Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. (znak[...]) Starosta W., na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.; dalej też ustawa), zatrzymał G. D. (dalej: strona; skarżący) prawo jazdy kategorii "B" Nr [...], Nr druku [...] wydane w dniu [...].09.2005 r. przez Starostę W. i wezwał stronę do zwrotu do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w W. dokumentu zatrzymanego prawa jazdy.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie wystąpiły przesłanki ustawowe wymienione w art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Od tej decyzji z dnia [...] września 2016 r. w imieniu strony odwołanie wniósł pełnomocnik (radca prawny) zarzucając, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa procesowego, co daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Podniesiono w odwołaniu, że pismem z dnia [...].02.2015 r. (znak: [...]) organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy jako dłużnikowi alimentacyjnemu, które nie zostało zakończone żadną decyzją. W toku tego postępowania pełnomocnik zgłosił umocowanie do reprezentowania strony. Jednak pełnomocnik był ignorowany przez organ, żadna korespondencja nie była kierowana do pełnomocnika.
Wskazano, że pismem z dnia [...].09.2016 r. ponownie zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, mimo iż toczyło się postępowanie wszczęte pismem z dnia [...].02.2015 r. W konsekwencji wydano skarżoną decyzję administracyjną z dnia [...] września 2016 r. Podniesiono, że w tym postępowaniu także przez cały czas kompletnie ignorowano pełnomocnika ustanowionego przez stronę. Żadne zawiadomienie ani wezwanie nie zostało doręczone pełnomocnikowi strony, co stanowi naruszenie sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a także może stanowić przesłankę wznowienia postępowania, gdyż ignorowanie pełnomocnika uniemożliwiło mu składanie ewentualnych wniosków procesowych.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że do Starostwa Powiatowego w W. wpłynął wniosek z dnia [...].02.2015 r. Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-G., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta B.-G. o zatrzymanie prawa jazdy stronie jako dłużnikowi alimentacyjnemu.
Z załączonej do wniosku ostatecznej decyzji Nr [...] z dnia [...].12.2014 r. o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wynika, że w dniu [...].09.2014 r. właściwy organ zobowiązał stronę do zarejestrowania się jako osoba poszukującą pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. Oddział w B.-G. Do dnia wydania decyzji strona nie zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy. Ponadto z zaświadczenia Komornika Sądowego w Wałbrzychu z dnia [...].12.2014 r. wynika, iż przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik ten nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Wskazano dalej, że od tej decyzji o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w ustawowym terminie strona nie wniosła odwołania. W związku z powyższym starosta wszczął ([...].02.2015 r.) postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Podniesiono w uzasadnieniu, że w sprawie toczyło się wznowione postępowanie administracyjne, zainicjowane wnioskiem pełnomocnika strony, w sprawie uchylenia decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. G. z dnia [...].12.2014 r. (Nr [...]). Postępowanie zostało zakończone wydaniem w dniu [...].03.2016 r. ostatecznej decyzji nr [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...].12.2014 r. (Nr [...]) uznającej stronę za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Toczyło się także postepowanie o uchylenie tej decyzji na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. W dniu [...].06.2016 r. organ właściwy dłużnika, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta B. – G., wydał ostateczną decyzję Nr [...] w której orzeczono o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...].12.2014 r. (Nr [...]) uznającej stronę za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W związku z powyższym decyzja (Nr [...]) z dnia [...].12.2014 r. uznająca stronę za za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pozostała w obrocie prawnym.
W tym stanie, zawiadomieniem z dnia [...].09.2016 r. poinformowano stronę o wszczęciu przez Starostę W. postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jako dłużnikowi alimentacyjnemu. Zawiadomienie to zostało doręczone stronie w dniu [...].09.2016 r. Na powyższe zawiadomienie strona nie wniosła uwag i nie przedstawiła dodatkowych dowodów dotyczących sprawy, w związku z powyższym została wydana decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy w dniu [...] września 2016 r.
Dalej w uzasadnieniu (odnośnie nieważności zaskarżonej decyzji) wskazano, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, gdyż organ wydał ją na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przesłanki wydania decyzji wymienione w tym przepisie zostały spełnione.
Natomiast, jak podniesiono w uzasadnieniu, decyzja jest wydana "z rażącym naruszeniem prawa", gdy istnieje podstawa prawna do wydania aktu, a rozstrzygnięcie zawarte w tymże akcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których akt został wydany, lub które uprawniały organ do wydania rozstrzygnięcia. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samym akcie od chwili jego wydania, a więc treść decyzji czy postanowienia musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania.
