Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 25 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 130/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej jako: Dyrektor OR ARMiR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako: "k.p.a."), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2018 poz. 627 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. S. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą") - od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej jako: "Kierownik BP"), nr 0007-2019-001977 z dnia 29 października 2019 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z 21 maja 2018 r., zmienionym 11 czerwca 2018 r., strona wystąpiła o przyznanie płatności na rok 2018, deklarując do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) łącznie [...] ha, w ramach następujących wariantów:

1. 1. Wariant: 4.1 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe - [...] ha,
2. 2. Wariant: 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza - [...] ha,
3. 3. Wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże - [...] ha
4. 4. Wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże - [...] ha

W dniach od 20 października 2018 r. do 14 listopada 2018 r. w gospodarstwie skarżącej przeprowadzono kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO, w wyniku której ustalono, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych jest mniejsza od powierzchni deklarowanej we wniosku.

Wobec zakwestionowania przez pełnomocnika strony wyników kontroli, gospodarstwo skarżącej w dniach 9-16 kwietnia 2019 r. poddane zostało ponownej kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej. Sprawdzeniu w ramach tej wizytacji podlegały wszystkie działki, a jej wyniki zamieszczono w raporcie z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]. Podczas kontroli ustalono, że powierzchnia zadeklarowana do jednolitej płatności obszarowej jest większa od powierzchni stwierdzonej łącznie o [...] ha.

W dniu 11- 27 grudnia 2018 r. w gospodarstwie strony przeprowadzono kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności, w wyniku której nie stwierdzono niezgodności w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności (kod GR1). Wyniki kontroli zobrazowano w raporcie z czynności kontrolnych nr [...]. W tym samym terminie gospodarstwo poddano kontroli w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, podczas której stwierdzono, iż na części działek deklarowanych do płatności powierzchnia zadeklarowana do płatności jest większa od powierzchni stwierdzonej, ponadto rolnik nie przestrzega wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni niekoszonej. Po przeprowadzeniu kontroli terenowej pełnomocnik producenta zgłosił ustne zastrzeżenia dotyczące wykluczenia z płatności PRŚK powierzchni zadrzewień o zagęszczeniu powyżej 100 drzew/ha, w związku z czym inspektorzy udzieli informacji co do zasad kwalifikowania terenu zadrzewionego do płatności.

W dniu 7 czerwca 2019 r. Kierownik BP wydał decyzję nr 0007-2019-001873, przyznającą stronie płatność-rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na rok 2018 w łącznej wysokości 55 006,54 zł. Decyzja ta następnie została uchylona decyzją Dyrektora OR ARiMR nr 9001-2019-005566 z dnia 2 października 2019 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego. Po powtórnym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP decyzją nr 0007-2019-001977 z dnia 29 października 2019 r. przyznał Stronie płatność rolno-środowiskowo- klimatyczną za 2018 rok w wysokości 51 979,20 zł, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w wysokości 3 862,55 zł. Organ przyznał płatność za:

1. - wariant 4.1 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe w wysokości 9 666,52 zł
2. - wariant 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza wysokości 559,10 zł,
3. - wariant: 4.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 40 178,55 zł,
4. - wariant: 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 1 575,03 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że na kierunek podjętego rozstrzygnięcia miała wpływ kontrola terenowa w ramach działania rolno-śodowiskowo-klimatycznego. Podniósł, że powierzchnia stwierdzona w ramach poszczególnych wariantów była niższa od powierzchni zadeklarowanej we wniosku. W przypadku wariantu 4.1 było to [...] ha wobec [...] ha zadeklarowanych we wniosku. W ramach wariantu 4.5 strona zadeklarowała [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie przeprowadzonych kontroli została ustalona na poziomie [...] ha. W wariancie 5.5 strona zadeklarowała łąkę na powierzchni [...] ha, natomiast do wsparcia zatwierdzonych zostało [...] ha. Płatność do wariantu 4.11 została przyznana do powierzchni wynikającej z wniosku strony, a więc do [...] ha, a wsparciem objęte zostały działki rolne [...],[...],[...] oraz [...].

Kierownik BP wyjaśnił również, że zredukowana kwota płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wynika z nieprzestrzegania przez rolnika wymogów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Uchybienia w tym zakresie zostały stwierdzone w ramach wariantów 4.5 Półnaturalne łąki świeże i 5.5 Półnaturalne łąki świeże. W obrębie wariantu 4.5, nieprawidłowości związane z pozostawieniem niekoszonego obszaru stwierdzone zostały na działkach rolnych [...],[...],[...] oraz [...], natomiast w wariancie 5.5 nieprawidłowość wystąpiła na działce rolnej [...]. Mając na względzie ww. uchybienia, organ zredukował wsparcie w ramach wariantów 4.5 oraz 5.5 o 4 127,26 zł (wariant 4.5) i kwotę 505,96 ha, na wysokość której miała również wpływ nieprawidłowość pozostawienia nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej [...].

