Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w stosunku do F. z /s w W. (w dalszej części uzasadnienia nazywana Fundacją).
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] określił Fundacji:
- - kwotę zobowiązania podatkowego za luty 2002 r. w prawidłowej wysokości [...] zł;
- - kwotę różnicy podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2002 r. do przeniesienia na następny miesiąc w prawidłowej wysokości [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł.
Decyzję tę wraz decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] doręczono pełnomocnikowi Fundacji dwukrotnie: w dniu 5 kwietnia 2004 r. na adres Fundacji oraz w dniu 2 kwietnia 2004 r. na adres dla doręczeń wskazany w piśmie pełnomocnika z dnia 1 marca 2004 r. (odpowiednio k. 45 i k. 44 akt administracyjnych). Odbiór przesyłki z dnia 5 kwietnia 2004 r. pokwitował pełnomocnik strony, z kolei na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wysłanej na adres dla doręczeń widnieje nieczytelny podpis i pieczątka Fundacji.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2004 r. pełnomocnik Fundacji wniósł odwołanie od decyzji organu podatkowego z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...]. Powyższemu rozstrzygnięciu pełnomocnik zarzucił obrazę przepisów:
- - prawa materialnego – art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zw. z § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.); art. 6 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 8b pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym;
- - prawa procesowego – art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 4 i 6 w zw. z art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia powoływana jako ord.pod.).
Ponadto pełnomocnik skarżącej decyzji organu podatkowego zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie jej wykonania.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] lipca 2004 r. Nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.
Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił Fundacji:
- - kwotę zobowiązania podatkowego za luty 2002 r. w prawidłowej wysokości [...] zł;
- - kwotę różnicy podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2002 r. do przeniesienia na następny miesiąc w prawidłowej wysokości [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł.
Powyższa decyzja w dniu [...] października 2004 r. została wysłana na adres pełnomocnika Fundacji. Z powodu niemożności doręczenia, przesyłkę pozostawiono w na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie pocztowym. Jednak we wskazanym terminie adresat przesyłki nie odebrał, w związku z czym została ona zwrócona organowi w dniu 3 listopada 2004 r.
W dniu 29 listopada 2004 r. pełnomocnik Fundacji wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej:
- - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz
- - rażącą obrazę przepisów postępowania, która miła istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 122 i art. 124 ord.pod.
Do odwołania pełnomocnik strony dołączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik fundacji podniósł, że w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu Skarbowego W. w dniu 22 listopada 2004 r. dowiedział się, że przedmiotowa decyzja została uznana za doręczona w trybie art. 150 ord.pod.
We wniosku wskazano, że zaskarżona decyzja wraz z decyzją z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. zostały wysłane przez organ podatkowy w tym samym dniu (15 października 2004 r.) w dwóch oddzielnych kopertach, na wskazany adres dla doręczeń. Obie przesyłki zostały awizowane, z uwagi na nieobecność adresata w miejscu właściwym dla doręczeń.
Według relacji pełnomocnika, po otrzymaniu awiza, w dniu 26 października 2004 r. udał się on do właściwego Urzędu Pocztowego w P. celem odbioru przesyłek poleconych. Jednakże pracownica Poczty Polskiej wydała mu tylko jedną z przesyłek – w której znajdowała się decyzja organu podatkowego z dnia [...] października dotycząca podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. – zapewniając jej odbiorcę, że nie ma dla niego innych przesyłek poleconych.
W ocenie pełnomocnika strony nieodebranie drugiej z przesyłek nastąpiło bez jego winy, byłoby bowiem nielogiczne gdyby w tym samym dniu odebrał tylko jedną z przesyłek pochodzących od tego samego nadawcy. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, że wiadomość o fakcie doręczenia decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za luty i sierpień 2002 r. powziął w dniu 26 listopada 2004 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie z dnia 22 listopada 2004 r. (data wpływu 29 listopada 2004 r.) zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu i odmówił przywrócenia terminu do złożenia tegoż odwołania.
Zdaniem organu odwoławczego przesyłka Nr 35196 zawierająca decyzję dotyczącą podatku od towarów i usług za luty i sierpień 2002 r. została doręczona prawidłowo w trybie art. 150 ord.pod. Natomiast pełnomocnik strony nie uwiarygodnił swojej staranności w kwestii jej odbioru, a tym samym nie wskazał okoliczności od niego niezależnych z powodu, których nie mógł odebrać przedmiotowej decyzji.
Organ II instancji przyjął, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność podniesiona przez pełnomocnika Fundacji, że w tym samym czasie organ podatkowy przesłał decyzję dotyczącą podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r., którą po dwukrotnym awizowaniu pełnomocnik odebrał. Stwierdził zatem, że pełnomocnik nie tylko nie uprawdopodobnił, ale i nie wskazał na wystąpienie niezależnych od niego przeszkód, które uniemożliwiły odebranie przedmiotowej decyzji i złożenie w ustawowym terminie odwołania od niej.