W przedmiotowej sprawie brak jest zatem podstaw do uznania, że organ pierwszej instancji dopuścił się rażącego naruszenie prawa materialnego, gdyż treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji odpowiada obowiązującemu prawu.
Także brak jest podstaw do uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego, a mianowicie art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez niezapewnienie pełnomocnikowi strony czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nieumożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.
Wskazano w tym zakresie, że w skierowanym do strony zawiadomieniu z dnia [...].09.2016 r. (znak: [...]) o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z materiałami zebranymi w sprawie, wypowiedzenia się co do nich, ewentualnego wniesienia uwag lub przedstawienia dodatkowych żądań dotyczących sprawy, a także o możliwości ustanowienia pełnomocnika, o konieczności złożenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu udzielonego pełnomocnictwa.
Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo radcy prawnego z dnia [...].11.2015 r. (znak: [...]), skierowane do Starosty W., zawierające wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu - w którym radca prawny powołuje się na pełnomocnictwo udzielone mu przez stronę, jednak do akt sprawy nie załączono pełnomocnictwa.
Podniesiono, że w światle powyższego, nie znajdują potwierdzenia zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (postanowienie NSA z 26.04.2012r. sygn. akt: II GZ 140/12, wyrok WSA w Opolu z dnia 11.07.2013r. sygn. akt: II SA/Op 73/13), strona może zgodnie z art. 32 k.p.a. działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przepis ten nie wprowadza znanego procedurze sądowej rozróżnienia pełnomocnictw ogólnego od szczególnego, ale jednocześnie nie ogranicza w swej treści zakresu pełnomocnictwa. Przyjąć zatem należy, że pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu strony lub do prowadzenia poszczególnych spraw albo też ich części bądź tylko niektórych czynności procesowych. Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest jednak okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa.
Dopiero z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Stosownie bowiem do art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo w każdym postępowaniu administracyjnym musi być udzielone wprost i nie może być domniemane (wyrok NSA z dnia 2.11.2011 r. sygn.. akt: II OSK 1727/10).
Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji wszczętym w dniu [...].09.2016 r., zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, strona ustanowiła pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Pomimo wezwań kierowanych do strony, ani strona ani jej pełnomocnik, nie złożyli do akt sprawy prowadzonego przez organ pierwszej instancji, oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa.
Dopiero na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].12.2016 r., radca prawny przesłał do akt dokument pełnomocnictwa udzielonego mu przez stronę w dniu [...].11.2015 r. wraz z dowodem uiszczenia w dniu [...].12.2016 r. opłaty skarbowej od tego pełnomocnictwa. Podniesiono, że te dwa dokumenty nie potwierdzają jednak złożenia tego pełnomocnictwa przez radcę prawnego wraz z pismem z dnia [...].11.2015 r. bowiem, gdyby istotnie to pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej było załączone do tego pisma - jak twierdzi radca prawny - to, wraz przesłanym do Kolegium dokumentem pełnomocnictwa, przesłałby on dowód uiszczenia opłaty skarbowej od tego pełnomocnictwa w dniu [...].11.2015 r. gdy zostało ono udzielone i miało być przesłane. Tymczasem do pełnomocnictwa załączono dowód uiszczenia opłaty skarbowej dopiero w dniu [...].12.2016 r. Skoro radca prawny wskazał na uiszczenie opłaty skarbowej od tego pełnomocnictwa w piśmie z dnia [...].11.2015 r. zatem dowód uiszczenia tej opłaty dopiero w dniu [...].12.2016 r. potwierdza, że pełnomocnictwo nie zostało złożone do akt sprawy wraz z pismem z dnia [...].11.2015 r.
Tym samym, organ pierwszej instancji, uwzględniając brak pełnomocnictwa w aktach, zasadnie wzywał tyko stronę do przedłożenia pełnomocnictwa oraz do zapoznania się z aktami sprawy. Należy mieć także na względzie, że radca prawny, poza wnioskiem z dnia [...].11.2015 r. o zawieszenie postępowania i pismem informacyjnym z dnia [...].05.2016 r. nie składał żadnych wniosków dowodowych i nie podejmował innych czynności procesowych mogących mieć wpływ na wynik toczącego się postępowania. Także w odwołaniu z dnia [...].10.2016 r. nie wskazał on dowodów lub czynności procesowych, których nie mógł przeprowadzić w trakcie postępowania w związku z nie informowaniem go o jego przebiegu.