Następnie wskazał, że ze względu na zadeklarowanie do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej powierzchni przekraczającej [...] ha, zastosował uśrednioną stawkę płatności, zgodnie z wymogami zawartymi w § 16 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Dodatkowo, w oparciu o § 18 wymienionej regulacji, przyznał skarżącej kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych, poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych w ramach pakietu 4 (z wyłączeniem wariantu 4.7) lub pakietu 5.

W odwołaniu od powyższej decyzji, pełnomocnik strony zakwestionował ustalenia poczynione przez organ I instancji, dotyczące powierzchni kwalifikujących się do płatności w granicach poszczególnych działek rolnych. Podniósł, że przeprowadzone w sprawie kontrole zostały wykonane nierzetelnie i na podstawie takich kontroli w sposób nieuprawniony organ wykluczył z płatności powierzchnie, które w rzeczywistości stanowią obszar kwalifikowalny. Jego zdaniem przedmiotem sprawy jest "polityczne wykluczenie/wyłączenie" przez organy Agencji części powierzchni działek rolnych położonych na obszarach chronionych, na których znajdują się tradycyjne elementy krajobrazu podlegające zachowaniu. Wskazał, że w sprawie ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie, który wywodzi z niego skutki prawne oraz że pomimo swojego obowiązku organ nie wskazał dowodu na potwierdzenie ustaleń w sprawie.

Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym – utrzymując w mocy decyzję Kierownika BP - organ odwoławczy na wstępie przywołał ramy prawne sprawy. Wyjaśnił, że warunki przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.) - dalej rozporządzenie RŚK.

Wskazał m.in., że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze. zm.), jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

1. 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";
2. 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.1.-4.6. Podobnie § 12 ust. 7 wskazuje, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5, płatność rolno- środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do położonych poza obszarem Natura 2000 trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wszystkich wariantów tego pakietu.

Stosownie do treści § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK – wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za:

1. 1) hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia (ust.2).

Zaś przepis § 33 pkt 3 rozporządzenia RŚK wskazuje, że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika lub zarządcę wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1. 1) iloczynu:
2. a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i
3. b) współczynnika trwałości danego uchybienia
4. - określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz
5. 2) kwoty stanowiącej iloczyn:
6. a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu lub wariantu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz
7. b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego pakietu lub jego wariantu.

Organ odwoławczy dokonał obszernej analizy materiału sporządzonego na okoliczność przeprowadzonej kontroli - raportu z czynności kontrolnych, szkiców i fotografii wykonanych podczas wizytacji terenowej, odnosząc poczynione ustalenia do poszczególnych działek i wariantów płatności.

Podniósł, że z dokumentacji pokontrolnej wynika, iż na działkach rolnych [...],[...], kompleksie [...],[...],[...],[...], oraz [...], lustracja w terenie stwierdziła powierzchnie mniejsze od deklarowanych (kod pokontrolny [...] oznaczający, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej). Dodatkowo do działek rolnych [...] i [...] oraz [...] inspektorzy terenowi przypisali kod pokontrolny [...] oznaczający, że granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku. Zaznaczył, że dokumentacja fotograficzna (288 zdjęć działek rolnych) oraz 39 szkiców kontrolowanych działek pozwalają na określenie zasięgu użytkowania rolniczego działek.

Dyrektor OR ARiMR podniósł, że do powierzchni kwalifikowalnych nie wliczono zwartych skupisk zadrzewień o zagęszczeniu powyżej 100 drzew na ha, których korony drzew stykają się (kompleks działki rolnej [...], działka rolna: [...],[...],[...]), wyłączono także rowy powyżej dwóch metrów szerokości, które dodatkowo porośnięte są drzewami i krzewami (działka rolna [...]). Wskazał, że obszary wyłączone tworzą jednorodny, zwarty drzewostan, uniemożliwiający prowadzenie działalności rolniczej w sposób podobny jak na pozostałej części działek.

Szczegółowy opis wykluczonych obszarów, charakter wyłączenia, liczbę drzew w skupiskach zadrzewień podlegających wykluczeniu oraz lokalizację przestrzenną poszczególnych wyłączeń, zostały opisane na stronach 9-12 oraz str. 15 zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy stwierdził, że nieprawidłowości te w głównej mierze wynikały z faktu, iż rolnik błędnie określił zasięg i wielkość poszczególnych upraw zadeklarowanych do wsparcia rolno-środowiskowo- klimatycznego na 2018 rok.

Następnie przytoczył definicję "trwałych użytków zielonych" zawartą art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.).

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności Raportu z kontroli na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego nr [...] oraz sporządzonej na tą okoliczność dokumentacji fotograficznej i szkiców działek organ odwoławczy zgodził się z Kierownikiem BP, że deklarowany przez skarżącą obszar na działkach rolnych [...], kompleks [...],[...],[...],[...] oraz [...], będący przedmiotem odwołania, nie spełnia definicji nie tylko trwałego użytku zielonego, ale także użytku rolnego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 i nie może zostać objęty płatnościami w ramach działania rolno-środowiskowo- klimatycznego, gdyż wykonane w czasie kontroli zdjęcia potwierdzają, że części działek na wykluczonych przez kontrolerów terenach, nie były użytkowane rolniczo, a liczba drzew na tzw. wyłączeniach, przekraczała dopuszczalny limit 100 drzew/hektar gruntu, wskazany przez prawodawcę krajowego w § 11 ust. 5 rozporządzenia RŚK.

