Uzasadnienie
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jest po udarze mózgu i wymaga stałego kosztownego leczenia i rehabilitacji. Oboje z żoną są emerytami.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z żoną, posiada mieszkanie kwaterunkowe, poza tym nie ma nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z żoną pozostaje we wspólności majątkowej, a łączna kwota emerytur wynosi 3.000 zł brutto.
Z dokumentów i oświadczeń, przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że emerytura netto skarżącego wynosi 1.276,17 zł, a jego żony – 2.194,95 zł. Dodatkowo wnioskodawca uzyskuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Miesięczny czynsz za mieszkanie wynosi 976,75 zł. Przedłożone zostały też dowody bieżących opłat, z których wynika nadpłata za prąd w wysokości 578 zł, pokrywająca wartość opłat do końca maja 2013 r. oraz wydatek za gaz w wysokości 58,61 zł. Ponadto wnioskodawca wyjaśnił, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, po operacji serca w 2009 r. i przebytych dwóch udarach (w 2009 i 2011 r.). W efekcie ma zaburzenia równowagi, mowy, połykania, co wiąże się z kosztowną rehabilitacją i koniecznością ciągłego zażywania leków. Oświadczył też, iż w banku BZ WBK posiada lokatę w wysokości 20.000 zł.
Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższej regulacji wynika zatem, że to wnioskodawca obowiązany jest wykazać, iż jest w takiej sytuacji finansowej, że po pokryciu podstawowych potrzeb socjalnych, nie ma możliwości poczynienia rezerw na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Nie ma też możliwości pozyskać takich środków z posiadanego majątku – zasobów pieniężnych, nieruchomości, innych przedmiotów wartościowych.
Należy bowiem pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Poza tym, koszty sądowe są formą daniny publicznej. Natomiast Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zwrócić należy uwagę, że łączne dochody małżonków netto wynoszą 3.624,12 zł. Odejmując od tej kwoty bieżące wydatki, które zostały wykazane przez wnioskodawcę kwotowo, to jest (po zaokrągleniu wzwyż) za gaz 59 zł i 977 zł za czynsz, od dyspozycji pozostaje około 2.500 zł. W istocie, skarżący wskazał, że poważnie choruje, co pociąga za sobą wydatki na leczenie i rehabilitację, jednak nie wskazał w tym względzie żadnych konkretnych kwot. Zauważyć zaś trzeba, że poza dokumentami wykazującymi wysokość emerytur, w wezwaniu skierowanym na podstawie art. 255 p.p.s.a. wymienione także zostało szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, w tym na lekarstwa, środki higieny, żywność. Nie przedłożono również wydruków historii posiadanych rachunków bankowych za styczeń, luty i marzec 2013 r. W rezultacie nie było podstaw do dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych i poczynienia rezerw przez wnioskodawcę na opłacenie kosztów sądowych..
Poza tym, za nieuwzględnieniem żądania wniosku przemawia fakt, iż skarżący posiada środki pieniężne na lokacie bankowej w wysokości 20.000 zł. Faktycznie, zerwanie lokaty może skutkować utratą spodziewanych korzyści. Niedopuszczalne jest jednak, w świetle wskazanych wyżej uwag, przerzucanie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa w sytuacji, gdy skarżący posiada środki finansowe, które nie są mu potrzebne dla zapewnienia bieżącej egzystencji, a jedynie dla uzyskania dodatkowych profitów w postaci odsetek z lokaty.
W tym stanie rzeczy nie można było uznać, że zostały wykazane przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.