Uzasadnienie
Skarżący – K.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, bez dochodów. Od 2011 r. leczy [...]. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Pozostaje na utrzymaniu rodziny.
Do formularza PPF skarżący załączył zaświadczenie lekarskie.
Z uwagi na fakt, że, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w dalszym ciągu okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącego do: udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego w 2016 r., nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i niepobieraniu zasiłku, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, leczenie i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków), w tym wskazania osób, które utrzymują skarżącego (od jak dawna i w jakiej formie udzielaj pomocy, wyjaśnienia czy osoby te zamieszkują razem ze skarżącym), ponadto, jeżeli osoby które utrzymują skarżącego prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe, wezwano do przedstawienia sytuacji finansowej tych osób.
W odpowiedzi skarżący ponownie wskazał, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy od 29 sierpnia 2012 r. Skarżący przedłożył fakturę za leki i zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy.
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona.
Oświadczenia skarżącego, sprowadzają się do stwierdzenia, że nie uzyskuje on żadnych dochodów. Nie posiada majątku, ani oszczędności. Od ponad 5 lat jest osobą bezrobotną. Pozostaje na utrzymaniu rodziny.
Referendarz sądowy poddaje w wątpliwość wiarygodność składanych przez skarżącego oświadczeń i stwierdza, że na ich podstawie rzetelna analiza jego zdolności płatniczych nie jest możliwa.
Przede wszystkim, niewiarygodnym jest, aby skarżący (ur. w [...] r.) od 2012 r. nie uzyskiwał żadnych dochodów i pozostawał na wyłącznym utrzymaniu rodziny.
Jeśli jednak w istocie tak jest, to skarżący, zgodnie z wezwaniem z 8 lutego 2017 r, obowiązany był wskazać osoby, które go utrzymują (od jak dawna, w jakiej formie, wyjaśnienia, czy osoby te zamieszkują razem ze skarżącym). Ponadto, jeżeli osoby, które utrzymują skarżącego prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe, obowiązany był przedstawić sytuację finansową tych osób.
Skarżący uchylił się od złożenia jakichkolwiek wyjaśnień w powyższym zakresie.
Wątpliwości budzi również sytuacja majątkowa skarżącego. Skarżący twierdzi bowiem, że nie posiada żadnego majątku, natomiast przedmiotem, sporu jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn. Ponadto, skarżący posługuje się trzema adresami: [...] w W., ul. [...] w K. i ul. [...] w W. (adres na fakturze za leki). Nie wiadomo, czy skarżący posiada jakieś tytuły prawne do lokali znajdujących się pod tymi adresami, kto tam zamieszkuje i jak to wpływa na sytuację finansową skarżącego.
Ponadto, w odpowiedzi na wcześniejsze wezwanie (z 17 stycznia 2017 r.) skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych. W tej kwestii również nie zostały złożone żadne wyjaśnienia. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych, skarżący posiada rachunek bankowy w mBanku zajęty w toku postępowania egzekucyjnego.
Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków.
Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania.
Ciężar wykazania tych przesłanek – jak już wskazywano wyżej – spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Jak już było wyżej podnoszone, instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. – szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej (podkreślenie własne) kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.).
Skoro przedstawiony przez skarżącego opis tej kondycji budzi w niniejszej sprawie wątpliwości, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.