Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 28 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 686/12

Uzasadnienie

1. 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. określił S. sp. z o.o. z siedzibą w O. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. w kwocie 75.232 zł wraz z odsetkami za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za listopad i grudzień 2005 r. w łącznej kwocie 4.831 zł.
2. 2. W związku z nieuregulowaniem przez S. sp. z o.o. zobowiązania określonego ww. decyzją z dnia [...] lutego 2009r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystawił w dniu 10 marca 2009 r. tytuły wykonawcze o nr: [...], [...] i na ich podstawie wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki.
3. 3. Ze względu na brak majątku ruchomego, nieruchomego, środków pieniężnych oraz wierzytelności i praw majątkowych umożliwiających podjęcie skutecznych czynności egzekucyjnych, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] września 2011r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku S. sp. z o.o.
4. 4. Postanowieniem z dnia [...] października 2010r. organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego – T. O. - członka zarządu S. sp. z o. o. za zaległość podatkową tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.
5. 5. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] lutego 2011r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu wraz z podatnikiem - S. sp. z o. o. z siedzibą w O. za zaległość podatkową tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób od osób prawnych za 2005r. w kwocie 75.232 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 47.819 zł.
6. 6. Wskutek wniesionego przez Skarżącego odwołania od ww. decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
7. 7. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] października 2011r. orzekł o solidarnej z S. sp. z o. o. z siedzibą w O. i drugim członkiem zarządu – S. C., odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu za zaległość podatkową tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. w kwocie 75.232 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w kwocie 53.902 zł.
8. 8. W odwołaniu od ww. decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zarzucił:
9. - naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p.", przez błędne jego zastosowanie,
10. - sprzeczność ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego, tj. w dniu 29 listopada 2005r. (data sprzedaży nieruchomości położonej w S.) Skarżący był członkiem zarządu S. Sp. z o. o.,
11. - pominięcie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wskazań organu II instancji i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym zakresie.

W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazał, że w 2003r., jednocześnie ze sprzedażą udziałów w Spółce, został odwołany z funkcji członka zarządu. W ocenie Skarżącego organ I instancji nie wykonał zaleceń organu odwoławczego w tej kwestii i ponownie zajął nieprawidłowe, sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym stanowisko w sprawie faktu pełnienia obowiązków członka zarządu.

1. 9. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wskazał, iż w świetle art. 116 O.p., aby orzec o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu spółki kapitałowej, organ podatkowy winien wykazać wystąpienie dwóch przesłanek tej odpowiedzialności, tj. bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz faktu bycia przez daną osobę członkiem zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych. Przesłankami negatywnymi są zaś okoliczności, które winien wykazać członek zarządu, potwierdzające podjęcie działań zwalniających go z odpowiedzialności za zaległości spółki, tj. zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego lub wykazanie, iż niedopełnienie ww. czynności nastąpiło bez jego winy, a także wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odnosząc się spornej kwestii pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu w dacie powstania zobowiązania oraz zaległości S. sp. z o. o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. organ wskazał, że ze znajdującego się aktach sprawy odpisu z Rejestru Handlowego Dział B. S. sp. z o. o. z siedzibą w O., według stanu na dzień 8 stycznia 2009r., wynika, że w skład zarządu tej spółki wchodzili: T. S. – jako prezes oraz T. O. i S. C. – jako wiceprezesi.

Ponadto organ wyjaśnił, że zaległość podatkowa S. sp. z o.o., za którą orzeczono odpowiedzialność Skarżącego powstała w wyniku sprzedaży przez spółkę w dniu 29 listopada 2005r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, tj. dwóch niezabudowanych działek gruntu oraz prawa własności niezabudowanej działki, położonych w S. na rzecz G. sp. z o.o. w S.. Zawarta w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia 29 listopada 2005r. umowa sprzedaży ww. nieruchomości została podpisana przez zarząd S. sp. z o.o., reprezentowany przez Tadeusza Sokołowskiego - prezesa zarządu i T. O. - wiceprezesa zarządu. Organ wskazał, że ustalenia w kwestii czasu pełnienia funkcji członka zarządu przez Skarżącego zostały poczynione w oparciu o jego oświadczenie złożone przed notariuszem w dniu 29 listopada 2005r., przy sporządzaniu ww. aktu notarialnego Rep. A Nr - [...], z którego wynikało, iż działa jako członek zarządu S. sp. z o.o.