Wyjaśnił, że wyłączone z płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej obszary (w protokole z czynności kontrolnych nazwane wyłączeniami), nie stanowią terenu z rozrzuconymi drzewami, ale skupiska drzew stykających się koronami, często zwarte, z jednorodnym zadrzewieniem. Obszary te, zgodnie z uwagami kontrolerów wizytujących działki tworzyły drzewostan uniemożliwiający prowadzenie działalności rolniczej w sposób podobny jak na pozostałej części wizytowanych działek.

Organ wyjaśnił jednocześnie, że maksymalny limit 100 drzew na hektar dotyczy zarówno płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Dyrektor OR ARiMR wskazał również przepisy § 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującego się obszaru działki rolnej oraz ich szerokości (Dz. U. 2015, poz. 336), z których jednoznacznie wynika, że do elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującego się obszaru działki rolnej zalicza się rowy, jeżeli ich całkowita szerokość nie przekracza 2 m. W związku z powyższym zakwestionowane przez kontrolę terenową, a następnie przez Kierownika BP obszary niespełniające kryteriów kwalifikowalności do przyznania płatności zostały wykluczone ze wsparcia (rowy powyżej 2 metrów na działce rolnej [...], porośnięte drzewami i krzewami).

Następnie organ II instancji podniósł, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia RŚK, rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia RŚK. Zgodnie natomiast z danymi zawartymi w protokole pokontrolnym nr [...], strona zaniechała przestrzegania wymogów w ramach wariantu 4.5 oraz 5.5, tj., nie pozostawiła 15-20% powierzchni nieskoszonej (kod nieprawidłowości [...]) dla działek rolnych [...],[...],[...] oraz [...] (wariant 4.5) oraz dla działki [...] (wariant 5.5) oraz nie przestrzegała wymogu pozostawienia nieskoszonej właściwej część działki rolnej, która została zaznaczona na materiale graficznym ((kod nieprawidłowości [...]). Wskazał, że wysokość współczynników dotkliwości uchybienia oraz współczynników trwałości uchybienia stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, została określona w załączniku nr 8 do rozporządzenia RŚK.

W przypadku wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże (na obszarach Natura 2000), nieprawidłowości w przestrzeganiu wymogów stwierdzone zostały na działkach rolnych [...],[...],[...] oraz [...]. Wykonane w trakcie wizytacji terenowej pomiary i obliczenia wykazały, że producent pozostawił obszar niekoszony (ON) na poziomie wyższym niż wynika z przepisów (załącznik nr 2 do rozporządzenia). Przekroczenie 20% obszaru niekoszonego na działce rolnej [...] wynika z łącznego pomierzenia kompleksu [...] (działki [...],[...],[...],[...],[...] i [...]) oraz łącznego pomiaru ON działek [...],[...],[...] i [...]. Stąd, w wyniku dokonanych przez organ I instancji kalkulacji, porównania wyników pomiarów z mapami i załącznikami graficznymi złożonymi przez rolnika, organ ten zatwierdził obszar niekoszony dla działki rolnej [...] na poziomie 20,52%, przekraczający maksymalny poziom 20%. Na działce rolnej [...] ON przekraczał 40% działki ([...] ha).

Na działce rolnej [...] obszar niekoszony został pomierzony na areale [...] ha, co stanowiło 21,56% powierzchni działki, natomiast ON na działce rolnej [...] powierzchnia obszaru niekoszonego wyniosła [...] ha, co stanowiło 24,27% powierzchni działki rolnej [...].

Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że kalkulacja przeprowadzona w tym zakresie przez organ I instancji została wykonana prawidłowo, a wyliczenia zaprezentowane w decyzji Kierownika BP, przyjmuje za własne. Wyliczona kwota sankcji 4 127,26 zł za nieprzestrzeganie przez skarżącą wymogów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia RŚK jest poprawna.

W wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże (poza obszarami Natura 2000), nieprawidłowości w przestrzeganiu wymogów stwierdzone zostały na działce rolnej [...]. Wizytacja terenowa przeprowadzona w dniach 11.12.2018-27.12.2018 r. stwierdziła występowanie na działce dwóch obszarów niekoszonych. Jeden oznaczony zgodnie z załącznikiem graficznym (w południowej części działki) o powierzchni [...] ha, stanowiący 19,93% stwierdzonej powierzchni działki oraz obszar niekoszony w zachodniej części działki (odchodzące wydłużenie) o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiący 9,42% stwierdzonej powierzchni działki rolnej [...]. Obszar ten nie został wykoszony, nie został również oznaczony na materiale graficzny. W planie rolnośrodowiskowym (fot. 320) oraz w ekspertyzie przyrodniczej (fot. 448), na wydłużonej, zachodniej części ekspert/doradca zamieścił zapis informujący, iż teren ten stanowi obszar siedliskowy koszony w latach 2019 i 2021, powyższe potraktowane zostało jednak jako obszar niekoszony w 2018 r. W związku z powyższym łączna powierzchnia obszaru niekoszonego na działce rolnej [...] wynosi [...] czyli 29,35% powierzchni działki rolnej.

