Uzasadnienie
Skarżąca - R. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że w wskutek zmniejszenia się liczby zleceń straciła płynność finansową i nie wykonuje ciążących na niej zobowiązań. Powołała się na prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne i dokonane na jej majątku zabezpieczenia w kwocie ponad [...] zł. Wskazała, że na rachunku bankowym w [...] posiada około [...] euro. Natomiast w kasie i na rachunkach bankowych posiada [...] zł, które są w całości zabezpieczone przez Urząd Skarbowy. Swoje zobowiązania określiła na kwotę [...] zł, a należności krótkoterminowe na [...] zł.
Skarżąca, pomimo wezwania referendarza sądowego z 15 stycznia 2016 r. o przedłożenie faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych za okres prowadzenia działalności gospodarczej, wskazanie źródeł finansowania bieżącej działalności, wysokości dopłat, nie udzieliła na nie odpowiedzi.
Referendarz sądowy postanowieniem z 24 lutego 2016 r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, ponieważ oświadczenia spółki uznał za niewystarczające, aby podjąć obiektywne rozstrzygnięcie w kwestii jej możliwości płatniczych.
Spółka w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z 4 marca 2016 r., zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") oraz art. 255 tej ustawy. Wskazała na brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie w związku z dokonanymi zajęciami zabezpieczenia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego na kwotę 2 078 679 zł. Zaznaczyła, iż zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Końcowo wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r., sygn. FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). Według poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielanych przez Sąd w tej sprawie, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Okoliczność tę, tj. niemożliwość sfinansowania kosztów sądowych, strona powinna wykazać.
Nie nastąpiło to jednak w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu referendarz słusznie zauważył, iż Skarżąca nie wykazała (ani nawet nie uprawdopodobniła), że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim dlatego, że z art. 246 § 1 i § 2 P.p.s.a wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Nie ulega też wątpliwości, że wezwanie referendarza sądowego z 15 stycznia 2016 r. o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej Skarżącej, doręczone pełnomocnikowi Spółki 19 stycznia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - karta 33 akt sądowych) pozostało bez odpowiedzi. Tym samym brak jest podstaw dla korzystnego rozstrzygnięcia wniosku Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ wątpliwości – których wyrazem było wezwanie – nie zostały wyjaśnione.
W ocenie Sądu, brak wykazania przez Spółkę jej sytuacji nie przemawia za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest bowiem wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Te elementy można natomiast porównać wtedy, kiedy strona wykona wezwanie do niej kierowane.
Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, iż przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 lutego 2016 r. i orzekł, jak w sentencji.