Uzasadnienie
Skarżąca - E. sp. z o.o. w W. złożyła urzędowy formularz PPPr, w którym zaznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku oraz piśmie z 23 stycznia 2015 r. wskazała, iż z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania należności od dłużnika oraz toczący się spór z organami skarbowymi nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Opisała genezę swoich problemów finansowych i podkreśliła, że złożony przez nią wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony. Skarżąca wyjaśniła, iż skupiła się na odzyskiwaniu należności poprzez kierowanie spraw do sądu. Przedstawiła dane dotyczące sprawozdań finansowych za lata 2012-2014. Podała też stan środków na należących do niej rachunkach bankowych. Wskazała, że stan ten wynosi - 45,33 zł ([...]), 0 zł ([...]).
Dodatkowo jest zajęcie komornicze na kwotę 415.483,06 zł. Powodem tej blokady są zaległości w podatku od towarów i usług oraz inne zajęcia egzekucyjne. Skarżąca przesłała postanowienie o oddaleniu jej wniosku o ogłoszenie upadłości, wyciągi bankowe, sprawozdania finansowe oraz wyrok w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2096/12.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe, rachunek zysków i strat, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, KRS, wykaz należności i zobowiązań, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W piśmie z dnia 18 marca 2015 r. stanowiącym sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, Skarżąca zarzuciła dokonanie niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń odnośnie jej sytuacji finansowej.
Skarżąca podniosła, iż nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej. Wyjaśniła, iż przychody w wysokości 110.488,85 zł nie są przychodami uzyskanymi w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Spółka wykazuje tylko przychody i refakturuje koszty związane z opłatami za media, etc. Stwierdziła, że ww. kwota dotyczy tylko i wyłącznie refaktur kosztów ponoszonych na podstawie wcześniej zawartych umów z podmiotami z grupy. Wyjaśniła, iż na dzień dzisiejszy (a także na dzień składania skargi oraz na dzień składania wniosku oraz dokumentów do wniosku o zwolnienie z kosztów wpisu sądowego) nie wystawia żadnych faktur sprzedażowych, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej.
Zdaniem Skarżącej z przedstawionej przez nią dokumentacji wynika, że nie osiąga przychodów. Natomiast przychody wykazane w bilansie, nie są przychodami z działalności gospodarczej. Zaznaczyła, iż wykazana strata, co wynika ze sprawozdań finansowych, nie została sztucznie wygenerowana na potrzeby wniosku, co miały potwierdzać wydruki z rachunków bankowych.
Zaznaczyła, iż prowadzona wobec Spółki egzekucja uniemożliwia uzyskanie jakichkolwiek środków finansowych, które mogłyby pozwolić na uiszczenie wpisu sądowego w jakiejkolwiek wysokości, a podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje są prawdziwe.
Skarżąca nie posiadała żadnego majątku, który mogłaby przeznaczyć na zapłacenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Stan majątkowy przekreśla - w jej ocenie - możliwość ubiegania się o jakąkolwiek pożyczkę, tym bardziej, że w ramach prowadzonej egzekucji zablokowane zostały rachunki bankowe. Wskazała, iż nie posiada innych niż wskazane rachunków bankowych, ani ukrytych przychodów.
Końcowo zaznaczyła, iż odmowa przyznania prawa pomocy nie powinna zamykać jej prawa do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek Skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane".
W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia.
Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.).
Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie.
Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 2353 zł.
Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W ocenie Sądu bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Skarżącej prawa pomocy, był przy tym jej końcowy wynik finansowy za 2013 i 2014 r., tj. odpowiednio straty na poziomie 8.090,43 zł i 23.491,16 zł. Jak bowiem wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych.
Z kolei w postanowieniach z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04 NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego (aktywa trwałe w 2014 r. – 4.757,88 zł). Skarżąca posiada również kapitał zakładowy (50.000 zł). Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż za 2013 r. przychody wyniosły 277.299,75 zł, zaś koszty ich uzyskania 285.390,18 zł. Za okres od stycznia do 30.09 2014 r. kwoty te wyniosły natomiast odpowiednio 110.488,85 zł i 133.380,01 zł. Strata na koniec września 2014 r. wyniosła zatem 22.891,16 zł. Skarżąca posiadała należności krótkoterminowe w tym okresie w wysokości 1.603.433,81 zł.
Sąd podkreśla, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Zauważenia wymaga przy tym, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11).
W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała – jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Na ocenę możliwości płatniczych Skarżącej nie ma też wpływu wydane wobec niej postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszeniu upadłości układowej. Jak wskazano w treści ww. postanowienia Skarżąca posiada realne ruchomości o wartości szacowanej na około 28.000 zł (str. 4 postanowienia z dnia [...].10.2012 r. sygn. akt [...]).
Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.