Uzasadnienie
W piśmie stanowiącym załącznik do skargi W.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z żoną. Do swojego majątku zaliczył dom o pow. 370/520 m² oraz Zakład o pow. 1.000 m² zlokalizowany na nieruchomości o pow. 3.332 m² w miejscu zamieszkania. Skarżący wyjaśnił, iż od czerwca 1999 r. ich aktywa majątkowe zostały zablokowane przez BGŻ, co uniemożliwiło im prowadzenie działalności. Przez 5 lat Skarżący i jego żona żyli z pożyczek. Obecnie dochód Skarżącego wynosi 1.700 zł netto miesięcznie, a jego żony 1.760 zł miesięcznie.
Pismem z 8 czerwca 2009 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącego do złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej.
W odpowiedzi Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w którym wskazał, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o dochodach wyjaśnił, iż w związku z przejściem na emeryturę przez E. S. jej miesięczny dochód netto zmaleje z 1.724 zł do 800 zł netto. Skarżący przedstawił również miesięczne zestawienie dochodów i wydatków. Wskazał, iż łączny dochód Skarżącego i jego żony za czerwiec 2009 r. wyniósł 3.419 zł netto, z kolei wydatki wyniosły 1.623 zł (czynsz - 350 zł, energia elektryczna 385 zł, gaz 215 zł, telefon 220 zł, wywóz nieczystości 333 zł, leki 120 zł, spłata rat podatku do urzędu skarbowego -718 zł). W konsekwencji Skarżącemu i jego żonie pozostaje na życie 1.796 zł miesięcznie (od lipca 2009 r. – 872 zł).
Do wniosku Skarżący załączył deklarację PIT-40 i PIT -40A za 2008 r., odcinek emerytury, kopię zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, wydruk z rachunku bankowego.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika.
W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 100 zł, tj. w najmniejszej wysokości, jaką przewidziano w art. 233 P.p.s.a. oraz wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193).
Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej, referendarz sądowy stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują.
Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącego kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. Kwota ta nie jest obciążeniem finansowym ponad możliwości Skarżącego. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego rodziny.
Oceniając sytuację materialną Skarżącego należy mieć na względzie, iż jego żona uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.724 zł netto, a on sam - świadczenie emerytalne w wysokości 1.695 zł netto. Łącznie daje to kwotę 3.419 zł netto miesięcznie. Po odliczeniu wydatków na utrzymanie domu, spłatę rat z tytułu zaległego podatku, leki, Skarżący i jego żona dysponują kwotą 1.796 zł. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż uzyskiwane dochody nie pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie.
Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć Wnioskodawcy, który posiada stałe źródło dochodów. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.).
Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu.
W ocenie referendarza sądowego, Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Wprawdzie w stosunku do jego majątku prowadzona jest egzekucja, ale dotyczy ona nieruchomości (Zakładu), który od 10 lat nie przynosi Skarżącemu żadnych dochodów. W związku z czym, sam fakt prowadzenia egzekucji nie ma zasadniczego wpływu na jego bieżącą sytuację materialną. Referendarz sądowy ma również na uwadze, iż od lipca 2009 r. dochody rodziny Skarżącego ulegną obniżeniu, z uwagi na przejście na emeryturę E. S.. Jednakże dysponując w czerwcu 2009r. (w miesiącu wniesienia skargi) dochodami na wyższym poziomie Skarżący miał możliwość poczynienia oszczędności na poczet należnych kosztów sądowych.
Podsumowując wskazać należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z akt sprawy, nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Brak więc podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania.
Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 §1, art. 245, art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji