Uzasadnienie
1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona.
2) E. L., dalej jako strona, wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 17/4/2017 r), zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na złą sytuację materialną, ponieważ na wszystkie wydatki ma miesięcznie do dyspozycji ok 500 zł. Wskazała, ze w trzyosobowym gospodarstwie domowym dysponuje dochodem ok 26 tys zł rocznie (dochód z gospodarstwa rolnego, renta i emerytura). Przedstawiła kalkulację kosztów życia, stan zadłużenia. Wskazała nadto, ze posiada 5,20 ha (maliny i zboża), stodołę (10 tys zł) oraz dom (ok 15 tys. zł). Prowadzi wspólne gospodarstwo z matką i ojczymem.
3) Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy to wpis od skargi w kwocie 100 zł od sprawy dotyczącej skargi na czynności egzekucyjne. Do tego zakresu prawa pomocy, tj kosztów wymagalnych, referendarz sadowy ograniczył rozpoznanie wniosku: sytuacja życiowa Skarżącej może bowiem zmieniać się. Już sam przedmiot sporu (tj egzekucja) oraz wartość przedmiotu egzekucji (ok 6 tys. zł) wskazuje na nienajlepszą sytuację majątkową. Również pozostające w dyspozycji nieruchomości, tj. dom o wartości ok 15 tys zł i stodoła (o wartości ok 10 tys. zł), nie świadczą o poziomie życia pozwalającym na aktywne uczestnictwo w ponoszeniu kosztów postępowania. Prawdziwość deklaracji Skarżącej jest potwierdzona w informacjach zawartych na stronie google street view.
Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę wynika, że osiągany przez nią dochód (miesięczny) w gospodarstwie domowym – i to nie samodzielnie, lecz także w wyniku pomocy bliskich - nie przekracza minimum socjalnego w wysokości niespełna 900 zł na osobę (por część historyczna). Stąd pogląd, że nie służyłoby realizacji celów prawa pomocy i realizacji prawa do Sądu obciążenie strony obowiązkiem zgromadzenia środków niezbędnych z tytułu wpisu od skargi.
W tym zakresie referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom Skarżącej, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie sytuacji materialnej: także dlatego, że uiszczenie wpisu od skargi warunkuje rozpoznanie sprawy przez Sąd, czyli dostęp Skarżącej do Sądu. Stąd decyzja, na tym etapie postępowania, o zwolnieniu strony od wpisu od skargi (salus animarum suprema lex).
- 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.