Uzasadnienie
1. W skardze Skarżący M. L. zawarł wniosek o zwolnienie w całości od opłat sądowych i wydatków, w tym o zwolnienie od wpisu od skargi. W dołączonym do skargi formularzu PPF wskazał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomego, ani też oszczędności. Utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie 950 zł. Zamieszkuje – na zasadzie użyczenia - w pokoju u kuzyna. Wszystkie oszczędności Skarżący wydał na działalność gospodarczą, do czego przyczyniło się niewywiązanie się ze zobowiązań przez kontrahenta (J.). Z żoną - mieszkającą od kilku lat w S. - Skarżący żyje w separacji. Do formularza dołączył dokumentację obrazującą dochodzenie w postępowaniu sądowym wierzytelności od spółki J.
2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił że kwotę 2.000 zł wpłacił ze środków jakie pozostały mu po sprzedaży środków trwałych przy likwidacji firmy. Poza wierzytelnością (nieściągniętą) wobec firmy J., Skarżący nie posiada innych wierzytelności. Ze zobowiązań posiada tylko zaległości podatkowe, na poczet których zajęto mu emeryturę. Do chwili obecnej Skarżący nie zapłacił wynagrodzenia pełnomocnikowi zasądzonego przez sąd nakazami zapłaty, gdyż w umowie strony przyjęły że wynagrodzenie to będzie płatne po ściągnięciu od dłużnika, co nie nastąpiło. Skarżący przesłał zeznanie podatkowe za 2007 r., decyzje w sprawie emerytury rolniczej, umowę użyczenia lokalu, wyciągi z rachunku bankowego, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, umowę o zastępstwo procesowe, pismo w sprawie potrąceń z emerytury.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje.
- 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
- 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
- 5. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych.
Niestety niemożliwa jest – w ocenie referendarza sądowego - rzetelna analiza jego zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
- 6. Po pierwsze: Skarżący nie nadesłał wszystkich żądanych przez referendarza sądowego – w wezwaniu z 14 maja 2009 r. – dokumentów.
Jak natomiast zasygnalizowano wcześniej, przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla realizacji którego strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Strona zobligowana jest zatem przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.
Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.
Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Z możliwości tej w niniejszej sprawie skorzystano.
Tymczasem Skarżący nie nadesłał zeznania podatkowego za 2008 r. Nie wskazał i nie udokumentował wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Jak natomiast wynika z umowy użyczenia wydatki takie Skarżący ponosi – jak choćby opłaty za energię elektryczną, opłaty komunalne, opłaty za używanie telefonu, podatek od nieruchomości (§ 5 umowy). Nie wyjaśnił ponadto czy żona Skarżącego lub też inna osoba świadczy na jego rzecz pomoc finansową.
- 7. Po drugie – po lekturze nadesłanych dokumentów - nasuwają się wątpliwości co do rzeczywistego miejsca zamieszkania Skarżącego. Przedmiotem użyczenia jest mianowicie pokój będący częścią nieruchomości położonej przy ul. G. w M.. Taki też adres wpisał on w rubryce 2.2 formularza PPF jako adres do korespondencji. Tymczasem z decyzji Prezesa KRUS i wyciągów bankowych (z tego samego okresu) wynika że Skarżący posługuje się innym adresem, tj. G. ul. J.. Nie wyjaśnił on czy posiada tytuł prawny do tego lokalu.
- 8. Po trzecie: nie sposób nie zauważyć, że skoro działalność gospodarczą Skarżący zakończył w październiku 2007 r., a w 2008 r. (lipiec) posiadał jeszcze środki jakie pozostały mu po sprzedaży środków trwałych (z których to opłacił kwotę 2.000 zł), to - mając świadomość, iż toczy się postępowanie podatkowe – Skarżący powinien był ze środków tych poczynić oszczędności na prowadzenie sporu sądowego. Zwłaszcza że nie wskazał on żadnych okoliczności, które doprowadziłyby do utraty zgromadzonych środków.
- 9. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie.
Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.