Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] o nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w W. zarządził zabezpieczenie samochodu marki Chrysler Voyager, celem zabezpieczenia ciążących na tym towarze należności celnych. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia i o tym samym numerze organ celny wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uregulowania sytuacji prawnej ww. samochodu.
Oba postanowienia, zaadresowane w jednej przesyłce, zostały doręczone jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru w dniu [...] dorosłemu domownikowi, na adres zamieszkania G. N., wynikający z akt postępowania karnego dołączonych do akt administracyjnych.
Pismem z dnia [...] G. N. złożyła wniosek do organu celnego o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o zabezpieczeniu. Wyjaśniła, że nie przebywała w tym okresie na terenie Polski jak i pod adresem stałego zamieszkania w Niemczech i nie spodziewała się żadnej korespondencji z Urzędu Celnego. Jednocześnie powołała się na doręczenie jej korespondencji organu celnego przez I. G. dopiero po przyjeździe do Polski. Ponieważ nie wiedziała nic o toczącym się postępowaniu celnym, nie przekazała organowi celnemu aktualnego adresu kontaktowego.
Organ powołując się na art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia [...] o nr [...], odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, uznając iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Organ wskazał, iż G. N. niezależnie od tego, że jest obywatelką Niemiec jest też obywatelką Polski. Organ kierował korespondencję na adres zamieszkania w Polsce i korespondencja została odebrana przez pełnoletniego domownika podpisującego się nazwiskiem N., a nie jak twierdzi wnioskodawczyni I. G. Poza tym organ wskazał, iż I. G., która jakoby przyjęła korespondencję nie jest osobą obcą lecz członkiem rodziny. Dodatkowo organ celny wyjaśnił, iż od daty wydania wyroku Sądu Okręgowego w Ś. skarżąca nie podjęła żadnych działań w kierunku uregulowania sytuacji prawnej towaru, a więc powinna się była liczyć z podjęciem przez organ celny działań prowadzonych z urzędu.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem G. N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie zakwestionowanego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia albowiem zostały spełnione wszelkie przesłanki ustawowe uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Zarzuciła organom błędną ocenę stanu faktycznego przez przyjęcie, że otrzymała postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...], podczas gdy nie była obecna pod stałym miejscem zamieszkania w Niemczech, nie przebywała też w Polsce, otrzymała korespondencję po przyjeździe do Polski w dniu [...]. W jej ocenie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu wskazując na okoliczność, że nie wiedziała nic o toczącym się postępowaniu i nie miała podstaw by sądzić że takie postępowanie się toczy. Wyjaśnia, że miała prawo wyjechać poza stale miejsce zamieszkania i nie ciążyła na niej powinność powiadamiania kogokolwiek ani też obowiązek ustanowienia na ten czas pełnomocnika do doręczeń.
Wskazała, że osoba która odebrała przesyłkę nie powiadomiła skarżącej z uwagi na brak z nią kontaktu w czasie wyjazdu poza stałe miejsce zamieszkania. Dodała, że przedstawiła dowód w postaci paszportu dokumentującego datę wjazdu do kraju, którą to okoliczność organ pominął, i nie podjął żadnych czynności aby tę kwestię wyjaśnić.
W ocenie skarżącej błędne jest twierdzenie organu, że mogła spodziewać się wszczęcia postępowania, bowiem organ przez trzyletni okres od momentu zatrzymania samochodu nie podjął żadnych czynności celnych.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Oceniając zaskarżone postanowienie, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż narusza ona prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie była ocena pod kątem legalności postanowienia odmawiającego stronie skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Do postępowania w sprawach celnych zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. z 2001 r. Dz. U. Nr 75, poz. 802 ze zm.) stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczący postępowania podatkowego.
Termin do wniesienia środka zaskarżenia jest terminem ustawowym zawitym. Uchybienie terminu zawitego powoduje, że czynność procesowa dokonana z uchybieniem zakreślonego dla niej terminu jest czynnością bezskuteczną i w takiej sytuacji organ podatkowy ma obowiązek stwierdzić w trybie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, czego skutkiem jest to, że rozstrzygnięcie organu I instancji uzyskuje przymiot ostateczności.
Uchybienie terminu może być jednak konwalidowane poprzez złożenie wniosku o jego przywrócenie. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowana wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, uprawdopodobni, że naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy, wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony.