Podniesiono w uzasadnieniu, że skoro zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wszczętym przez organ pierwszej instancji w dniu [...].09.2016 r., zatem zarzut prowadzenia przez organ pierwszej instancji innego, nie zakończonego postępowania w tej sprawie, nie jest objęty niniejszym rozstrzygnięciem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony zarzucił:
- 1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 156 § 1 pkt k.p.a., poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji Starosty Powiatowego w W. z dnia [...].09.2016 r. która została wydana z rażącym naruszeniem prawa procesowego i powinna zostać uchylona.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty W. W uzasadnieniu podniesiono, iż pismem z dnia [...].02.2015 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy jako dłużnikowi alimentacyjnemu (znak sprawy [...]), które do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone żadną decyzją. W toku tego postępowania zgłoszono umocowanie do reprezentowania strony przez pełnomocnika. Jednak pełnomocnik kompletnie był ignorowany przez organ, żadna korespondencja nie była kierowana do pełnomocnika. Wskazano, że kolejnym pismem z dnia [...].09.2016 r. ponownie zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, mimo iż toczyło się dalej postępowanie wszczęte pismem z dnia [...].02.2015 r., i wydano decyzję administracyjną.
Podniesiono, że przez cały czas kompletnie ignorowano pełnomocnika ustanowionego przez stronę. Żądne zawiadomienie, żadne wezwanie, w tym wezwanie do uzupełnienie braków formalnych nie zostało doręczone pełnomocnikowi strony. W tym kontekście niezależnie od powyższego zarzutu nieważności postępowania, pominięcie pełnomocnika strony ma poważne konsekwencje procesowe. Stanowi bowiem naruszenie sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu a także może stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Ignorowanie pełnomocnika uniemożliwiło mu składanie ewentualnych wniosków dowodowych, niezależnie od tego czy zamierzał zgłaszać jakiekolwiek wnioski dowodowe.
Podniesiono, z powołaniem na orzecznictwo, że brak wezwania pełnomocnika o dołączenie do aktu oryginału lub urzędowo poświadczonego odpis pełnomocnictwa powoduje konieczność wyeliminowania przez Sąd zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).
Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania zaskarżonego aktu przepisów prawnych stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy doszło do naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.
Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji wskazano ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r., poz. 169, dalej także: ustawa). Zgodnie z jej postanowieniami, wszczęcie postępowania w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy uwarunkowane jest ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie uznania tego dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Według art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., organ właściwy dłużnika, po otrzymaniu od organu właściwego wierzyciela stosownego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 ustawy, ocenia jego sytuację materialną, zdrowotną, rodzinną i zawodową, ustalaną w ramach wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego dłużnika.
Jeżeli zachodzi jedna z przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy, a mianowicie: gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Jak wynika z akt sprawy w dniu [...].09.2014 r. organ zobowiązał stronę do zarejestrowania się jako osoba poszukującą pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. Oddział w B.-G. Do dnia wydania decyzji skarżący nie zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy.
Przed wydaniem takiej decyzji (o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego) organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się, jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Jak wynika z akt sprawy, z zaświadczenia Komornika Sądowego w W. z dnia [...].12.2014 r., przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik ten nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że dopiero gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji. Ponadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Według art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie takiego wniosku właściwy starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżącego uznano za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. Jest niesporne, że decyzja ta uzyskała walor ostatecznej. W związku z tym Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej pismem z dnia [...] września 2016 r. skierował do Starosty Powiatowego w W. wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 3b ustawy z dnia [...] września 2007 r. – o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że w sprawie zaistniały przesłanki, które w świetle art. 5 ust. 5 tej ustawy, nakładają na organ I instancji obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Jak trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis jest bezwzględnie obowiązujący i w sytuacji spełnienia wymienionych w nim przesłanek nie pozostawia właściwemu organowi żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia.
Niemniej w rozpatrywanej sprawie Sąd uchylił zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji. Sąd orzekający dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, które spowodowały konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie zawiadomieniem z dnia [...].02.2015 r. (znak: [...]) skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy jako dłużnikowi alimentacyjnemu.
W imieniu skarżącego, radca prawny - powołując się na pełnomocnictwo udzielone mu przez stronę, pismem z dnia [...].11.2015 r. zwrócił się do Starosty W. z wnioskiem o zawieszenie postępowania (znak: [...]) w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Do akt sprawy nie załączono pełnomocnictwa. Pełnomocnik, pismem z dnia [...].05.2016 r., poinformował Starostę o wystąpieniu o uchyleniu decyzji z dnia [...].12.2014 r., w trybie art. 154 k.p.a.
