Uzasadnienie
R. K. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.760 zł netto. Skarżący z uzyskiwanych z tego źródła dochodów pokrywa swoje comiesięczne wydatki, na które składają się: koszty dojazdu do pracy samochodem osobowym w kwocie 1.000 zł, rata kredytu – 430 zł, leki – 100 zł, partycypacja w kosztach utrzymaniu domu – 500 zł (w sezonie grzewczym – 950 zł), żłobek dla dziecka – 400 zł, alimenty dla dziecka – 300 zł, inne zakupy dla dziecka – 300 zł.
Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji finansowej, Skarżący wyjaśnił, że obecnie nie mieszka wraz ze swoją żoną i pozostają oni w rozdzielności majątkowej. Żona Skarżącego wystąpiła do sądu z pozwem o alimenty na rzecz ich dziecka, zaś w niedługim czasie ma być również wszczęta sprawa rozwodowa. Z tego względu Skarżący nie jest w stanie uzyskać od swojej żony informacji na temat jej majątku i dochodów. Skarżący odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego przedstawił również następujące dokumenty: umowę majątkową małżeńską, potwierdzenie przelewu wynagrodzenia za pracę i spłacanego kredytu, wyciągi bankowe, umowę dotyczącą korzystania z przedszkola, wydruk z CEIDG, wezwanie sądowe w sprawie o alimenty, postanowienie sądu o zabezpieczeniu roszczenia alimentacyjnego, zeznanie podatkowe za 2015 rok oraz oświadczenie dotyczące bieżących wydatków.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że Skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a."
Pismem z dnia 24 kwietnia 2016 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący przedstawił szczegółowy wykaz i kalkulację swoich miesięcznych wydatków oraz kosztów utrzymania, załączając również oświadczenie swojej matki o partycypacji Skarżącego w kosztach utrzymania domu, w którym wspólnie zamieszkują, a także oświadczenie swojego ojca o użyczeniu Skarżącemu samochodu osobowego na potrzeby dojazdu do pracy z zastrzeżeniem ponoszenia przez Skarżącego kosztów utrzymania tego samochodu.
Skarżący wyjaśnił również, że nie posiada żadnych oszczędności, zaś dochody z pracy zarobkowej pozwalają mu na pokrycie kosztów jego utrzymania oraz pomoc w utrzymaniu dziecka. Skarżący wskazał też, że zasądzona od niego przez sąd kwota alimentów na rzecz dziecka w wysokości 800 zł, stanowi ponad 20% jego dochodów miesięcznych. Ponadto Skarżący jest zobowiązany na mocy wyroku sądu do spłaty różnicy pomiędzy zasądzoną od niego kwotą świadczenia alimentacyjnego, a kwotą 300 zł, którą uiszczał od dnia wniesienia pozwu o alimenty tytułem dokonanego przez sąd zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego, co skutkuje powstaniem zaległości z tego tytułu w kwocie około 7.000 zł. Skarżący nie dysponuje tą kwotą, co może narazić go na egzekucję komorniczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Strona skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu wykładnia systemowa powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie bowiem do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tego względu przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a.
Rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało zatem dokonać analizy jego sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego do skargi w kwocie 2.000 zł, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym.
Sąd oceniając nadesłane przez Skarżącego dokumenty źródłowe i złożone oświadczenia stwierdził, że jego obecna sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł. Zauważyć bowiem należy, iż Skarżący uzyskuje dochody w wysokości około 3.800 zł miesięcznie, które pozwalają mu na pokrycie bieżących potrzeb i wydatków. W tym stanie rzeczy Skarżący może poczynić starania w celu wygospodarowania w ramach posiadanych środków kwoty 1.000 zł stanowiącej ½ wysokości należnego wpisu. Podkreślić również należy, że wpłacenie tej kwoty spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie również prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.