Konsekwencją tego uchybienia była nieprawidłowość [...] oznaczająca, iż rolnik pozostawił nieskoszoną niewłaściwą części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym. Po zastosowaniu redukcji płatności w ramach wariantu 5.5 wynikającej z obu uchybień, kwota zmniejszenia płatności w ramach tego wariantu wynosi 505,96 zł, a wyliczenia poczynione przez organ I instancji Dyrektor OR ARiMR i w tym zakresie przyjął jako własne.

Odnosząc się do argumentacji odwołania, jakoby w analizowanej sprawie ciężar dowodu (cyt. "udowodnienia faktu") spoczywa na organie, Dyrektor OR podkreślił, że stosownie do art 27 ust. 1 ustawy o PROW 2014-2020, w postepowaniach dotyczących m.in. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności (pkt 1), jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2), udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3), zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do żebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4).

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o PROW 2014-2020, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Konsekwencją ostatniej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym zmuszono stronę do większej aktywności.

Powyższe przepisy oznaczają, że postępowanie przed organami ARiMR - w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań - zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a.

Organ odwoławczy podniósł w tym zakresie, że pełnomocnik skarżącej nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, że powierzchnie działek rolnych są inne, niż stwierdził organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Nie podważył zatem skutecznie ustaleń kontrolnych, a zastrzeżenia i uwagi pełnomocnika strony, ocenił jako nieuzasadnione. Wskazał, że dokonanym przez Kierownika BP ustaleniom nie można postawić zarzutu dowolności ani arbitralności, a kontrola na miejscu jak i kontrola administracyjna zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.

Dyrektor OR ARiMR podniósł także, że jego wątpliwości nie budzi sposób wyliczenia przyznanych skarżącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, dlatego też pod względem rachunkowym decyzję wydaną przez organ I instancji uznał za prawidłową. W ocenie organu odwoławczego Kierownik BP trafnie wskazał również podstawy prawne, na podstawie których przyznawał i redukował wysokość wsparcia.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, iż przepisy rozporządzenia RŚK mają charakter norm prawa publicznego, a zatem bezwzględnie obowiązującego (ius cogens) i nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów Agencji w ustaleniu kryteriów dostępu do programu czy też wysokości płatności za realizację zadeklarowanych przedsięwzięć. Obowiązkiem organów Agencji jest działanie na podstawie i w granicach prawa, co wynika wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 6 k.p.a. Zastosowanie przepisów prawa nie może być oparte na uznaniu organu, przynależności partyjnej strony czyjej poglądów politycznych, bowiem, regulacje te mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Kontrola instancyjna decyzji organu I instancji wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i przepisy materialne w stopniu uniemożliwiającym funkcjonowanie wydanego rozstrzygnięcia w obrocie prawnym. Wskazał, że w sprawie naruszony został art. 6-11 k.p.a., art. 15 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., następnie art. 75, art. 76, art. 78, art. 79, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. Podniósł także, że organ wydanym rozstrzygnięciem naruszył art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, oraz art. 9 i art. 10 k.p.a.

Podkreślił, że co prawda w analizowanej sprawie obowiązek podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy jak i obowiązek wszechstronnego zebrania (z urzędu) i rozpatrzenia całego materiału dowodowego został zmodyfikowany, a art. 7 i art. 77 k.p.a. w sprawie nie mają zastosowania, to jednak nie oznacza to, że na mocy art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ nie musi przestrzegać praworządności. Nie jest również zwolniony z konieczności rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Ponadto, w ocenie pełnomocnika skarżącej, w sprawie została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z wykładnią zaprezentowaną w skardze, dwuinstancyjność postępowania polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. W analizowanej sprawie, zdaniem pełnomocnika, powyższa zasada nie została zrealizowana, a Dyrektor OR ARiMR ograniczył się do kontroli decyzji pierwszo-instancyjnej i nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie. Zauważył, że nie jest wystarczające powołanie się na akta zgromadzone przez organ I instancji, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie zawierają informacji będących podstawą rozstrzygnięcia.

