Uzasadnienie
Skarżąca – E.A. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dorosłym, niepełnosprawnym synem. Z uwagi na niepełnosprawność syna, którym skarżąca musi się zajmować, pracuje tylko na ¼ etatu. Syn skarżącej nie otrzymuje żadnej renty. Dodatkowo, z uwagi na likwidację firmy, od połowy roku skarżąca będzie bez zatrudnienia. Wówczas jedynym żywicielem rodziny będzie mąż skarżącej, który prowadzi działalność gospodarczą – gabinet [...]. Z oświadczeń skarżącej wynika, że jej rodzina nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Roszczenia wierzycieli wobec skarżącej, w związku z upadłością spółki M., wynoszą 420.000 zł. Miesięczny dochód rodziny skarżąca określiła na kwotę 1.993.25 zł netto, w tym jej wynagrodzenie ze stosunku pracy – 338,75 zł (1/4 etatu) oraz dochód z działalności męża – 1.654,50 zł. Miesięczne wydatki to kolei: media 340 zł, opał – drewno 200 zł, leczenie syna 490 zł, rehabilitacja 200 zł, sprzęt medyczny 470 zł, żywność 293 zł.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej, rodziny skarżąca nadesłała m.in.: zeznania podatkowe za 2014 r., wydruk z księgi przychodów i rozchodów, wypowiedzenie skarżącej umowy o pracę.
Uwzględniając powyższe zważono, co następuje:
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych.
Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł.
Z oświadczeń złożonych przez skarżącą wynika, że od kwietnia 2016 r. jedynym dochodem trzyosobowej rodziny skarżącej, jest dochód jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto rodzina skarżącej nie posiada oszczędności, ani majątku, który mogłaby spieniężyć. Przede wszystkim jednak skarżąca i jej mąż ponoszą znaczące wydatki w związku z leczeniem i rehabilitacją niepełnosprawnego syna.
W związku z powyższym, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja finansowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi – ponad kwotę 100 zł. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego.
Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w większym zakresie. Zauważyć bowiem trzeba, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Wskazać w związku z tym trzeba, że mąż skarżącej uzyskuje przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – gabinetu [...]. Za 2014 r. przychód z tego tytułu wyniósł 81.383, 39 zł (PIT-36). Jak wynika natomiast z księgi przychodów i rozchodów, średni miesięcznych przychód w 2015 r. wynosił ok. 8,5 tyś. zł. W konsekwencji, mimo zrozumiałych, znacznych wydatków związanych z leczeniem syna, przyjąć należy, że skarżąca ma możliwość chociażby częściowego (symbolicznego) partycypowania w kosztach wszczętego postępowania.
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.