Uzasadnienie
Skarżący – W. S. na urzędowym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika. Podniósł, że spłaca kredyty w wysokości około 80.000 zł z ratą miesięczną około 1.000 – 1.500 zł. Ponadto Skarżący ponosi wydatki na zakup leków w wysokości 100 zł miesięcznie.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, ze samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jako jedyny swój majątek wskazał, narzędzia do obsługi klimatyzacji o wartości 15.000 zł. Skarżący uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.000 – 2.200 zł oraz tytułu zatrudnienia na 1/8 etatu w wysokości 150 zł. Skarżący oświadczył, że uzyskiwane dochody, ze względu na specyfikę działalności gospodarczej są nieregularne.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji materialnej, Skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2012 r. Skarżący ze stosunku pracy uzyskał dochód w kwocie 2.444,25 zł, a z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie 445.455,37 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że z żoną posiada odrębny ustrój majątkowy powstały wskutek zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony.
Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., referendarz sądowy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Wyjaśnić należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego fakt istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej.
W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10).
Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka.
Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącego jest pochodną sytuacji materialnej jego żony, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne.
Tymczasem ocena sytuacji majątkowej małżonków nie może być odpowiednio zweryfikowana, gdyż Skarżący uchylił się od przedłożenia żądanych dokumentów (np. wyciągu z rachunku bankowego żony Skarżącego, wyliczenia miesięcznych kosztów utrzymania rodziny), które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest ich sytuacja majątkowa.
Nie sposób zatem uniknąć wrażenia że Skarżący uchyla się od ujawnienia sytuacji majątkowej w której faktycznie się znajduje.
Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.