Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. Starosta R. rozłożył na raty zadłużenie K. Z. określone nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym przez Sąd Rejonowy w R.. W decyzji tej wskazano, iż w przypadku nie dokonania wpłaty którejkolwiek z rat w wyznaczonym terminie i w pełnej wysokości niniejsza decyzja zostanie uchylona, zgodnie z art. 162 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 99 poz. 1071 – j.t.) – dalej przywoływana jako Kpa, a sprawa skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Starosta R. uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. i orzekł o natychmiastowej wymagalności całej kwoty zadłużenia, z uwagi na nieuregulowanie wymaganych rat.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję Starosty R. z dnia [...] października 2004 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 162 § 2 Kpa, organ administracji publicznej uchyla decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. Organ odwoławczy zaznacza, iż decyzja z dnia [...] lutego 2004 r. wydana została z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności tj. terminowych płatności rat. Czynności tych nie dopełniono, w związku z powyższym, w ocenie organu, należało uchylić decyzję rozkładającą zadłużenie na raty.
Pismem z dnia 3 lutego 2005 r. K. Z. wniósł skargę na decyzję Wojewody M.. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 405 i nast. Kodeksu cywilnego oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 Kpa.
W uzasadnieniu skargi K. Z. wskazał, iż przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę, iż w dniu jej wydawania zadłużenie zostało spłacone. Skarżący podnosi również, iż został wprowadzony w błąd odnośnie wysokości faktycznego zadłużenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z treści art. 134 § 2 oraz art. 60 przywołanej ustawy wynika, że Sąd w toku postępowania z urzędu bada czy zaskarżony akt administracyjny nie jest dotknięty wadą nieważności.
Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Doszło do naruszenia art. 162 § 2 Kpa w obu instancjach. Zgodnie z powołanym przepisem organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. W § 1 mowa jest zaś o organie administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji.
Zastosowanie tego przepisu związane jest z nałożeniem na stronę postępowania administracyjnego dopełnienia określonych czynności. Zastrzeżenie dopełnienia tych czynności musi wynikać z treści decyzji administracyjnej. Decyzja rozkładająca na raty pożyczkę z zastrzeżeniem dopełnienia zapłaty rat w określonej wysokości i terminie nie jest decyzją, o której mowa w art. 162 § 2 Kpa. Stwierdzić bowiem należy, że obowiązek zapłaty należności w określonej wysokości i w ustalonych terminach jest obowiązkiem wynikającym z istoty decyzji ratalnej.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż zastrzeżenie dopełnienia określonych czynności jest elementem dodatkowym decyzji, nie może wynikać z istoty wydawanej decyzji. Element taki może znaleźć się w indywidualnym akcie administracyjnym na podstawie art. 107 § 2 Kpa. Powołana norma stanowi, że przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja. Może to być termin, warunek, zlecenie (por. uchwała NSA z dnia 24 września 2001r., sygn. akt OPS 6/01). W uchwale tej stwierdzono także, że zlecenie jest dodatkowym obowiązkiem, a więc stwierdzić obecnie wypada, że jest obowiązkiem, który nie wynika z decyzji danego typu. Wskazać trzeba, że z każdej decyzji ratalnej wynika prawo, a zarazem i obowiązek terminowego regulowania wpłat określonych co do wysokości decyzją ratalną.
Mając na uwadze zaistniały problem prawny zwrócić uwagę należy, iż konsekwencje nie wywiązania się z decyzji ratalnej zostały określone w art. 18 ust. 4 d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis ten stanowi, że jeżeli pożyczkobiorca nie spłaci w terminie albo w pełnej wysokości rat ustalonych w decyzji, pozostała do spłaty należność staje się natychmiast wymagalna wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w tym również z odsetkami, o których mowa w ust. 4 c. Wobec powyższego za całkowicie zbędne należało uznać zastrzeżenie dokonane przez organ wydający decyzję rozkładającą zobowiązanie na raty. Skutki nie wywiązania się z decyzji ratalnej zostały bowiem wprost określone przez normodawcę w ustawie. Jako swego rodzaju analogiczny przypadek można podać przykład decyzji ratalnych wydawanych do końca 1997r. na podstawie art. 22 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W decyzjach tych nigdy nie zamieszczano klauzuli stanowiącej o dopełnieniu czynności w postaci terminowego i pełnego wpłacania rat zobowiązań podatkowych.
Dodać do tego należy, iż ówcześnie nie obowiązywała Ordynacja podatkowa, a procedurę podatkową regulował Kodeks postępowania administracyjnego, w którym obowiązywał przedmiotowy art. 162 § 2. Obowiązek zapłaty odsetek wynikał z § 12 rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 9 stycznia 1995r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, w którym zawarto zapis, iż w razie niedotrzymania terminu płatności raty od kwoty niezapłaconej pobiera się odsetki za zwłokę, zaś odsetki wcześniej pobrane podlegają zaliczeniu.
Za przyjęciem, iż dopełnienie pewnych czynności, o których mowa jest w art. 162 § 2 Kpa stanowi klauzulę dodatkową w decyzji administracyjnej opowiedział J. Borkowski w komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego, autorstwa B. Adamiak J. Borkowskiego, Wydawnictwo CH BECK, wydanie 5, str. 756. Autor stwierdził, że realizacja obowiązków określonych w zleceniu powinna nastąpić równocześnie z realizacją uprawnień lub nawet dopiero po realizacji uprawnień wynikających z decyzji.
Mając powyższe na uwadze skonstatować należy, że obowiązek uregulowania zobowiązania ratalnego w odpowiedniej kwocie i wysokości nie stanowi dopełnienia określonych czynności, o których mowa w art. 162 § 2 Kpa. Dlatego też nie było – zdaniem Sądu – podstaw prawnych do uchylenia w trybie art. 162 § 2 Kpa decyzji ratalnej. Wyeliminowanie zaś wadliwych decyzji z obrotu prawnego ma ten skutek, iż powoduje reaktywację decyzji o rozłożeniu zobowiązania na raty, co też umożliwia stronie dalsze regulowanie zobowiązania w formie ratalnej, bowiem termin ostatniej miesięcznej raty upływa w dniu 20 lutego 2006r.
Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż postępowanie, w którym zostały wydane decyzje w trybie art. 162 § 2 Kpa dotyczyło wyłącznie materii związanej z wadliwością decyzji ratalnej w zakresie terminowego i pełnego wykonania obowiązków wynikających z decyzji rozkładającej zobowiązanie skarżącego na raty. Powiedzieć w tym momencie trzeba, że w tym postępowaniu, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, nie można kwestionować wysokości należnego organowi zobowiązania. Właściwą drogą w tym zakresie było postępowanie, w którym wydany został nakaz zapłaty, względnie postępowanie, którego efektem było rozłożenie pożyczki, pochodzącej ze środków Funduszu Pracy na raty, o ile w wysokości tego zobowiązania po wydaniu nakazu zaszły zmiany.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a.