Powyższe wynikało - jak zapisano w powyższym akcie notarialnym - z okazanego przed notariuszem odpisu aktualnego z RHB z dnia 18 listopada 2005r. Dodatkowo w § 1 ww. umowy sprzedaży Skarżący oświadczył przed notariuszem, że wpisy w RHB nie uległy zmianie i nie występują żadne okoliczności wyłączające lub ograniczające jego prawidłowe umocowanie do działania w imieniu spółki. Faktu tego nie podważył także T. S. - prezes Spółki.

W świetle ww. materiału dowodowego, tj. odpisu z RHB S. sp. z o. o. oraz aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia 29 listopada 2005r., Dyrektor Izby Skarbowej za udowodnioną uznał okoliczność, iż Skarżący w dacie powstania zobowiązania i zaległości podatkowej S. sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. pozostawał członkiem zarządu tej spółki.

Dodatkowo wyjaśnił, że organy podatkowe nie są upoważnione do oceny ważności aktów notarialnych, gdyż kwestia ta leży w gestii sądów (na wniosek stron umów). Jeżeli zatem Skarżący posiada wątpliwości co do zakresu swego umocowania do występowania w imieniu S. sp. z o.o. przy zawarciu umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz Spółki z o.o. G. w S., to mógł dochodzić swych racji na drodze cywilnej - czego nie uczynił.

W ocenie organu odwoławczego, okazane przez Skarżącego kserokopie dokumentów, które miałyby świadczyć o ustaniu członkostwa w zarządzie spółki w 2003r. nie mogą zostać uznane za wiarygodne dowody na tę okoliczność, szczególnie w świetle oświadczeń złożonych przez Skarżącego przed notariuszem w dniu 29 listopada 2005r.

Ponadto organ wskazał, że termin płatności zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2005r., określonego decyzją z dnia [...] lutego 2009r. przypadał w dniu 31 marca 2006r., a zatem zaległość powstała w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu S. sp. z o.o.

Odnosząc się do kolejnej z przesłanek z art. 116 § 1 O.p., tj. bezskuteczności egzekucji, organ wskazał, że na zaległość S. sp. z o. o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystawił tytuły wykonawcze z dnia 10 marca 2009r. o nr [...] i [...], które zostały skierowane do egzekucji.

Ponadto, w dniu 30 września 2008r. organ egzekucyjny wystąpił z wnioskiem o nakazanie wyjawienia majątku S. sp. z o.o., w związku z wcześniejszą, nieskuteczną egzekucją zaległości spółki w podatku od towarów i usług, objętych tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia 7 lipca 2008r. i nr [...] z dnia 29 lipca 2008r. Na podstawie tych tytułów w dniu 14 lipca 2008r. organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia należności przez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości położonej w miejscowości L., będącej własnością spółki. Także na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] i Nr [...] z dnia 10 marca 2009r., w dniu 18 marca 2009r. organ egzekucyjny wystąpił z wnioskami o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej na nieruchomości w miejscowości L. Postępowanie o wyjawienie majątku przez Skarżącego jako wiceprezesa zarządu S. sp. z o.o. oraz prezesa zarządu tej spółki – T. S. zostało umorzone, gdyż nie doszło do skutecznego wezwania członków zarządu tej spółki.

Organ wskazał, iż wierzyciel hipoteczny Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nie został zaspokojony, gdyż stosownie do art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego, z sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości zabezpieczonej hipoteką został zaspokojony częściowo tylko wierzyciel prowadzący egzekucję, tj.: B. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w W., który posiadał zabezpieczenie hipoteczne mające pierwszeństwo w zaspokojeniu.

Podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu zaległości podatkowych. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] września 2011r. umorzył postępowanie egzekucyjne ze względu na nieściągalność zobowiązanego. W uzasadnieniu wskazał, że S. sp. z o.o. istnieje w rejestrze, ale nie prowadzi działalności gospodarczej, nie składa deklaracji, nie posiada środków pieniężnych, ruchomości, nieruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych z których można prowadzić skuteczną egzekucję.

W zaistniałym stanie, egzekucję prowadzoną do majątku spółki należało, w ocenie organu odwoławczego, uznać za bezskuteczną.