W dalszej części skargi podniósł, że dla gospodarstwa strony została sporządzona przez eksperta przyrodniczego dokumentacja przyrodnicza. Wskazał, że to ekspert przyrodniczy wyznacza dziatki RSS lub RSO oraz ich powierzchnie ewidencyjno-gospodarcze (PEG) w ramach działki rolnej, które przekładają się automatycznie na przyznanie płatności bezpośrednich, rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ONW. Wskazał, że organ był zobowiązany sprawdzić, w oparciu o jakie przesłanki ekspert wyznaczył działki siedliskowe. W jego ocenie organ zobowiązany był również skontrolować prawidłowość rozumowania eksperta.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, analizowana sprawa winna zostać rozpoznana przy uwzględnieniu dowodu z wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 539/12 (dot. płatności rolnośrodowiskowej) oraz wyroku WSA we Wrocławiu z dnia sygn. akt Ill SA/Wr 540/12 (sprawa płatności bezpośrednich). Podniósł, że obecna skarga dotyczy tych samych użytków rolnych, o których mowa w wymienionych wyrokach Sądu. Wskazał, że rozpatrywane sprawy winny zostać rozpoznane przy udziale dokumentu, jakim są decyzje w sprawie obszarowej i rolnośrodowiskowej za 2011 r., ponieważ dotyczą tych samych łąk. Ponadto podniósł, że limitu 100 drzew na hektar nie stosuje się do użytków rolnych w ramach działań rolno- środowiskowo-klimatycznych dla obszarów Natura 2000 oraz związanych z ramową dyrektywą wodną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zarzuty skargi dotyczą zasadniczo naruszeń prawa procesowego, w tym przede wszystkim w zakresie rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i rozważenia przez organ całości materiału dowodowego.

W tym miejscu trzeba podkreślić, że jakkolwiek do postępowań w sprawach indywidualnych dotyczących płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., to zgodnie z. 27 ust.1 ustawy o PROW 2014-2020 postępowanie przed organami Agencji zostało w dosyć istotny sposób zmodyfikowane, gdyż ustawodawca między innymi wyłączył stosowanie zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. Na organach Agencji nie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a jedynie jego wyczerpujące rozpatrzenie (pkt 2). Z dalszych regulacji (pkt 3 i4) wynika, że obowiązki organu ograniczono do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Ponadto art. 27 ust. 3 Ustawy o PROW stanowi, że to strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ustawodawca ograniczył w tych postępowaniach obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego, wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a., i w omawianym zakresie powołane przepisy nie mają w tych postępowaniach zastosowania. Tak więc postawione w skardze zarzuty - w zakresie, w jakim odnoszą się do naruszenia obowiązków organu w zakresie ustaleń faktycznych, muszą być oceniane przy uwzględnieniu, że na organach Agencji obowiązek zebrania całego materiału dowodowego nie spoczywał. (por. wyrok NSA z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt I GSK 417/18 Lex nr 3061920).

Zdaniem Sądu, materiał dowodowym, na którym oparte zostało zaskarżone rozstrzygniecie oraz poprzedzają je decyzja organu I instancji, był spójny i kompletny, dając podstawę do sformułowania wniosków zawartych w zaskarżonej decyzji. Ustalenia obu przeprowadzonych u skarżącej kontroli potwierdziły, ze powierzchnia użytków rolnych zadeklarowanych do płatności została zawyżona przez skarżącą, która błędnie określiła zasięg i wielkość poszczególnych deklarowanych upraw.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły regulacje rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a tego aktu, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.1.-4.6. Podobnie § 12 ust. 7 wskazuje, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do położonych poza obszarem Natura 2000 trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wszystkich wariantów tego pakietu.

Definicja trwałego użytku zielonego została zawarta w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 Określenie TUZ zawarte w tym przepisie wskazuje, iż jest to grunt wykorzystywany do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat i który nie był zaorany przez okres co najmniej pięciu lat. Trwały użytek zielony może obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem, że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych.

Zgodnie natomiast z § 11 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku gdy na działce rolnej występują drzewa, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna może być przyznana do gruntu, na którym jest położona ta działka, jeżeli występujące na tym gruncie drzewa są rozrzucone, a liczba drzew na hektar tego gruntu nie przekracza 100 drzew (pkt 1), na tym gruncie można prowadzić działalność rolniczą w podobny sposób, jak na gruncie o takiej samej powierzchni, na którym nie występują drzewa (pkt 2). Warunków określonych w ust. 5 nie stosuje się do działki rolnej położonej na obszarze przyrodniczym oraz do działki rolnej położonej na gruncie, do którego rolnik ubiega się o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt 3 (§11 ust.6).

Analiza poszczególnych wykluczeni dokonanych przez organy i omówionych w decyzji dowodzi zasadności zawartych w niej wniosków iż powierzchnia wykluczona ze wsparcia w 2018 r., znajdująca się na działkach rolnych [...], kompleks [...],[...],[...],[...] oraz [...], nie stanowiła obszaru, o którym mowa w § 12 ust. 4 pkt 1 lit. a (dotyczy wariantów 4.1 i 4.5) oraz § 12 ust. 7 (wariant 5.5) rozporządzenia rolno- środowiskowo-klimatycznego i która mogłaby zostać zdefiniowana w myśl wymienionej normy jako trwały użytek zielony. Tereny zadrzewione, zakrzaczone, obszary porośnięte samosiejkami drzew, stwierdzone podczas lustracji w terenie na wymienionych działkach, nie wypełniają nie tylko zaprezentowanej definicji TUZ, ale definicji użytku rolnego, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013.

