Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r., Minister Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 208 § 1 w związku z art. 225 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm. – powoływanej dalej jako "O.p.") oraz art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.r.z.s.z.o.n."), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej – PFRON) z dnia [...] lipca 2007 r. określającej G. S.A. (przywoływanemu jako "skarżący"), wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okres od sierpnia 2001 r. do grudnia 2001 r. i styczeń 2003 r.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż w odwołaniu z [...] lipca 2007 r. od w/w decyzji skarżący zawarł wniosek o jej wstrzymanie wykonania, wskazując iż jest w trakcie realizacji układu zawartego przed Sądem Rejonowym w G., także blokowanie tak dużej kwoty spowoduje "olbrzymie perturbacje" w jego realizacji, co naraża na szkodę nie tylko samego skarżącego ale również wierzycieli.
Kolejno postanowieniem z [...] lipca 2007 r. PFRON odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, iż analiza całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż przedstawione przez skarżącego argumenty nie stanowią wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto zdaniem organu realizacja postępowania układowego zawartego przed sądem nie stanowi samo przez się podstawy uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji.
Następnie pismem z dnia 8 sierpnia 2007 r. skarżący złożył zażalenie na w/w postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej odwołaniem decyzji. Skarżonemu postanowieniu zarzucił błędną wykładnię art. 224 § 2 O.p. Ponadto przytaczając prezentowaną we wniosku o wstrzymanie wykonania argumentację dotyczącą postępowania układowego, którego – w jego ocenie – główną przesłanką jest ochrona wierzycieli, a których interesy zostałyby zagrożone w przypadku upadłości dłużnika, uznał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z ważnym interesem strony oraz interesem publicznym warunkującym wstrzymanie wykonania decyzji. Dalej powołując się na definicję interesu publicznego, wskazał, że w przypadku braku możliwości realizacji układu sądowego nie będzie możliwa realizacja celu w postaci spłaty należności szeregu podmiotów, co w konsekwencji narazi je na znaczne straty.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jako bezprzedmiotowe. Organ powołując się na treść uzasadnienia decyzji z [...] lipca 2007 r., w którym PFRON wskazał, iż skarżący nie posiada zadłużenia za wskazany w niej okres, uznał, iż przeprowadzenie postępowania w sprawie wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji stało się bezprzedmiotowe. Ponadto organ wskazał, iż decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
Na ww. postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej skarżący złożył skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył zarzuty i argumenty podnoszone dotychczas, zaprzeczając twierdzeniom organu jakoby postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Ponadto skarżący podniósł, iż decyzja organu odwoławczego została zaskarżona do sądu administracyjnego 15 listopada 2007 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż wskazanych w niej powodów.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostały rozstrzygnięcia organów w przedmiocie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji obciążającej skarżącego wpłatami na PFRON. Do tego rodzaju spraw na mocy art. 49 ust. 1 u.r.z.s.z.o.n. – stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, na co zasadnie wskazywał Minister Pracy i Polityki Społecznej. Oznacza to również obowiązek zastosowania przy wydawaniu postanowień wynikających z przepisów tejże ustawy zasad prowadzenia postępowania. Do zasad tych obowiązany był zastosować się również Minister Pracy i Polityki Społecznej.
Oceniając zaskarżone postanowienia z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że wydane zostały z naruszeniem art. 165a i art. 233 O.p.
Należy podkreślić, że kompetencje organu odwoławczego zostały ściśle określone w art. 233 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
- 1) utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo
- 2) uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości albo w części – i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w sprawie,
- 3) uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości, i sprawę przekazuje do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja tego organu została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo
- 4) umarza postępowanie odwoławcze,
- 5) organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części; przekazując sprawę, organ ten wskazuje okoliczności faktyczne, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Ponadto należy zauważyć, iż zgodnie z art. 239 O.p. w/w przepisy stosuje się odpowiednio do postanowień wydawanych przez organ odwoławczy na skutek złożenia zażalenia.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, wydanie przez organ odwoławczy decyzji innej niż, którakolwiek z w/w katalogu narusza prawo. Organ odwoławczy wydając rozstrzygnięcie powinien zdecydować o wyeliminowaniu z obrotu zaskarżonego postanowienia a także o umorzeniu postępowania. Taka sentencja byłaby zgodna z art. 233 § 1 pkt 2 O.p. Natomiast z rozstrzygnięcia organu wynika tylko tyle, że "umarza postępowanie". Nie wskazuje przy tym, co, w wyniku takiego rozstrzygnięcia, dzieje się z zaskarżonym postanowieniem.
Dalej przechodząc do oceny rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, należy zauważyć, iż w myśl art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (o wszczęcie postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Jest on podyktowany ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (art. 208 O.p.), mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji na skutek złożonego przez skarżącego wniosku, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, natomiast organ odwoławczy zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Tym samym, jak to już zostało stwierdzone, organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie, którego nie ma w katalogu rozstrzygnięć wymienionych w art. 233 O.p., zaś organ pierwszej instancji pominął ocenę wniosku w kontekście przesłanek z art. 165a O.p.
W myśl art. 165a § 1 O.p. w okolicznościach wskazujących na bezprzedmiotowość (brak zadłużenia z tytułu przedmiotowej decyzji) prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego, organ pierwszej instancji powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania a nie rozważać przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, która już została wykonana przed dniem złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania tejże decyzji. Decyzja określająca wysokość zobowiązania oraz postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r., o zaliczeniu dokonanych wpłat na poczet tego zobowiązania zostały doręczone 9 lipca 2007 r. a wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został zawarty w odwołaniu od tej decyzji, które zostało złożone w dniu 18 lipca 2007 r. W związku z czym, nie można było wszczynać postępowania, którego przedmiot już nie istniał, bowiem wydając postanowienie o zaliczeniu wcześniej ściągniętych wpłat na poczet zaległych zobowiązań organ spowodował wykonanie decyzji określającej wysokość tychże zobowiązań.
W oparciu o powyższe, zdaniem Sądu należy uznać, iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygniecie.
Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż z uwagi na powyższe naruszenia odstąpił od oceny poszczególnych zarzutów podnoszonych przez skarżącego, a dotyczących merytorycznych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), orzekł jak w sentencji.