Fundacja reprezentowana przez pełnomocnika nie zgodziła się z argumentacją Dyrektora Izby Skarbowej w W. i złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 162 § 1 ord.pod. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania, w sytuacji w której okoliczności przedstawione przez pełnomocnika strony, w zestawieniu z zasadami doświadczenia życiowego, wskazywały jednoznacznie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika;
- - art. 200 § 1 ord.pod. w zw. z art. 123 § 1 ord.pod. poprzez brak możliwości strony wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako u.p.p.s.a.) - zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sąd oceniając zgodność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2005 r. z prawem stwierdził, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 162 § 1 ord.pod. był zasadny. Stan faktyczny sprawy w ocenie Sądu uzasadniał przywrócenie stronie skarżącej terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie z przepisem art. 162 § 1 ord.pod. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin – art. 162 § 1 ord.pod.
Kierując się treścią przytoczonych przepisów Sąd stwierdził, że wniosek strony o przywrócenie terminu został złożony w przewidzianym prawem terminie jednocześnie strona dopełniała czynności, dla której termin zastrzeżono. Podnieść należy, że ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane przez żadną ze stron.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest bowiem trzecia z przesłanek wynikających z przepisów art. 162 § 1 i § 2 ord.pod. koniecznych dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, czyli uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy.
W tej mierze podniesiony w skardze zarzut należało uznać za uzasadniony. Instytucja przywrócenia terminu oparta jest uprawdopodobnieniu, którego nie należy utożsamiać z udowodnieniem wystąpienia określonego faktu czy zdarzenia.
W piśmiennictwie przeważa pogląd, że brak winy w uchybieniu terminowi, przede wszystkim sprowadza się do niemożliwości postawienia stronie postępowania podatkowego, zarzutu działania w sposób niestaranny lub niedbały (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Wrocław 2003, s. 566 i nast.).
Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca bezpośrednio po ustaniu przyczyny, dla której uchybiła terminowi wykazała się należytą starannością składając stosowny wniosek o spójnej i logicznej argumentacji.
Dokonując oceny ziszczenia się przesłanki braku winy organ odwoławczy nie przyjął obiektywnego miernika staranności, którego można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W tym miejscu należy wskazać - że oceniając wniosek strony pod kątem uprawdopodobnienia braku winy - organ podatkowy zobligowany był posłużyć się kryteriami logiki i oceny zdarzeń w zgodzie z doświadczeniem życiowym. Kierując się tym kryteriami należało stwierdzić, że nieprawdopodobnym byłoby stawienie się pełnomocnika w placówce pocztowej i odebranie w sposób zamierzony tylko jednej z dwóch znajdujących się w tej placówce adresowanych do pełnomocnika decyzji podatkowych. Fakt, że pełnomocnik ten stawił się w placówce pocztowej świadczy o tym, że działał w sprawie w sposób staranny i nie uchylał się od odbioru adresowanych do niego decyzji.
W ocenie Sądu, w sytuacji gdy Poczta Polska dysponowała dwiema przesyłkami dla pełnomocnika skarżącej spółki, to gdy stawił się on w placówce pocztowej winna była mu doręczyć obie te przesyłki, nawet gdyby pełnomocnik okazał tylko jedno zawiadomienie o przesyłce. Zdaniem Sądu takiego postępowania należy oczekiwać od instytucji, której ustawodawca na mocy ustawy powierzył doręczanie pism w postępowaniu podatkowym. Występujący u pracowników poczty brak wiedzy o tym, że w ich dyspozycji znajdują się dwie przesyłki dla tego samego adresata wskutek, czego doszło do doręczenia tylko jednej z nich świadczy o niedbalstwie przy wykonywaniu doręczenia. Skutkami niedbałości pracowników Poczty Polskiej przy doręczaniu pism urzędowych, nie można obciążać strony. Nie do przyjęcia jest także teza, że pełnomocnik poprzez swoją nieobecność w miejscu wskazanym dla doręczeń wykazał się brakiem należytej staranności w prowadzeniu spraw Fundacji.
Nie bez przyczyny bowiem ustawodawca w art. 150 ord.pod. ustanowił instytucję domniemania doręczenia, którą należy wykorzystywać w razie niemożności doręczenia. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie organu o braku należytej staranności pełnomocnika przy odbiorze korespondencji i utożsamianie uchybień ze strony podmiotu doręczającego z winą strony.
Zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie strona skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie okoliczności świadczących o braku jej winy przy uchybieniu terminowi.
Przechodząc do drugiego z zarzutów skargi, czyli naruszenia art. 200 § 1 ord.pod. w zw. z art. 123 § 1 ord.pod. poprzez brak możliwości strony wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, należało wskazać, że przepis ten zgodnie z jego treścią ma zastosowanie wyłącznie przy wydaniu decyzji. W rozpoznanej sprawie wydane zostało postanowienia a zatem przepis ten nie miał tutaj zastosowania i dlatego zarzut jego naruszenia należało uznać za chybiony. Należy wskazać również, że ustawodawca w art. 219 ord. pod wskazał wprost przepisy Ordynacji mające zastosowanie do decyzji, które odpowiednio należy stosować do postanowień: wśród przepisów tych art. 200 § 1 nie został wymieniony.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając zarzuty skargi za uzasadnione orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) art. 152 i art. 119 pkt 1) u.p.p.s.a., jak sentencji. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 u.p.p.s.a.