Należy się zgodzić z organami Agencji, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności Raportu z kontroli na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego nr [...] oraz sporządzonej na tą okoliczność dokumentacji fotograficznej i szkiców działek należało uznać, że deklarowany przez skarżącą obszar na działkach rolnych [...], kompleks [...],[...],[...],[...] oraz [...], nie spełnia ani definicji trwałego użytku zielonego, ani definicji użytku rolnego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1307/2013 i nie może zostać objęty płatnościami w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, gdyż wykonane w czasie kontroli zdjęcia potwierdzają, że części działek na wykluczonych przez kontrolerów terenach, nie były użytkowane rolniczo, a liczba drzew na tzw. wyłączeniach, przekraczała dopuszczalny limit 100 drzew/hektar gruntu.

Analiza dokumentacji pokontrolnej jednoznacznie wskazuje, że wyłączone z płatności obszary (w protokole z czynności kontrolnych nazwane wyłączeniami), nie stanowią terenu z rozrzuconymi drzewami, ale skupiska drzew stykających się koronami, często zwarte, z jednorodnym zadrzewieniem. Obszary te, zgodnie z uwagami kontrolerów wizytujących działki tworzyły drzewostan uniemożliwiający prowadzenie działalności rolniczej w sposób podobny jak na pozostałej części wizytowanych działek. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do omawianej kwestii z dokładnym przeliczeniem drzew na poszczególnych działkach rolnych i powodach, dla których nie uwzględnił tych gruntów w płatności, skarżąca natomiast nie podważyła powyższych ustaleń w oparciu o jakiekolwiek dowody.

Nie można również podzielić argumentów skargi, iż to ekspert przyrodniczy wyznacza działki RSS i RSO oraz ich powierzchnie ewidencyjno-gospodarcze, które przekładają się automatycznie na przyznanie płatności. Prawidłowy w tym zakresie jest pogląd Dyrektora ARiMR, że zakres wiążących ustaleń eksperta jest inny, niż zakres ustaleń wymaganych do przyznania płatności, a dotyczących obszaru deklarowanego do płatności. Jak trafnie wskazał organ, w ramach dokumentacji przyrodniczej ekspert przyrodniczy (ekspert botanik bądź ekspert ornitolog) wyznacza się działki siedliskowe (RSS), na których występują siedliska przyrodnicze objęte wariantami siedliskowymi "Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego", w obrębie działek ewidencyjnych będących w posiadaniu rolnika. Siedlisko kwalifikujące działkę RSS do danego wariantu jest dokumentowane za pomocą spisów gatunków wskaźnikowych sporządzonych w wybranych na działce punktach oraz zdjęć fitosocjologicznych wykonanych w reprezentatywnych dla tego siedliska płatach roślinności.

Ekspert identyfikuje też czynniki biotyczne i abiotyczne wpływające na stan siedlisk stwierdzonych na działce oraz wykonuje dokumentację fotograficzną i kartograficzną. Na podstawie ww. informacji, uszczegóławia wymogi odnośnie gospodarowania na siedliskach w ramach dedykowanych im wariantów. Powyższe sprawia, że ekspertyza przyrodnicza sporządzona przez eksperta przyrodniczego w porównaniu z raportem nr [...] nie mogła przesadzać o faktycznej powierzchni gruntów kwalifikujących się do zadeklarowanej za rok 2018 płatności. Wbrew opinii skarżącej, obowiązkiem eksperta przyrodniego nie jest wyznaczenie powierzchni kwalifikującej się do płatności (powierzchnia PEG), ale przygotowanie dokumentacji przyrodniczej (stwierdzenie siedliska przyrodniczego lub ornitologicznego) odpowiednio dla występującego na działce siedliska.

Ponadto zgodnie z treścią dokumentu "Metodyka sporządzania dokumentacji przyrodniczej siedliskowej dla Pakietów 4. i 5. "Działania rolno-środowiskowo- klimatycznego" w ramach PROW 2014-2020", do którego zasadnie odwołuje się organ, w granice i powierzchnię działki rolnej mogą zostać włączone:

1. - struktury nieużytkowane rolniczo, takie jak np. otwarte lustro wody (oczka wodne) o sumarycznej powierzchni do 100 m2 działki rolnej, niezależnie od jej powierzchni,
2. - struktury nieużytkowane rolniczo o szerokości nieprzekraczającej 2 m (np. rowy, nieutwardzone drogi dojazdowe, pasy zadrzewień, żywopłoty itp.),
3. - pojedyncze drzewa, o ile ich zagęszczenie na hektar nie przekracza 100 drzew, jeżeli obecność tych drzew nie koliduje z prowadzeniem działalności rolniczej-dla działek położonych na TUZ,
4. - pojedyncze drzewa niezależnie od zagęszczenia na hektar - tylko w przypadku wariantów 4.2./5.2, 4.3./5.3. i 4.6./5.6, dla działek położonych na obszarach przyrodniczych.

