Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPPr Syndyk "M." sp. z o.o. w W. – dalej jako Skarżący – zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 1.453 zł. Wskazał, że wskutek wysokiego zadłużenia i niemożności jego spłaty postanowieniem z 24.11.2008 r. została ogłoszona upadłość spółki. Na dzień przed ogłoszeniem upadłości oraz na dzień 31 marca 2009 r. zobowiązania spółki wyniosły ponad 6 mln zł. Na kwotę tę złożyły się zaległości z tytułu podatków, ubezpieczeń i innych świadczeń, wynagrodzeń, dostaw i usług oraz inne. Od dnia 1 marca 2009 r. dzierżawcą spółki jest inna spółka.
Skarżący podał stan środków na rachunkach bankowych. I tak na koncie w PKO BP znajduje się kwota ponad 360.000 zł, zaś na koncie w WBK SA kwota nieco ponad 1.000 zł. Zysk netto za ostatni rok obrotowy wyniósł ponad 16.000 zł. Wartość środków trwałych (za ostatni rok) Skarżący określił na 42.000 zł, zaś wysokość kapitału zakładowego na [...] zł.
2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał zeznania podatkowe, rachunki zysków i strat, bilanse, wyciągi bankowe, kopię faktury dokumentującej sprzedaż samochodu ciężarowego, arkusze spisu z natury, umowę dzierżawy przedsiębiorstwa, obroty kont aktywnych obrazujące salda należności i zobowiązań. Dodatkowo Skarżący wyjaśnił, że spółka nie posiadała i nie posiada nieruchomości. Poza wskazanymi rachunkami bankowymi podał także stan rachunku w Pekao SA, gdzie zgromadzono ponad 3.000 zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
- 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.
- 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a.
Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
5. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy wynika z wzajemnej oceny dwóch elementów: wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych.
6. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04).
7. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 1.453 zł, którą to kwotę uiścił w dniu 24 kwietnia 2009 r. Należny w niniejszej sprawie wpis – jedyny wymagany na tym etapie postępowania koszt sądowy – wynosi natomiast 2.906 zł. Dodatkowo referendarzowi sądowemu znany jest fakt złożenia przez Skarżącego kolejnej skargi (zarejestrowanej pod sygn. akt III SA/Wa 1083/09), od której wpis wynosi 7.489 zł, z czego 2.000 zł Skarżący już wpłacił.
8. Specyfika niniejszego postępowania polega na tym, że stroną ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy jest Syndyk. Okoliczność ta nie może jednak przesądzać o konieczności zwolnienia go od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jak bowiem zauważył NSA w postanowieniu z 11 czerwca 2008 r. (I FZ 204/08), gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do dokonania likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to z pewnością dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową. W obecnym stanie prawnym brak jest takich uregulowań.
NSA zasygnalizował ponadto, że syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu ale na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Co za tym idzie wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy.
9. Skarżący przedstawił szereg dokumentów, z których jednak nie wynika, żeby nie był w stanie uiścić kosztów wpisów w wysokości 6.942 zł (różnica między wpisami należnymi a już uiszczonymi w sprawach III SA/Wa 931 i 1083/09). Wręcz przeciwnie, wynika z nich, że Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą.
Fakt osiągania przychodów (płatności za świadczone usługi ochrony) oraz ponoszenia kosztów (koszt obsługi prawnej, koszty sądowe, zobowiązania podatkowe, opłaty za telefon) obrazują m. in. operacje na rachunku bankowym w PKO BP. Dodatkowo w banku tym Skarżący otworzył - w maju br. - lokatę na kwotę 300.000 zł.
Stan tych środków umożliwia zatem wygospodarowanie odpowiednich kwot, ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej, na opłacenie wpisów sądowych we wspomnianej wysokości.
Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.