 zł w 2013r.), poniósł stratę 58.335,81 zł (174.393,95 zł w 2013r.), a koszty uzyskania przychodu wyniosły 192.427,29 zł (896.937,65 zł w 2013r.). Ponadto Skarżący przedłożył deklaracje VAT-7K za I i II kwartał 2014 r. oraz zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT-Z z dniem 30 maja 2014r. Skarżący przedstawił również postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydział [...] Gospodarczy z dnia [...] maja 2014 r. oddalające wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu referendarz wskazał, że Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową jego i żony nie nadesłał wszystkich dokumentów. Skarżący nie przedłożył bowiem zeznań podatkowych żony, wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony. Ponadto nie wyliczył kosztów miesięcznego utrzymania rodziny np. kwoty, którą Skarżący wraz z żoną przeznaczają na wyżywienie, środki czystości, ubrania, leki, wodę, energię elektryczną.
W sprzeciwie z dnia 20 kwietnia 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że z emerytury żony pokrywane są koszty związane z utrzymaniem jego i jego żony oraz gospodarstwa domowego, a także spłacany jest kredyt.
Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (P.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że przepis art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 ma w rozpatrywanej sprawie zastosowanie.
W związku z tym w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 P.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, bowiem sprawa została zainicjowana w dniu 13 listopada 2015 r.
Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8).
Sąd, oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki uznał, że zasługuje on na uwzględnienie w zakresie częściowym.
Wpis od skargi na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Przyznanie więc zwolnienia od wpisu umożliwi Skarżącemu realizację prawa do Sądu zagwarantowanego Konstytucją RP.
Sąd stwierdza też, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Ze złożonego przez niego oświadczenia wynika, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Nie posiada też majątku. Natomiast żona Skarżącego otrzymuje emeryturę w kwocie 3.000 zł brutto, z której pokrywane są wydatki związane z utrzymaniem domu oraz przeznaczane są na zaspokajanie potrzeb życiowych małżonków. Ponadto z kwoty tej żona Skarżącego spłaca ratę kredytu w wysokości ok. 900 zł. Skarżący wskazał ponadto, że żona nie posiada mieszkania, ruchomości, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wierzytelności.
Ponadto oświadczył, że posiada zobowiązania w łącznej wysokości 301.000 zł. natomiast Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Gospodarczy postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. oddalił wniosek Skarżącego o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku ze względu na brak majątku.
W ocenie Sądu, obecna sytuacja majątkowa Skarżącego nie wystarcza zatem na pokrycie wpisu od skargi w wysokości 162 zł bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego i jego rodziny. Zasadne jest więc zwolnienie Skarżącego od ponoszenia wpisu sądowego.
Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna Skarżącego do tego czasu może ulec zmianie.
Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.