Organ właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu winien mieć na uwadze, że strony przy dokonywaniu czynności procesowych obowiązane są dokładać jak największej staranności. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego, jako kryterium należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, zależnych od właściwości osobistych strony, wprowadziłoby element niepewności i przez to byłoby nie do przyjęcia (vide wyrok SN z 19.06.1962, IV CZ 35/62, RPiE 63/356). Przepis art. 162 § 1 O.p. nie wymaga udowodnienia okoliczności, iż do uchybienia terminu doszło bez winy osoby zainteresowanej. Wystarczającym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest natomiast uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku winy To uprawdopodobnienie powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadnić przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków.
Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o jakichś faktach. Uprawdopodobnienie nie prowadzi więc do uzyskania pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwa istnienia lub nieistnienia jakiegoś faktu, do uzasadnionego przypuszczenia, ze zdarzenie rzeczywiści miało miejsce. (por. Ordynacja podatkowa Komentarz pod red. Henryka Dzwonkowskiego, Wyd. Beck W-wa 2006r. str. 708).
Orzecznictwo sądowe w związku z przywracaniem terminu wskazywało okoliczności, które zwalniają od winy przy uchybieniu terminu m.in. takie jak, powódź, pożar, wypadek. Niemniej jednak trudno znaleźć definicję braku winy, którą można byłoby zastosować schematycznie przy rozpatrywaniu wniosków o przywrócenie terminu. Wydaje się słuszne dokonywanie oceny indywidualnie w realiach każdej konkretnie rozpatrywanej sprawy.
W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobniają brak jej winy w uchybieniu terminu.
Jak wynika z akt sprawy strona posiada miejsce stałego zamieszkania w Niemczech. Posługuje się także adresem zamieszkania w Polsce, na który organ celny skierował dwa postanowienia z tego samego dnia i o tych samych numerach tj. pierwsze dotyczyło wszczęcia postępowania z pouczeniem o możliwości składania wyjaśnień w związku z wszczęciem postępowania i o obowiązku powiadomieniem organu o ewentualnej zmianie adresu oraz drugie postanowienie o zarządzeniu zabezpieczenia samochodu. Oba postanowienia wysłano jedną przesyłką, co spowodowało, że strona jednocześnie z postanowieniem o wszczęciu postępowania celnego zapoznała się z postanowieniem o zabezpieczeniu, w którym pouczono ją o prawie do złożenia zażalenia w terminie 7 dni od dnia otrzymani przesyłki.
Trudno nie dać wiary wyjaśnieniom skarżącej, iż w sytuacji gdy nie toczyło się wobec niej żadne postępowanie celne ciążył na niej obowiązek oczekiwania na jakiekolwiek rozstrzygnięcie organów celnych. W związku z tym nie była również zobowiązana do informowania organów, gdzie przebywa ani do ustalenia pełnomocnika do doręczeń. W świetle bowiem przepisów Ordynacji podatkowej obowiązki nałożone na stronę w kwestii informowania o zmianie adresu czy ustanowienie pełnomocnika dla doręczeń związane są ściśle z wszczęciem wobec tej osoby postępowania administracyjnego. A jak wskazano wyżej postanowienie o wszczęciu postępowania doręczono jednocześnie z postanowieniem o zarządzeniu zabezpieczenia samochodu.
W ocenie Sądu skarżąca uprawdopodobniła, iż w momencie doręczenia postanowień dorosłemu domownikowi nie przebywała w ani w Polsce ani też w Niemczech pod stałym adresem zamieszkania, co utrudniało skontaktowanie się z nią. Przedkładając paszport opatrzony datą powrotu do Polski w dniu [...] uprawdopodobniła także, że dopiero z ta datą powzięła wiadomość o skierowanym do niej postanowieniu organu celnego. Natomiast złożenie w wymaganym terminie 7 dni od daty ustania przyczyny niedotrzymania terminu stosownego wniosku o przywrócenie terminu wraz z zażaleniem sprawiło, iż skarżąca spełniła warunki konieczne do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.
W tym miejscu należy zauważyć, iż nie można zarzucić skarżącej braku staranności w prowadzeniu swoich spraw. Z uwagi na stałe miejsce zamieszkania w Niemczech, zarówno w postępowaniu karnym jak i w postępowaniu celnym, po powiadomieniu jej o toczących się postępowaniach, ustanawiała pełnomocników dla doręczeń.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł na podstawie 152 u.p.s.a. o wstrzymaniu wykonania postanowienia.