Uzasadnienie
P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej "Skarżąca", "Spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła utratą płynności finansowej, utratą kontrahentów, a także osiąganiem za ostatnie lata straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych [...] zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu 40 076 zł. Na rachunku bankowym Spółka posiada środki w wysokości 99 zł.
Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na formularzu PPPr, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Spółka została wezwana –w terminie 7 dni – do wyjaśnienia, czy prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, jeśli tak - wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych miesięcznych przychodów Spółki oraz kosztów ich uzyskania (kopia z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące, bilans i rachunek zysków i strat za 2013 r., ewentualnie bilans za I półrocze 2013 r.), nadesłania zeznań podatkowych Spółki za 2012 r., i ewentualnie – jeśli zostały sporządzone za 2013 r., nadesłania deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące, wskazania źródeł finansowania wynagrodzenia ustanowionego w sprawie pełnomocnika oraz nadesłania innych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej Spółki.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżąca pismem z dnia 12 kwietnia 2014 r. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia zarzucając naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa", poprzez jego niezastosowanie, w wyniku czego Spółka nie uzyskała prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka wyjaśniła, że znajduje się w trudnej sytuacji, ponieważ wydana została decyzja o jego odpowiedzialności podatkowej, na którą nie ma w pieniędzy. Spółka może zostać postawiona w stan upadłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ppsa w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2014 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ppsa. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ppsa), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania, i jej aktualnej kondycji finansowej.
Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi w kwocie 3093 zł.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku.
W niniejszej sprawie wątpliwości co do oświadczeń Skarżącej dotyczących jej sytuacji istniały i uzasadniały skierowanie do niej wezwania. Mimo wezwania Skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji majątkowej, nie przedstawiła też żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby jej ciężką sytuację majątkową. Skarżąca nie nadesłała bowiem zeznań podatkowych, bilansu oraz rachunku zysków i strat, jak również deklaracji VAT-7, nie podała także, że ich nie posiada. Skoro Skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością podjęcia działań także kłopotliwych i utrudnionych. Tymczasem Skarżąca nie podjęła żadnych działań, aby wykazać swoją sytuację materialną. Nie wykazała też, że choćby podjęła próbę uzyskania żądanych przez Sąd dokumentów.
Samych twierdzeń Skarżącej Sąd nie uznał za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 ppsa oraz art. 246 § 2 pkt 2 ppsa w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 ppsa, Sąd postanowił jak w sentencji.