W tym stanie, jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...].05. 2016 r, Starosta wezwał imiennie jedynie stronę (na wskazany adres) do przedłożenia udzielonego pełnomocnictwa. Strona go nie przedłożyła. Kolejne zawiadomienie o wszczęciu postepowania w sprawie z dnia [...].09.2016 r., zostało skierowane także do strony.
W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Ustanowienie pełnomocnika reguluje przepis art. 33 k.p.a., który stanowi, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (§ 3).
W tej sytuacji, skoro zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a. na pełnomocniku ciąży formalny obowiązek przedstawienia organowi dokumentu pełnomocnictwa, to w razie braku takiego dokumentu, organ powinien zwrócić się do pełnomocnika o uzupełnienie tego braku formalnego. Obliguje go do tego przepis art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Jak już wskazano w aktach sprawy, w postepowaniu przed organem pierwszej instancji, brak pełnomocnictwa na które powołuje się skarżący. Jednak organ pierwszej instancji zaniechał usunięcia tego braku formalnego w trybie art. 64 § 2 k.p.a., poprzez wezwanie pełnomocnika do uczynienia tego. Zwrócił się jedynie o usuniecie tego braku formalnego wprost do strony, doręczając wszelką korespondencję w sprawie (w tym decyzję organu pierwszej instancji) do rąk skarżącego.
Niewątpliwie dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Należy odróżnić stosunek pełnomocnictwa, istniejący pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem, od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Stosownie bowiem do art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Przez akta, o których mowa w art. 33 § 3 k.p.a. należy rozumieć akta konkretnego postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy. Organ musi więc dysponować dokumentem, by móc ocenić czy pełnomocnik rzeczywiście został w postępowaniu ustanowiony.
Niemniej skoro, jak wspomniano, zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a. na pełnomocniku ciąży formalny obowiązek przedstawienia organowi dokumentu pełnomocnictwa, to w razie braku takiego dokumentu, organ powinien zwrócić się o uzupełnienie tego braku formalnego właśnie do pełnomocnika. Organ nie może w takiej sytuacji, z pominięciem pełnomocnika, wzywać do uzupełnienia braku formalnego poprzez nadesłanie pełnomocnictwa wyłącznie strony postępowania, gdyż jak wspomniano, stanowiłoby to zaprzeczenie celowi, w jakim ustanawia się pełnomocnika.
Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa. Ustanawia ona profesjonalnego pełnomocnika w celu uwolnienia się od problemów prawnych związanych z toczącym się postępowaniem administracyjnym lub sądowym. W związku z tym organ administracji publicznej w sprawie, w której strona powołała pełnomocnika nie może dowolnie decydować, czy o czynnościach procesowych informować pełnomocnika, czy też pomijając pełnomocnika informować wyłącznie stronę.
Stąd też w sprawie organ pierwszej instancji naruszył art. 64 § 2 k.p.a. w ten sposób, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skierował do strony postępowania, a nie do jej pełnomocnika. Dopiero bowiem w przypadku nieuzupełnienia wspomnianego braku formalnego przez pełnomocnika, organ administracji publicznej mógłby ewentualnie rozważać wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Skoro tego nie uczyniono, decyzja organu pierwszej instancji została wydana przedwcześnie.
Takie działanie organu narusza nie tylko art. 64 § 2 k.p.a., ale także podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, takie jak na przykład zasada zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), a także zasada informowania stron (art. 9 k.p.a.), czy zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.).
Strona postępowania nie może ponosić negatywnych skutków wynikających z niewiedzy o istniejącym w sprawie stanie faktycznym i prawym, spowodowanych niegodnym z prawem działaniem organu administracji publicznej.
Wezwanie przez organ odwoławczy do złożenia pełnomocnika, nie uzdrowiło powyżej sytuacji. Tym samy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji spowodowało konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i decyzji organu pierwszej instancji.
Natomiast Sąd nie stwierdził przesłanek nieważności zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie bowiem nie zachodzi, w tym przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a..
Organ administracyjny ponownie rozpatrując sprawę powinien w pierwszej kolejności podjąć wskazane działania w zakresie uzupełnienia akta sprawy o pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego i następnie podjąć stosowne rozstrzygniecie w sprawie. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli prawidłowo ocenić legalność działania organu.
Zważywszy na przedstawione okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i utrzyma nią decyzja organu pierwszej instancji narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.