Uzasadnienie
T. sp. z o.o., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (formularz PPPr z 19.03.2015 r). W uzasadnieniu wniosku wskazała, ze zajmuje się finansowa działalnością usługową oraz inwestycjami na rynkach kapitałowych, lecz w obecnym okresie nie jest podejmowana żadna działalność. Nadto spółka poinformowała o tym, ze: - nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie 100 tys. zł; - należności (sporne) spółki wynoszą 7564536 zł, należności z tytułu podatków – 203217 zł, środki pieniężne na rachunkach bankowych – 155380,17 zł; - należności z tytułu podatków nie zostaną uzyskane przed upływem terminu do uiszczenia wpisu; - środki na rachunkach bankowych zostały zabezpieczone do kwoty 1000000 zł oraz do kwoty 23641770,77 zł przez naczelników us, zatem spółka nie ma możliwości dysponowania posiadanymi środkami; - spółka nie osiągnęła w 2014 r żadnego przychodu
Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, poinformowała, w piśmie z 2.06.2015 r o tym, że nie posiada żadnych udziałów "w innych podmiotach i nieruchomości", co potwierdza treść bilansu. Powtórzyła argumentację z formularza PPPr i wskazała, że wszystkie jej należności powstały jeszcze w 2011 r są to należności sporne. W przypadku uzyskania zwrotu należności spółka nie będzie mogła uiścić wpisu z uwagi na zajecie rachunków bankowych. Obecnie spółka nie generuje obrotu.
Spółka zadeklarowała przekazanie wykazu rachunków bankowych i wyciągu z tych rachunków, rachunek zysków i strat oraz bilansu za 2013 r 2014 r, deklaracje VAT za miesiące listopad i grudzień 2014 r oraz styczeń – kwiecień 2015 r, korekty zeznań o wysokości dochodu.
Referendarz sądowy wykazuje szacunek dla dorobku prawnego nie tylko sądów administracyjnych, ale tez sądów w ogóle w zakresie zabezpieczenia przez spółkę środków na poczet kosztów postępowania wskutek podjęcia dodatkowych działań. Spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie z 23 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACz 1067/14). Deklarowany przez stronę fakt sparaliżowania działalności spółki przez zablokowanie zwrotu podatku VAT, nie są okolicznościami dotyczącymi braku wniesienia dopłat, które przecież wnoszą wspólnicy a nie spółka. Do sytuacji spółki należy zatem odnieść poglądy wyrażane niejednokrotnie w orzecznictwie, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11).
Brak jest w oświadczeniach strony – ale też w aktach administracyjnych – jakichkolwiek śladów działań podjętych w celu zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na koncie, w celu realizowania przecież zobowiązań publicznoprawnych, tj zapłaty wpisu od skargi. Ubiegając się o zwolnienie od tych kosztów, dłużnik, tj skarżąca w sprawie – i to dysponująca profesjonalną obsługa prawną - powinna odpowiednio reagować na zajęcie (zablokowanie rachunku) i we własnym interesie dopilnować, aby w związku z zajęciem rachunku, została zwolniona kwota umożliwiająca uiszczenie wpisu.
Referendarz sądowy zarazem, jako dysponent środków publicznych, jest zobowiązany do uwzględniania poglądów wyrażonych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi: jeśli spółka zrezygnowała z bycia "przedsiębiorcą" i w konsekwencji nie uzyskuje przychodów oraz nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą skarżącej. Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany (np. postanowienie z 17 grudnia.2014 r I FZ 459/14, postanowienie z 14 października 2014 r I FZ 377/14 CBOSA;). Oczywistym też jest, że w państwie prawa dozwolona jest każda działalność gospodarcza, która jest zgodna z prawem, zatem nie mogą zostać uwzględnione w tym postępowaniu przekonania (?) spółki o uniemożliwianiu jej prowadzenia działalności przez organy podatkowe.
Wbrew poglądom spółki wyrażonym w formularzu PPPr oraz w piśmie przewodnim z 2.06.2015 r, okoliczność, nieprowadzenia obecnie działalności i wykazywanie straty (rubryka 8 formularza PPPr) nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Regulowanie należności wobec kontrahentów oraz organów podatkowych jest bowiem normalnym przejawem rzetelnego prowadzenia działalności gospodarczej, a nie – jak zdaje się sugerować skarżąca – "pozbawianiem" środków finansowych.
Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika nadto obowiązek uwzględniania w prowadzonej działalności gospodarczej ryzyka związanego z ta działalnością, tj ryzyka prowadzenia sporów sądowych. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie z 17.04.2014 r I OZ 304/14). Nacisk kładzie się na znaczenie i zrozumienie przez spółkę ryzyka prowadzenia działalności (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 42/13). Wydaje się, ze specyfika działalności prowadzonej przez stronę, która w kalkulacji tej działalności uwzględniała – jak wskazała - w większym zakresie spodziewane wpływy ze zwrotu VAT (na kwotę ok 192 tys zł) wymagała od strony szczególnej zapobiegliwości w uwzględnianiu kosztów ewentualnych sporów sądowych.
Podobne poglądy wyraża Trybunał Praw Człowieka, który – w odniesieniu do spółki zajmującej się obrotem wierzytelnościami - stwierdził, że strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (wyrok z 19/1/ 2010 r nr 1783/04, Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce).
Pogląd o zbliżonej treści wyraża Minister Sprawiedliwości: w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe (odpowiedź podsekretarza stanu w ministerstwie sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4754 w sprawie zwolnień od kosztów postępowania sądowego).
Dlatego, zdaniem referendarza sądowego, spółka nie wykazała zaistnienia którejkolwiek przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) i należało odmówić przyznania prawa pomocy.
Z tych powodów referendarz sądowy, że pomimo podjęcia przez niego starań i wystosowania wezwania do spółki nie znalazł on – przy obecnym sposobie argumentacji spółki - powodów, które umożliwiłyby korzystne dla spółki rozstrzygniecie o prawie pomocy.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.