Tymczasem, jak wynika z omówionych obszernie w decyzji ustaleń kontrolujących, skarżąca zgłosiła do płatności struktury nieużytkowane rolniczo, które nie powinny zostać włączone do powierzchni poszczególnych działek rolnych. W trakcie kontroli stwierdzono, iż na działkach znajdowały się nie pojedyncze drzewa, a ich skupiska. Poza tym działki rolne w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zostały zadeklarowane przez stronę w ramach wariantów 4.1, 4.11, 4.5 oraz 5.5, a pojedyncze drzewa niezależnie od zagęszczenia zgodnie z treścią Metodyki... mogą występować tylko w obrębie wariantów 4.2./5.2, 4.3./5.3. i 4.6./5.6, które we wniosku strony nie zostały zadeklarowane. Powierzchnie uprawnione na danej działce do wsparcia (nazwane powierzchniami PEG lub MKO) są wyznaczane na podstawie ortoobrazów (zdjęć satelitarnych i lotniczych) aktualizowanych co 3 lata, w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013, ustanowionego na podstawie map i dokumentów oraz technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej.

W analizowanej sprawie powierzchnia uprawniona do wsparcia została ustalona w oparciu o bezpośredni pomiar działek w terenie. Podczas kontroli terenowej inspektorzy wizytujący działki stwierdzili obszary, które nie kwalifikują się do płatności i które szczegółowo zostały opisane w protokołach pokontrolnych. Dokumentacja przyrodnicza sporządzana przez eksperta przyrodniczego (ornitologa lub botanika), którą rolnik realizujący Program rolno-środowiskowo- klimatyczny w zakresie pakietów 4 i 5 jest zobowiązany posiadać, stanowi szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, nie może natomiast stanowić jedynej podstawy do ustalenia obszaru kwalifikowanego do płatności.. Zgodnie z Metodyką... ekspert przyrodniczy może w obrys działki RSS włączyć struktury nieużytkowane rolniczo, natomiast rolnik nie powinien zgłaszać obszarów, które nie spełniają określonych warunków we wniosku o płatności.

W analizowanym przypadku obszary nieuprawnione do płatności zgłoszone we wniosku, zostały zidentyfikowane podczas kontroli terenowej, opisane w protokole pokontrolnym i następnie wykluczone ze wsparcia przez organ orzekający w sprawie jego przyznania. Organy Agencji nie podważały przy tym określonego przez eksperta rodzaju siedliska, ale powierzchnię, do której rolnik wystąpił o wsparcie i dokonały wykluczeń m.in. w związku ustaleniem, że nie zostały dochowane wymogi dotyczące dopuszczalnej ilości drzew lub stopnia ich zagęszczenia, zaś w przypadku wariantów, których te ograniczenia nie dotyczyły –zgodnie z § 11 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (tu: wariant 4.11 - siedliska derkacza), nie były one ostatecznie podstawą dokonania pomniejszeń płatności. Przyjęta przez organy do płatności powierzchnia była ostatecznie wynikiem ustaleń poczynionych w oparciu o materiał dowodowy, który nie został przez skarżąca skutecznie podważony, skoro nie przedstawiła ona żadnych dowodów na okoliczności odmienne, od przyjętych przez organy Agencji, a znajdujących oparcie w wynikach kontroli: terenowych, rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz administracyjnej. Za takie zaś, jak już wyjaśniono powyżej, nie może być uznana ekspertyza ornitologiczna dotycząca siedliska przyrodniczego.

Nie można również zgodzić się z zarzutem nierozpatrzenia całości materiału dowodowego przez organ II instancji – przeczy temu szczegółowe 20- stronicowe uzasadnienie decyzji z drobiazgowym wykazaniem obszarów niezakwalifikowanych do wsparcia, wskazujące na dokonanie rzetelnej analizy sprawy. Jak trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, wbrew opinii skarżącej zgromadzone akta nie są aktami organu I instancji, ale aktami postępowania zgromadzonymi w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Organ II instancji rozpatrzył ponownie materiał dowodowy w sprawie. Po dokonaniu merytorycznej analizy sprawy oraz czynności kontrolnych stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez Kierownika BP ARiMR w Kamiennej Górze odpowiada prawu. Ustaleniom podjętym przez organ I instancji nie można postawić zarzutu dowolności ani arbitralności, a kontrola na miejscu jak i kontrola administracyjna zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji pokontrolnej (zdjęcia i szkice zgromadzone na płycie CD), organy zasadnie stwierdziły nieprawidłowości w gospodarstwie rolnym strony, które pociągnęły za sobą określone konsekwencje (zmniejszenie wnioskowanych płatności).

