Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca złożyła skargę na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] r., opisaną w sentencji niniejszego postanowienia. Spółka wniosła również o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazując w uzasadnieniu wniosku, że od 2015 r. nie generuje dochodu, ostatnią fakturę wystawiła w sierpniu 2015 r. Strona podkreśliła, że czynności komorników sądowych dotyczące zobowiązań w kwocie [...] zł doprowadziły ją do utraty płynności finansowej i wypowiedzenia umów przez kontrahentów oraz bank.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, spółka nie dysponuje żadnymi środkami trwałymi, natomiast w latach 2014 i 2015 poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, że w 2014 r. spółka uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł), w 2015 r. poniosła stratę w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). Na dzień 31 grudnia 2015 r. aktywa trwałe spółki miały wartość [...] zł (w porównaniu z [...] zł z dnia 31 grudnia 2014 r.), natomiast jej inwestycje krótkotrwałe opiewały na kwotę [...] zł, a środki pieniężne w kasie i na rachunkach na kwotę [...] zł.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2016 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy.
W ustawowym terminie strona skarżąca złożyła sprzeciw od tego postanowienia. W treści sprzeciwu strona skarżąca wskazała, że nie zgadza się z argumentacją referendarza sądowego. Podniosła, że nie posiada żadnych środków finansowych. Posiada natomiast wiele zajęć komorniczych spowodowanych wstrzymaniem wypłaty środków unijnych. Dalej strona skarżąca podniosła, że DIP wypłaciła jej jedynie 33 % dotacji. I właśnie z uwagi na wstrzymanie wypłat środków i utratę płynności finansowej spółki - powstałą w ocenie strony wyłącznie w wyniku opieszałości DIP - wobec strony wszczęto szereg postępowań egzekucyjnych.
Dalej strona wskazała, że nie była zdolna do zabezpieczenia "tak wysokich kwot". Wprawdzie zgodziła się z referendarzem sądowym, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, ale wskazała, że jej sprawa nie należy do spraw "sztampowych". Spółka stała się niewypłacalna wskutek działania organów publicznych. Toczące się postępowania powinny wyjaśnić tę sprawę na korzyść pokrzywdzonej. Intencją strony – jak wskazała – nie jest zatem uzyskanie formy kredytowania z budżetu państwa, a jedynie zagwarantowanie jej prawa do sądu i rozpatrzenia sprawy. Jako bezzasadne strona skarżąca uznała twierdzenia referendarza, że w przeszłości mogła gromadzić kwoty niezbędne do prowadzenia ewentualnych postępowań sądowych. Spółka znalazła się bowiem w bardzo trudnej sytuacji, dlatego też jej sytuację majątkową należy rozpoznawać na czas wystąpienia przez nią z wnioskiem o zwolnienie od kosztów.
Aktualnie, jak wskazała strona skarżąca, nie osiąga żadnych dochodów, gdyż jest zaangażowana wyłącznie w rozwiązywanie problemów prawnych, na które napotkała się w wyniku działalności DIP. Strona skarżąca przedłożyła do wniosku kserokopię dowodu wpłaty (nr KW 1/2016).
Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
W niniejszej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącą Spółkę sytuacja majątkowa i finansowa, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). Według poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Z oświadczenia strony wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...]zł, spółka nie dysponuje żadnymi środkami trwałymi, natomiast w latach 2014 i 2015 poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, że w 2014 r. spółka uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...]zł), w 2015 r. poniosła stratę w kwocie [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...]zł). Na dzień 31 grudnia 2015 r. aktywa trwałe skarżącej spółki miały wartość [...] zł (w porównaniu z [...] zł z dnia 31 grudnia 2014 r.), natomiast jej inwestycje krótkotrwałe opiewały na kwotę [...] zł, a środki pieniężne w kasie i na rachunkach na kwotę [...] zł.
W kontekście przedstawionych wyżej danych należy wyjaśnić, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. W obrocie gospodarczym przyjmuje się bowiem, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżąca w 2015 r. poniosła stratę nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową.
Skarżąca nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Dla oceny kondycji finansowej Spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód, który w 2014 r. wyniósł [...] zł., a w 2015 r. [...] zł. Ważna jest również wysokość kapitału zakładowego ([...] zł), znacznie przecież przewyższająca wartość wpisu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Skoro Spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też na pokrycie kosztów sądowych. Jednakże nakładom na działalność gospodarczą oraz uiszczaniem choćby nawet wymagalnych zobowiązań spółki nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią bowiem element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z 25 lutego 2015 r., I FZ 43/15, CBOiSA).
Oznacza to, że inne wydatki takiego przedsiębiorcy nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi. Co więcej, oczekuje się, że mając na względzie wspomniane wyżej ryzyko podmiot taki będzie dysponował stosownymi rezerwami na partycypowanie w kosztach sądowych. Tymczasem strona skarżąca przedkłada inne zobowiązania nad kosztami sądowymi podnosząc, że nie ma środków w kasie i na rachunkach, gdyż wskazana przez referendarza sądowego kwota 158,379,18 zł (patrz dowód KW nr 1/2016), została przeznaczona na spłatę pożyczki. Takie natomiast postępowanie nie może zostać zaaprobowane przez Sąd.
Wobec powyższych okoliczności, brak jest podstaw do uznania, że strona skarżąca wykazała przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2016 r