Uzasadnienie
Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON) ustalił H.F. (dalej: Strona, Skarżący) odpowiedzialność za zaległości P. sp. z o.o. z/s w K. (dalej: Spółka) z tytułu wpłat na PFRON za styczeń i luty 2011 r.
Pismem z 7 września 2016 r. Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: MRPiPS) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zaś postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia.
Pismem z 28 lutego 2018 r. Strona złożyła skargę na postanowienie MRPiPS z [...] stycznia 2018 r., w której wniosła o uchylenie tego aktu, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:
- 1) art. 127 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "Op"), poprzez brak rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji i przekazanie jej bezpośrednio organowi odwoławczemu;
- 2) art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 188 Op, poprzez pominięcie wniosku dowodowego Strony, dotyczącego prawidłowości doręczenia decyzji Prezesa PFRON z [...] kwietnia 2016 r.;
- 3) art. 192 w zw. z art. 123 § 1 Op, poprzez uznanie za prawidłowe doręczenie wspomnianej decyzji bez umożliwienia Stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, w tym do niezawiadomienia Skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Strona zarzuciła także błąd w ustaleniach fatycznych, poprzez przyjęcie, że Skarżący otrzymał zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki zawierającej decyzję Prezesa PFRON oraz poprzez przyjęcie, iż Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy.
W odpowiedzi na skargę MRPiPS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z przyczyn innych aniżeli wskazane przez Stronę.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "Ppsa"), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Przed przystąpieniem do oceny legalności postanowienia MRPiPS z [...] stycznia 2018 r. Sąd stwierdza, że Strona złożyła również skargę na postanowienie z [...] listopada 2017 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z 9 października 2018 r., III SA/Wa 246/18 tut. Sąd uwzględnił tę skargę i uchylił postanowienie MRPiPS z [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że doręczenie decyzji Prezesa PFRON z [...] kwietnia 2016 r. nastąpiło z naruszeniem art. 150 § 2 i 3 Op. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co więcej wobec braku wykazania przez organy w sposób nie budzący wątpliwości miejsca pozostawienia stronie zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, decyzja nie mogła zostać uznana za skutecznie doręczoną. Sąd podkreślił w powołanym wyroku, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze powyższe ustalenia. Przede wszystkim zobowiązany jest do ponownego skutecznego doręczenia Stronie spornej przesyłki.
Z powołanego orzeczenia wynika zatem, że decyzja nie została doręczona prawidłowo.
Stosownie do art. 220 § 1 Op, od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.
Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Op, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
W myśl natomiast art. 162 § 1 Op, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Z powołanych przepisów wynika, że aby doszło do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania strona musi mu najpierw uchybić, czyli wnieść odwołanie po upływie terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 Op. To z kolei nie może nastąpić, jeżeli ów termin nie rozpoczął biegu, gdyż nie ziścił się podstawowy warunek (doręczenia decyzji stronie), o którym mowa w tym przepisie.
Mając zarazem na uwadze powołany wyżej wyrok tut. Sądu należało uznać, że organ odwoławczy nie miał podstaw by procedować w sprawie wniosku złożonego w trybie art. 162 § 1 Op. Skoro bowiem termin do dokonania czynności procesowej nie rozpoczął biegu, to w konsekwencji, nawet potencjalnie, nie było czego przywracać.
Zgodnie z art. 208 § 1 Op, gdy postepowanie z jakichkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 219 Op, przepis ten odpowiednio stosuje się także do postanowień.
Sąd stwierdza, że w razie wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania wpadkowego (np. z wniosku o przywrócenie terminu) właściwy organ musi to postępowanie umorzyć, gdyż wówczas wykluczone jest orzekanie co do istoty sprawy (w tym sprawy wpadkowej).
W kontekście wyroku III SA/Wa 246/18 MRPiPS nie miał zatem podstaw faktycznych i prawnych aby analizować merytorycznie wniosek Skarżącego i oceniać, czy do uchybienia terminu doszło w sposób niezawiniony. Nie istniał bowiem przedmiot postepowania wpadkowego, a mianowicie termin procesowy, któremu Skarżący mógł w jakikolwiek sposób (w tym sposób niezawiniony) uchybić.
Mając na uwadze zalecenia wyroku III SA/Wa 246/18 Sąd stwierdza, że decyzja Prezesa PFRON będzie Stronie ponownie doręczona. Dopiero gdy czynność ta zostanie dokonana w sposób prawidłowy, swój bieg rozpocznie także termin do wniesienia ewentualnego odwołania.
Powyższe wywody czynią w konsekwencji zbędnym ustosunkowanie się do zarzutów skargi, koncentrujących się w swej treści wokół motywów, którymi kierował się organ podatkowy odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane z naruszeniem art. 208 § 1 w zw. z 162 § 1 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Op, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz na podstawie art. 145 § 3 Ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na kwotę 597 zł złożył się wpis (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).