Uzasadnienie
Skarżąc opisaną w osnowie postanowienia decyzję, spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniała, że prowadzone wobec niej postępowania egzekucyjne doprowadziły do zajęcia praktycznie całego jej majątku. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że jej kapitał własny wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, natomiast strata za ostatni rok obrotowy (według bilansu) wyniosła [...] zł. Stan rachunku bankowego spółki to (-)[...] zł.
Z przesłanych dokumentów wynika, że - w latach 2014 i 2015 - spółka poniosła stratę w kwocie - odpowiednio – [...] zł i [...] zł (przy przychodach w kwocie - odpowiednio – [...] zł i [...] zł), zaś - w okresie od stycznia do lipca 2016 r. - osiągnęła dochód w wysokości [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). W dniu 31 grudnia 2015 r. w kasie spółki znajdowała się kwota [...] zł (31 grudnia 2014 r. [...] zł).
Postanowieniem z 30 marca 2017 r., referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W sprzeciwie, spółka zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) przez przyjęcie, że jej stan finansowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie wnioskowanego prawa pomocy (także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego). Dowodziła, że nieprawidłowe jest przyjęcie, że chwilowa poprawa sytuacji finansowej - w okresie od stycznia do lipca 2016 r. - może być podstawą do stwierdzenia, że jej sytuacja jest stabilna. Powołała przykładowe kary pieniężne nałożone na nią w podobnych sprawach. Wyraziła wątpliwość odnośnie bazowania przy wydaniu postanowienia na przychodzie z 2016 r. oraz "instrumentach podatkowych", w sytuacji, kiedy Sąd nie miał możliwości skontrolowania, czy instrumenty te zostały przez spółkę zastosowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
W sprawie, spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od opłat sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W opinii Sądu, referendarz sądowy dokonał prawidłowej oceny przedstawionej przez skarżącą spółkę sytuacji majątkowej i finansowej, przyjmując w konsekwencji, iż nie było podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że - w myśl art. 199 p.p.s.a. - strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dotyczący stron obowiązek ponoszenia kosztów postępowania, związanych z ich swoim udziałem w sprawie, dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej: NSA/ z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej: WSA/ w Gliwicach z 14 lipca 2008 r., I SA/GI 219/08).
Według poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych, przyznanie stronie prawa pomocy winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie postępowania sądowoadministracyjnego jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi [...] zł. W latach 2014 i 2015 poniosła stratę w kwocie - odpowiednio –[...] zł i [...] zł (przy przychodach w kwocie - odpowiednio – [...] zł i [...] zł), natomiast od stycznia do lipca 2016 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł (przy przychodzie w kwocie [...] zł). W dniu 31 grudnia 2015 r., w kasie spółki znajdowała się kwota [...] zł (wobec [...] zł w dniu 31 grudnia 2014 r.).
W kontekście przedstawionych wyżej danych należy wyjaśnić, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka osiąga z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że - w razie poniesienia przez nią straty - zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. W obrocie gospodarczym przyjmuje się bowiem, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (postanowienie NSA z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżąca w 2015 r. poniosła stratę nie świadczy, że utraciła płynność finansową. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym.
Dla oceny kondycji finansowej spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód, który w 2015 r. wyniósł [...] zł. Słusznie zauważył przy tym referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że spółka aktualnie dysponuje środkami umożliwiającymi ponoszenie kosztów sądowych lub możliwością ich wygospodarowania, o czym świadczy kwota jej przychodu w pierwszych siedmiu miesiącach 2016 r., uzyskanego mimo prowadzenia w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego.
Zgodzić trzeba się również z referendarzem, że oceny tej nie zmienia brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych, gdyż - co wynika z przedłożonych dokumentów - spółka środki pieniężne przechowuje w kasie. Co istotne, wysokość tych środków pieniężnych wzrasta mimo ujemnego wyniku finansowego spółki (na dzień 31 grudnia 2015 r. wyniosła [...] zł, na dzień 31 grudnia 2014 r. [...] r.). Dysponowanie taką kwotą pozwala na ponoszenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem ze skargi spółki.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych winno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Skoro spółka osiąga przychody jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Nakładom na działalność gospodarczą nie można jednak przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Wobec powyższego, brak jest podstaw do uznania, że skarżąca spółka wykazała zaistnienie w jej sytuacji przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W związku z tym, Sąd - na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. - utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.