Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "op."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO") w W. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy umorzenia P. W. (dalej "skarżący") zaległości w podatku od środków transportowych za rok 2003 i w tym zakresie umorzyło postępowanie, a pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] organ I instancji umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2002 i odmówił umorzenia zaległości za lata 2003-2006 wraz z należnymi odsetkami.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO wynika, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, albowiem Prezydent Miasta W. "przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowanie dowodowo-wyjaśniające i na jego podstawie słusznie uznał, że w stosunku do skarżącego niezasadne jest umorzenie zaległości podatkowej wraz odsetkami". Organ wskazał, że okoliczności podnoszone przez skarżącego w odwołaniu odnośnie trudności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, fakt zbycia najstarszego pojazdu w kwietniu 2008 r., czy nałożenie na niego w maju 2008 r. kary pieniężnej w wysokości 4450 zł za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowcy, nie uzasadniają w świetle artykułu 67a op. uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż nie otrzymał pisma z dnia 9 maja 2008 r., a w terminie wyznaczonym pismem z dnia 23 czerwca 2008 r. nie mógł zapoznać się z aktami sprawy w związku z "pracą w terenie", nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Wyjaśnił, że pismo z dnia 9 maja 2008 r. zostało doręczone skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego – zgodnie z art. 150 op. oraz że nieodbieranie poczty i niezapoznanie się z aktami sprawy przez Skarżącego z powodu "pracy w terenie" nie ma wpływu na prawidłowość prowadzonego postępowania.
SKO uznało także, że w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego od środków transportowych za rok 2003 i w tym zakresie umorzyło postępowanie dotyczące umorzenia zaległości z tytułu tego podatku. (Organ I –ej instancji dla tej samej przyczyny umorzył postępowanie dotyczące umorzenia zaległości za rok 2002).
W pozostałym zakresie treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wypełniły cytaty z orzeczeń sądów administracyjnych i publikacji dotyczących problematyki umarzania zaległości podatkowych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zatytułowanej odwołanie do WSA) skarżący domaga się ponownego rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji w zakresie umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami od środków transportowych za lata 2004, 2005, 2006. Skarżący podkreśla, iż w drugim półroczu 2008 r. pogorszyła się sytuacja finansowa jego firmy z uwagi na kryzys gospodarczy. Zdaniem skarżącego kryzys ten winien być traktowany jako wyjątkowa przyczyna niepowodzeń finansowych przedmiotów gospodarczych i wskazuje, że w okresie kryzysu w krajach Unii Europejskiej różne sektory gospodarcze i finansowe otrzymały pomoc ze środków publicznych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Kontroli sądowej w niniejszej sprawie podlega decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] uchylająca decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych za rok 2003 i w tym zakresie umarzająca postępowanie, a w pozostałej części utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W.. Jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji organu II instancji został wskazany przepis art. 220 § 2 op. oraz 233 § 1 pkt 2 op.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, albowiem jej uzasadnienie z uwagi na lakoniczność i ogólnikowość nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 4op. i nie poddaje się kontroli Sądu.
Przypomnieć należy, że organ II-ej instancji rozpoznając środek odwoławczy ma obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy (zasada dewolutywności). Takie jest wypracowane i utrwalone od lat stanowisko sądów administracyjnych i doktryny. Jest ono zgodne z wyrażoną w art. 78 Konstytucji RP zasadą dwuinstancyjności, zgodnie z którą każda ze stron postępowania ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Tak też orzekł w wyroku z dnia 15.05.2000 r. Trybunał Konstytucyjny wskazując, iż "chodzi tu o zagwarantowanie jednostce, której statusu prawnego dana sprawa dotyczy, prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji do organu wyższej instancji w celu sprawdzenia (skontrolowania) prawidłowości orzeczenia".
Jest oczywiste, że zaskarżona do Sądu decyzja została wydana na skutek rozpoznania przez organ drugiej instancji odwołania skarżącego i winna mieć cechy dewolutywności, czyli elementy wskazujące na to, że organ odwoławczy ponownie rozstrzygnął sprawę. Tymczasem z treści uzasadnienia decyzji, takich wniosków wyciągnąć się nie da. Organ bowiem jednym zdaniem odniósł się do oceny prawidłowości decyzji organu I-ej instancji, wskazał mianowicie, że "decyzja organu I instancji jest prawidłowa, albowiem postępowanie dowodowo-wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący". W dalszej kolejności rozważył zarzuty wskazane przez stronę w postępowaniu odwoławczym i uznał, że "nie uzasadniają one w świetle przepisu art. 67a op. uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej".
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany był ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Nie mógł więc ograniczyć się tylko do kontroli zasadności zarzutów postawionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, co miało miejsce w sprawie. Takie postępowanie stało w sprzeczności z art. 127 op.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien ponownie rozważyć i rozstrzygnąć sprawę podatnika i dać temu wyraz w treści uzasadnienia decyzji, które zgodnie z art. 210§4 op. winno zawierać wskazanie faktów udowodnionych i istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Tylko prawidłowo sporządzone uzasadnienie takiej decyzji, której przedmiotem jest odmowa umorzenia zaległości podatkowych daje sądowi możliwość oceny, czy rozstrzygnięcie w sprawie mieści się w sferze uznaniowości organu, czy ma charakter dowolny.
Sąd wskazuje ponadto, że przy rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę pewne zasady postępowania wypracowane przez orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach dotyczących ulg i umorzeń dla przedsiębiorców. W kontekście rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie może mieć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 518/08 publik. LEX nr 552162.
Sąd wyjaśnia, że orzekając w przedmiotowej sprawie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 2004, 2005, 2006 wraz z należnymi odsetkami, a w pozostałej części oddalił skargę. W części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych za lata 2002 i 2003, z powodu przedawnienia zobowiązania za te lata podatkowe Sąd skargę oddalił. Takie rozstrzygnięcie jest zgodne z art. 134 § 2 p.p.s.a. i nie narusza zakazu reformationis in peius.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.