Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 20 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3842/14

Uzasadnienie

W. W. (dalej jako strona bądź skarżący), wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 13.11.2014 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że:

1. - jest osoba schorowaną i chorą;
2. - utrzymuje się z renty (873,20 zł) pomniejszonej o zajęcie komornicze (218,45 zł) i nie posiada majątku, nieruchomości;
3. - zamieszkuje u syna i nie ponosi żadnych kosztów z tym związanych

Skarżący, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, poinformował o tym, że:

1. - w latach 2014/2015 osiągał dochód z renty (ok 851 zł) oraz, od 1.03.2014 r, z tytułu emerytury rolniczej (602 zł);
2. - ani skarżący, ani jego żona nie składali w tym okresie zeznań podatkowych;
3. - świadczenie emerytalne zony wynosi 792 zł;
4. - skarżący wraz z żoną pokrywają koszty energii elektrycznej (70 zł/miesiąc), wody (69 zł/miesiąc), ścieków (100 zł/miesiąc), śmieci (39 zł/miesiąc), zakupu opału (459 zł/sezon), lekarstw (100-200 zł/miesiąc), żywności (450 -500 zł/miesiąc), środków higieny i czystości (ok100 zł/miesiąc), dojazdów do placówek medycznych;
5. - pełnomocnik świadczy na rzecz skarżącego "nieodpłatna pomoc prawną na zasadzie słuszności";
6. - skarżący ma zdiagnozowaną [...] oraz [...] i [...];
7. - skarżący wraz z małżonką utrzymują się ze świadczeń emerytalnych i nie są wspierani przez członków rodziny

Skarżący przedłożył niektóre dokumenty, obrazujące jego sytuację życiową (kserokopie rachunków, kartę analityczną z Banku, decyzje Prezesa KRUS, odcinki opłat).

Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym.

Niesłuszne są obawy strony, sygnalizowane w formularzu PPF, ze nie będzie w stanie zgromadzić środków na poczet kosztów postępowania sądowego w sprawie, w której określiła jako wartość przedmiotu sporu kwotę 2768782 zł. Przede wszystkim dlatego, że referendarz sądowy, po rozważeniu charakteru sporu (odpowiedzialność osób trzecich) uznał, że w sprawie brak jest, wbrew wskazaniom strony "wartości przedmiotu zaskarżenia" w wysokości 2768782 zł i jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu stałego od skargi (w badanej sprawie 500,- zł). Do tego, wymienionego powyżej, wymagalnego kosztu sądowego, tj wpisu od skargi należy odnosić wniosek skarżącego, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty zależności należy rozważać z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która to sytuacja może zmieniać się.

Referendarz sądowy nie kwestionuje woli deklaracji prawdy przez skarżącego, zwraca jednak uwagę na niespójność jego oświadczeń. Przykładowo w formularzu PPF wskazał, że zamieszkuje u syna i "nie ponosi żadnych kosztów" (s 1 formularza PPF, s 8 akt sądowych). Zapomniał zarazem wskazać, co naprawił w następnym piśmie, tj z 13 lutego 2015 r, jako osoby, z która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, żony (posiadającej, co najważniejsze, stały dochód we wskazanej powyżej wielkości), czy sygnalizowanej uprzednio pomocy syna.

Referendarz sądowy zauważa, że, przy założeniu prawdziwości deklaracji strony, po odjęciu kosztów związanych z niezbędnym utrzymaniem (koszt wyżywienia i podstawowych opłat ok 450 zł miesięcznie) oraz przy założeniu realizacji postulatu oszczędności, posiada ona możliwość zgromadzenia środków w wysokości 500 zł na poczet wymagalnych kosztów sądowych z miesięcznych wpływów do budżetu domowego (1200-1400 zł co miesiąc). Oceniając wniosek strony referendarz sądowy jest bowiem zobowiązany wykazywać należyty szacunek dla dorobku Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że "ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.

Skarżący, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinien liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności" (postanowienie z 4/2/2015 r. II OZ 67/15, CBOSA).

Poczyniona ocena zdolności finansowej strony jest niezależna od skorzystania przez skarżącego z instrumentu powinności alimentacyjnych spoczywających względem skarżącego na jego synu, co jest kolejnym powodem odmowy uwzględnienia wniosku. Zbyteczne wobec tego było dalsze ustalanie kondycji finansowej syna strony, skoro stwierdzona została zdolność strony do poczynienia oszczędności z kwoty 1200 zł miesięcznie, którą dysponuje jego gospodarstwo domowe..

Referendarz sądowy, przy sposobie badania wniosku o prawo pomocy, ma na uwadze także to, że pełnomocnik świadczy na rzecz skarżącego "nieodpłatną pomoc prawną na zasadzie słuszności", co wpływa na ocenę wielkości miesięcznych wydatków strony i zasób jej wolnych środków: strona nie jest bowiem zobowiązana do ponoszenia kosztów pomocy prawnej.

Dlatego też referendarz sądowy uznał, że nie został spełniony warunek przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym i - na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.