Analizując materiał dowodowy pod kątem wypełnienia przesłanek uwalniających Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości S. sp. z o. o., organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący nie wykazał, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Organ wyjaśnił, iż z akt sprawy nie wynika, aby złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.

W ocenie organu, w odniesieniu do S. sp. z o. o., wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości określone w art. 11 prawa upadłościowego i naprawczego, ponieważ spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań, a jej majątek nie wystarczał na pokrycie tych zobowiązań.

S. sp. z o.o. nie złożyła do właściwego urzędu skarbowego deklaracji CIT-2 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za listopad 2005r. i nie dokonała wpłaty we właściwym terminie płatności na konto organu podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Nie złożyła też zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym 2005 (do końca trzeciego miesiąca roku następnego) i nie dokonała, w tym terminie, wpłaty podatku należnego albo różnicy między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.

Z załączonej do akt sprawy notatki służbowej z dnia 11 sierpnia 2011r. sporządzonej przez pracownika organu podatkowego na okoliczność przeglądania dokumentów wymiarowych ostatnio składanych przez S. sp. z o.o. wynika, że po 16 kwietnia 2002r. od Spółki nie wpłynęły żadne deklaracje, pomimo ciążącego na niej obowiązku dokonywania rozliczeń podatkowych. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/P. z dnia 19 września 2011r. wynika, ż S. sp. z o.o. posiada zadłużenie za okres od stycznia 1999r. do grudnia 2000r. w wysokości 121.208.45 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dowodów na istnienie majątku Spółki i prowadzenie przez nią działalności gospodarczej.

1. 10. W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
2. - naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. przez błędne jego zastosowanie,
3. - sprzeczność ustaleń organu podatkowego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego, tj. w dniu 29 listopada 2005 r. (w dacie sprzedaży nieruchomości położonej w S.) Skarżący był członkiem Zarządu S. sp. z o.o. z siedzibą w O..

W uzasadnieniu Skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej w oparciu o ten sam materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, dokonał odmiennych ustaleń faktycznych niż podczas pierwszego rozpoznania jego odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Ponadto wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wykonał zaleceń i wytycznych Dyrektora Izby Skarbowej, które miały na celu dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych.

W świetle przedłożonych w sprawie kserokopii dokumentów związanych z odbytym Zgromadzeniem Wspólników S. sp. z o.o., na którym odwołano go z funkcji członka zarządu, w ocenie Skarżącego nieuprawnionym jest twierdzenie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego, był on członkiem zarządu tej spółki.

W konsekwencji Skarżący uznał, że brak było podstaw faktycznych i prawnych do orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności podatkowej wraz z S. sp. z o.o.

1. 11. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
2. 12. Pismem z dnia 29 października 2012r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonego odpisu wyroku Sądu Okręgowego w O., sygn. akt [...] z dnia 25 kwietnia 2012r. oraz jego uzasadnienia na okoliczność, że w dniu 29 listopada 2005 r. (w dacie powstania zobowiązania) nie był członkiem zarządu S. sp. z o.o.

Na rozprawie w dniu 19 listopada 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Skarżącego w terminie 3 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku dowodowego bez rozpoznania, do przedstawienia poświadczonej kopii odpisu wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt [...], w terminie 3 dni od dnia otrzymania wezwania do dokonania ww. czynności.

W dniu 22 listopada 2012r. Skarżący przesłał poświadczony odpis wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 25 kwietnia 2012r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

13. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia ich niezgodności z prawem.

14. Sąd uznał, że w przedstawionym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżona decyzja Organu II instancji, jak też poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

15. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym przede wszystkim poświadczonej kopii odpisu wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt [...], w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż nieuprawnionym jest twierdzenie, że w dacie powstania zobowiązania podatkowego Skarżący był członkiem zarządu spółki S. sp. z o.o.

Jak wynika z uzasadnienia ww wyroku, “oskarżony w chwili zawierania umowy sprzedaży w dniu 29 listopada 2005 r. na rzecz Spółki G. nie był upoważniony do reprezentowania spółki S. (...). Sąd I instancji niezasadnie przyjmuje, że powyższa czynność nie zwalniała oskarżonego z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki".

16. W konsekwencji ww. wyroku Sądu Okręgowego w O. należy uznać, iż brak było podstaw faktycznych i prawnych do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego wraz z S. sp. z o.o. Stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) Sąd orzekł jak w sentencji.