Odnosząc się wreszcie do żądania skarżącej aby rozpoznanie sprawy nastąpiło po przeprowadzeniu dowodu w postaci wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29.04.2013 r. (sygn. akt III SA/Wr 539/12, III SA/Wr 540/12), jako że obecna skarga dotyczy tożsamych gruntów, Sąd wyjaśnia, że jakkolwiek wyrok ten dotyczy tożsamych działek, to odnosi się on do płatności zadeklarowanych w 2010 i 2011 r. i to w stosunku do płatności za te okresy WSA uprzednio nakazał wyjaśnienie dostrzeżonych rozbieżności dotyczących sposobu zagospodarowania części ocenianych gruntów. Protokół z kontroli przeprowadzonej w rezultacie tego wyroku w kwietniu 2013 r. nie może jednak zostać uwzględniony, bowiem, jak słusznie zauważa organ, stan faktyczny na działkach w przeciągu tak długiego – 6-letniego - okresu, mógł ulec (i de facto uległ) diametralnym zmianom, co potwierdziła kontrola rolno-środowiskowo-klimatyczna oraz kontrola kwalifikowalności powierzchni (inspekcja terenowa) przeprowadzona w gospodarstwie rolnika (09.04.-16.04.2019 r.).

Natomiast kontrole stanowiące podstawę wydania decyzji za 2018 r. zostały przeprowadzone w sposób bardzo szczegółowy, po bezpośrednim pomiarze działek w terenie sporządzono protokół opisujący wykluczone obszary oraz stopień zadrzewienia mierzonych powierzchni. Podkreślić przy tym trzeba, że odnosząc się do wniosku strony z 4.01.2020 r. o przeprowadzenie kontroli na miejscu, organ pismem z dnia 21.02.2020 r. Poinformował pełnomocnika strony, że wyniki kontroli terenowej zawarte w raportach są prawidłowe i nie ma podstaw do przeprowadzenia ponownej wizytacji w gospodarstwie rolnika. Wskazał również, że kopia raportu z czynności kontrolnych po korektach została przekazana skarżącej w dniu 29.04.2019 r. wraz z pismem, w którym została poinformowana, iż raport przekazany jej w dniu 14.02.2019 r. przestaje obowiązywać, od czego strona nie wniosła zastrzeżeń. Kolejny wniosek w sprawie, dotyczący wydania środka dowodowego (...) w postaci ustaleń z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK) na ortofotomapach aktualnych, tj. w dniu wydania decyzji z dnia 7 czerwca 2019 r. (...) wpłynął do Dyrektora OR ARiMR we Wrocławiu w dniu 02.03.2020 r. Pełnomocnik strony twierdzi, że organy Agencji zaniechały wydania graficznego dowodu z kontroli, co uniemożliwiło mu ustosunkowanie się do przedmiotu i lokalizacji wyłączeń PEG i co, w jego ocenie, miało wpływ na wynik sprawy.

Powyższe twierdzenia nie znajdują oparcia a aktach administracyjnych. Te bowiem potwierdzają, że w dniu 06.03.2020 r. organ pismem nr [...] przekazał pełnomocnikowi skarżącej płytę CD zawierającą zdjęcia i szkice z przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącej kontroli terenowych ze spraw o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2018r. Organ wyjaśnił też pełnomocnikowi strony, iż sporządzone na okoliczność kontroli terenowej szkice zostały opracowane z wykorzystaniem ortofotomap właściwych dla kampanii 2018 r. i że nie ma możliwości, aby szkice, będące integralną częścią ww. protokołów z czynności kontrolnych zostały, na życzenie rolnika, sporządzone na wybranej przez niego orotofotomapie z konkretnego dnia. Zarówno szkice jak i dokumentacja fotograficzna określają faktyczny stan działek zastany przez inspektorów podczas bezpośredniej lustracji w terenie a to on był kluczowy dla rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, że dysponuje szkicami, które zostały sporządzone z wykorzystaniem ortofotomapy dla kampanii 2018 roku i które stanowią część materiału dowodowego w sprawie.

W świetle powyższego nie sposób nie zgodzić się z organem, że działania podejmowane przez pełnomocnika skarżącej po wydaniu zaskarżonej decyzji wskazują na to, że próbuje on przenieść środek ciężkości w sprawie z ustaleń pokontrolnych zawartych w raportach z czynności kontrolnych na ortofotomapę, która, jak podaje, nie została mu przedstawiona i co miałby przekładać się na wynik sprawy. Jednak, jak słusznie zauważył Dyrektor AriMR, ortofotomapa odgrywa w analizowanej sprawie znaczenie pomocnicze, a dowodem na podstawie którego dokonano redukcji powierzchni jest protokół pokontrolny. W sprawach, w których działki podlegają kontroli metodą FOTO organ zobowiązany jest do analizy ustalonych powierzchni w oparciu o obowiązująca dla sprawy ortofotomapę. W badanym przypadku działki podlegały bezpośredniej lustracji w terenie, inspektorzy zweryfikowali stan upraw na dzień kontroli, co zostało udokumentowane fotografiami wykonanymi podczas wizytacji działek rolnych oraz szkicami.

Bezpośredni pomiar w terenie wyklucza błędy związane z jakością ortofotomapy, jej prawidłową interpretacją, wpływem cieni i koron drzew, jak również pochylenia terenu. Podstawą wydania decyzji organów obu instancji i powodem redukcji płatności były natomiast nieprawidłowości stwierdzone przez inspektorów terenowych podczas bezpośrednich oględzin działek w terenie.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.