Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia P. S. ("Skarżący", "Strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku osobistego zobowiązanej K. S. oraz majątku wspólnego małżonków K. i P. S., na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z [...] grudnia 2013 r., obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2001 r., w łącznej kwocie należności głównej 190 559, 80 zł plus należne odsetki za zwłokę. W toku prowadzonego postępowania Organ egzekucyjny wystosował do W. zawiadomienie z [...] lipca 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Skarżący złożył skargę na powyższą czynność egzekucyjną wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że nigdy nie był stroną żadnego postępowania administracyjnego, czy podatkowego, na podstawie których wszczęto egzekucję administracyjną, nigdy nie był zobowiązany do zapłaty należności podatkowych. Z tego też powodu, zdaniem Skarżącego, doręczone mu zawiadomienie narusza obowiązujący porządek prawny. Ponadto wskazał, iż decyzje podatkowe skierowane były tylko i wyłącznie do K. S., ponieważ tylko jej przysługiwał przymiot strony postępowania podatkowego. Ponadto zwrócił uwagę, iż należności podatkowe objęte tytułami wykonawczymi wymienionymi w skarżonym zawiadomieniu uległy przedawnianiu.
Postanowieniem z [...] września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący nie posiada statusu zobowiązanego, bowiem w razie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej "ustawa" lub "u.p.e.a.") pozostaje wyłącznie podatnik, a jego małżonek takiego statusu nie ma.
Strona złożyła zażalenie. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że Organ wielokrotnie dokonywał czynności egzekucyjnych kierując je bezpośrednio do Skarżącego, tym samym uznawał Skarżącego jako stronę oraz zobowiązanego do wykonania wskazanych w swoich rozstrzygnięciach czynności. Uznał, że posiada przymiot strony. Ponadto zauważył, że Organ egzekucyjny co do żądania spełnienia określonego w zawiadomieniu obowiązku traktuje go jako stronę postępowania oraz zobowiązanego, co potwierdza zaskarżone postanowienie, natomiast co do przysługujących stronie praw do ochrony swoich interesów ten sam organ stwierdza, że nie przysługuje mu przymiot strony, i że nie jest uprawniony do wniesienia skargi na czynności, które w istocie dotyczą osoby jako strony. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie art. 54 § 1u.p.e.a., bowiem przepis ten nie sprzeciwia się rozpatrzeniu podnoszonych przez Skarżącego zarzutów co do zasadności egzekwowanego obowiązku.
Jednocześnie wskazał, że należności podatkowe objęte tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę prowadzenia egzekucji i dokonania skarżonej czynności egzekucyjnej uległy przedawnieniu.
W uzasadnieniu powołanego na wstępie, zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. powołał się na art. 61a § 1, art. 54 § 1, art. 1a pkt 20 i art. 27c Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, i stwierdził, że w niniejszej sprawie obowiązku o charakterze pieniężnym nie wykonała K. S., małżonka Skarżącego. Obowiązek ten wynika z decyzji określających zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług, których adresatem była wyłącznie małżonka Strony. Zatem zobowiązanym w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. jest K. S.. Przymiotu takiego nie posiada Skarżący, zaś jego odpowiedzialność za zobowiązania małżonki wynika z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie postanowień Organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż w jego ocenie wydane rozstrzygnięcia są niezgodne z obowiązującym prawem, bowiem zarówno stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., jak i Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., nie oddaje stanu rzeczywistego sprawy, a ogranicza się tylko i wyłącznie do względów formalnych. Tak zaprezentowane stanowiska są nie do pogodzenia z obowiązującymi normami prawnymi.
Skarżący zauważył, że z treści zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z [...] lipca 2018 r. wynika, że Naczelnik adresował zawiadomienie do Skarżącego jako współdłużnika. Stan taki pozwala na uzasadnione stwierdzenie, że Skarżący w przedmiotowej sprawie posiada przymiot strony. Dodatkowo przymiot strony Skarżącego potwierdza okoliczność wzywania do spełnienia przez Skarżącego określonego obowiązku. W świetle takiego stanowiska Skarżący uznał, że ma uzasadniony powód do uznania siebie za stronę postępowania, bowiem w stosunku do niego określone zostały konkretne obowiązki, do których wypełnienia został zobowiązany.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej - "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Definicja pojęcia "zobowiązany" została zawarta w art. 1a pkt 20 ustawy egzekucyjnej. Stanowi on, że pod tym pojęciem rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Stosownie natomiast do art. 54 § 1 ustawy, skargę na czynność egzekucyjną może wnieść tylko zobowiązany.
Nie można redefiniować poszczególnych instytucji postępowania egzekucyjnego, skoro ustawa jasno przesądziła, jakie znaczenie mają stosowane w tym postępowaniu pojęcia. Z tego względu odrzucić należy pogląd zaprezentowany na str. 4 skargi, że samo zaadresowanie zaskarżonego postanowienia Naczelnika do Skarżącego skutkowało przyznaniem statusu strony, a w efekcie uprawniało do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Otóż, w ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma kwestia ustalenia, kto jest zobowiązanym w rozumieniu art. 54 § 1 w zw. z art. 1a pkt 20 ustawy, a nie kto mógłby być stroną postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Pojęcie "strona" jest w sprawie niniejszej nieistotne, pojęcie to, w znaczeniu, jakie próbuje mu nadać Skarżący w skardze, zasadniczo nie występuje w ustawie (za wyjątkiem art. 167 § 2 upea), toteż niecelowe jest upatrywanie jakiegokolwiek istotnego prawnie związku pomiędzy pojęciem "strona" w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, a pojęciem "zobowiązany" z art. 1a pkt 20 ustawy. Literalnie interpretowany art. 54 w zw. z art. 1a pkt 20 u.p.e.a. nie pozostawia żadnych wątpliwości, że Skarżący, jako osoba nie będąca zobowiązanym, nie mógł wnieść skargi na czynność egzekucyjną.
Z tych względów Organy trafnie uznały, że w sprawie zastosowanie miał art. 61a § 1 Kpa. Skarżący po prostu nie był podmiotowo uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, zatem faktyczne jej wniesienie nie mogło wszcząć postępowania w tym przedmiocie. Konieczne było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Sąd wskazuje końcowo na utrwalone orzecznictwo sądowe, w tym wyroki NSA (np. wyrok z 30 czerwca 2015 r., II FSK 1376/13). Orzecznictwo to potwierdza, że małżonek zobowiązanego nie może skutecznie wnieść skargi na czynność egzekucyjną tylko z tej racji, że egzekucja faktycznie dotyczy wspólnego majątku małżeńskiego.
Nie oznacza to jednak, że taki małżonek jest pozbawiony ochrony prawnej. Otóż ochrona taka (także ochrona sądowa) odbywa się w ramach żądania wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji (art. 38 ustawy). Tak więc system postępowania egzekucyjnego przewiduje ochronę tego, kto uważa, że egzekucja nie powinna być skierowania do majątku, którego jest właścicielem lub współwłaścicielem.
Wobec powyższego Sąd nie może odnieść się do merytorycznych zarzutów Skarżącego skierowanych wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym do kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Niezależnie bowiem od zasadności tych zarzutów okolicznością wysuwającą się na pierwszy plan niniejszej sprawy było to, że Skarżący nie mógł w ogóle skutecznie zainicjować postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Marginalnie tylko należy przypomnieć, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną organ nie analizuje merytorycznych zarzutów związanych np. z istnieniem zobowiązania (kwestia przedawnienia), lecz bada tylko formalne, techniczne aspekty egzekucji.
Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie Dyrektora oraz postanowienie je poprzedzające są zgodne z prawem.
Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.