Uzasadnienie
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r poz 270 ze zm) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne.
Skarżąca, tj. Z.D., zwróciła się na formularzu PPF z 28/2/201 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona wskazała, że: - jest rencistka, w wieku przedemerytalnym; - na rencie jest od 20 lat; - uzyskuje 1082 zł miesięcznie; - posiada dopłatę z MOPS ze względu na niską rentę; - posiada dwa kredyty bankowe, które spłaca z dodatku opiekuńczego; - cierpi na [...], przeszła [...]; - porusza się "[...] "; - ma mieszkanie spółdzielcze własnościowe, 44,5 m.kw. W rubryce 11 formularza przedstawiła szczegółową kalkulację kosztów życia. Nadto złożyła plik dokumentów (deklaracje, oświadczenia, rachunki), które obrazują jej sytuację życiową.
Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 100 zł, zatem do tej kwoty przede wszystkim należy odnieść zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów sądowych. Referendarz sądowy nie ma podstaw – w wyniku powziętych działań - do uznania, że oświadczenia strony w formularzu PPF są nieprawdziwe lub niezupełne. Co więcej, informacje zawarte w formularzu mają potwierdzenie tak w ustaleniach Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, jak w ustaleniach organów podatkowych, co wynika z załączonych do akt sprawy zaświadczeń oraz rozstrzygnięć w przedmiocie postępowania egzekucyjnego. Co więcej, sam rodzaj sporu – "postepowanie egzekucyjne" i informacje zawarte w aktach (np. opinia 17/8/2012 r) wskazuje na nienajlepszy sposób radzenia sobie przez stronę z codziennym życiem.
Jak wskazał Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 15/9/2015 r 42689/09 Mogielnicki p. Polsce, ma miejsce naruszenie prawa do Sądu i art. 6 § 1 Konwencji w sytuacji, kiedy sądy krajowe ograniczyły się do rozważań na temat obowiązku zabezpieczenia należności na poczet kosztów postępowania, stanu majątku nieruchomego i wpływów finansowych – bez oceny wszystkich okoliczności sprawy – w szczególności realnej możliwości zgromadzenia środków w sprawie, w realnej sytuacji strony. Zważywszy na fakt, że dochody gospodarstwa domowego strony, wliczając w to zasiłki z MOPS, liczą – w skali miesiąca – ok 1100 zł, natomiast minimum socjalne obliczone przez Instytut Pracy i Studiów społecznych, dla gospodarstwa domowego jednoosobowego wynosi ok 1078 zł (dane na stronie: https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-socjalne), trudno uznać, że strona posiada "wolne" środki na koszty postępowania. Środki, które posiada realnie strona przekraczają bowiem, ale tylko w niewielkim zakresie, tzw. "minimum egzystencji (544 zł), tj. kwotę wyznaczająca poziom życia, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju człowieka (Deniszczuk, Sajkiewicz 1997).
Należy przy tym zaznaczyć, że strona ma zwiększone potrzeby, co związane jest z koniecznością działań na rzecz poratowania zdrowia [...], s[...], poruszanie się "[...] "). Dysponuje zarazem mniejszymi zasobami, niż wynika to z jej deklaracji, ponieważ spłaca kredyty bankowe: zaciągnięte, by sfinansować pilne wydatki "życiowe", w tym na zakup lekarstw. Obowiązek uiszczenia kosztów w sprawie nie powinien natomiast powodować nawet następstw w postaci zbliżenia choćby do "zagrożenia" podstaw egzystencji, ponieważ warunkiem umożliwiającym przyznanie prawa pomocy jest "zagrożenie dla utrzymania koniecznego", które nawiązuje raczej do "minimum socjalnego", a nie do "minimum egzystencji".
Strona złożyła wniosek jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem referendarz sądowy orzekł tylko w tym zakresie, ponieważ jest związany zakresem wniosku: strona ma jednak prawo do rozszerzenia zakresu wniosku.
Dlatego, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.