Uzasadnienie
Skarżąca – B. D. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, iż ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, która nie przynosi zysków, w związku z czym posiada zaległości względem ZUS i US. Podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, który nie pracuje. Oświadczyła, iż nie posiada majątku.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że jej mężowi nie przysługuje status osoby bezrobotnej. Nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, w którym jest zameldowana. Mieszkanie to należy do rodziny i z uwagi na trudną sytuację materialną Skarżąca od dłuższego już czasu nie partycypuje w kosztach związanych z czynszem, energią elektryczną, gazem. Skarżąca przesłała zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7K, listę blokad, wyciągi bankowe.
Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.
W uzasadnieniu referendarz wskazał, że Skarżąca niewiarygodnie przedstawiła swoją sytuację materialną, bowiem trudno ustalić jaka jest jej aktualna sytuacja finansowa męża oraz kto konkretnie z rodziny udziela Skarżącej wsparcia.
Referendarz wskazał ponadto, że przedstawione przez Skarżąca okoliczności nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami. Brak jest chociażby dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał fakt utrzymywania – od ponad 2 lat – Skarżącej i jej męża przez bliżej nieokreślonych członków rodziny, którzy "nie oczekują, ani nie wymagają" by partycypowali oni w opłatach. Trudno też, w opinii referendarza uwierzyć, by przez tak długi okres mąż Skarżącej nie czynił starań w celu podjęcia pracy zarobkowej. Z akt sprawy nie wynika, aby był on całkowicie, czy też częściowo niezdolny do pracy.
Skarżąca w sprzeciwie wyjaśniła, że rodzina pomaga jej w ponoszeniu wydatków związanych z utrzymaniem. Mąż nie pracuje, ponieważ od 6 lat zajmuje się walką z organami państwa, które niesłusznie określiły im zobowiązanie podatkowe. Ponadto zabezpieczenie komornicze skutecznie uniemożliwiają mu podjęcie jakiejkolwiek działalności zarobkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (P.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że przepis art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 ma w rozpatrywanej sprawie zastosowanie.
W związku z tym w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 P.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, bowiem sprawa została zainicjowana w dniu 13 stycznia 2016 r.
Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8).
Sąd, oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki uznał, że zasługuje on na uwzględnienie w zakresie częściowym.
Wpis od skargi na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Przyznanie więc zwolnienia od wpisu umożliwi Skarżącej realizację prawa do Sądu zagwarantowanego Konstytucją RP.
Sąd stwierdza też, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Ze złożonego przez nią oświadczenia wynika, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosi zysków, a jej mąż pozostaje bez pracy i nie przysługuje mu status osoby bezrobotnej. Nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, w którym jest zameldowana. Wyjaśniła, że z uwagi na trudną sytuację materialną od dłuższego czasu nie partycypuje w kosztach związanych z czynszem, energią elektryczną, gazem. Ponadto posiada zaległości względem ZUS oraz US.
W ocenie Sądu, obecna sytuacja majątkowa Skarżącej nie wystarcza zatem na pokrycie wpisu od skargi w wysokości 100 zł bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącej oraz jej rodziny. Zasadne jest więc zwolnienie jej od ponoszenia wpisu sądowego.
Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna Skarżącej do tego czasu może ulec zmianie.
Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.