Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. M. D. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, wskazując, że dochody przez niego uzsykiwane nie pozwalają na uiszczenie kwoty [...] zł, bowiem w całości są one potrzebne na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych jego i jego żony.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2011 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że łączny dochód wnioskodawcy i jego żony, z którą wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, to kwota [...] zł. Przy czym podkreślono, że oprócz uzyskiwania świadczenia rentowego, wnioskodawca prowadzi dzialalność gospodarczą, która w roku [...] przyniosła stratę w kwocie [...] zł, przy obrocie [...] zł, natomiast w pierwszym kwartale roku [...] obroty wyniosły [...] zł.
W ocenie referendarza, ujemny wynik działalności gospodarczej strony w ostatnim okresie bilansowym, nie może być przesądzający, gdyż uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym roku czy okresie bilansowym. Jak podkreślił referendarz, prowadzenie działalności gospodarczej na skalę odpowiadającą kwocie przychodów skarżącego z tego tytułu w roku [...], bez względu na jej wynik, bez zabezpieczenia środków finansowych przeznaczonych na koszty postępowań sądowych związanych z tą działalnością, jest konsekwencją samodzielnej decyzji wnioskodawcy i obciąża jego zdolność wszczynania postępowań sądowych dotyczących indywidualnego interesu prawnego o charakterze publicznym i cywilnym poprzez uiszczanie opłat sądowych proporcjonalnych do wartości dochodzonych praw i roszczeń związanych z prowadzoną działalnością.
Brak takiego zabezpieczenia wynikający z autonomicznej decyzji skarżącego w zakresie planowania wydatków nie może, w ocenie referendarza sądowego, prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jego indywidualnego interesu prawnego.
Pismem z dnia [...] r. skarżący wywiódł sprzeciw od opisanego postanowienia referendarza sądowego, podnosząc, że ocena jego kondycji finansowej została dokonana niewłaściwie.
Wnioskodawca podkreślił, że same stałe miesięczne wydatki wynoszą około [...] zł miesięcznie. Dodatkowo jak podniósł, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu zawisły jeszcze dwie sprawy z jego skarg, w których uiścił wpis sądowy w łącznej kwocie [...] zł. Wskazał, że większego obciążenia z tytułu ponoszenia kosztów sądowych nie mógł w swym budżecie przewidzieć, dlatego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji.
Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 oraz art. 256 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od tych wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie tego prawa osobie fizycznej jest uzależnione od wykazania, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego, sformułowanie "osoba fizyczna (...) nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oznacza, iż ubiegający się o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84).
Nawiązując do wniosku skarżącego, wniósł on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Wniosek skarżącego nie obejmował przyznania pełnomocnika z urzędu.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Stosownie do powyższego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że ze względu na okoliczności życiowe został on pozbawiony środków do życia.
Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącego Sąd uznał, że nie uzasadnia ona przyznania stronie tego prawa.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że skarżący otrzymuje nie tylko stały dochód w postaci świadczenia otrzymywanego z [...], ale dodatkowo prowadzi dzialalność gospodarczą, polegającą na [...]. Z obrotów jakie uzyskuje w tej działalności wynika, że jest ona prowadzona na dużą skalę. Z tego też tytułu, w pierwszym kwartale tego roku, uzyskał już dochód w wysokości około [...] miesięcznie. Nadto, co nie jest bez znaczenia przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej skarżącego, w sprawach, na które powołuje się w sprzeciwie sam skarżący, tj. o sygn. akt [...] i [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi M. D., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we W., określające podatnikowi zobowiązanie w podatku od towarów i uslug za [...] r. na kwotę [...] zł i podatek dochodowy od osób fizycznych za [...] r. na kwotę [...] zł, w miejsce zadeklarowanej kwoty [...] zł. W ocenie Sądu świadczy to o nierzetelnym prowadzeniu ewidencji działalności gospodarczej i uzyskiwaniu przez stronę znaczących dochodów, nieujawnianych w księgach rachunkowych.
Sąd miał na uwadze również fakt, że jak wynika z uzasadnień przytocznych orzeczeń, w trakcie prowadzonej w przedsiębiorstwie skarżącego kontroli skarbowej, strona sama dokonała korekty części ze złożonych deklaracji i uiściła należny podatek, co oznacza, że pomimo niewykazywania dochodów, skarżący posiadał znaczne środki finansowe.
Sąd nie kwestionuje twierdzeń skarżącego, że stałe wydatki miesięczne w jego gospodarstwie siegają kwoty [...] zł, jednakże zdaniem Sądu, nie przesądza to o niemożności uiszczenia przez skarżacego wpisu sądowego w rozpoznawanej sprawie. Odnośnie podnoszonego przez stronę złego stanu zdrowia, Sąd podkreśla, że nie przedstawiono żadnych dokumentów potwierdzających taką okoliczność, nie mogła ona zatem być wzięta pod rozwagę.
W takim stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego i dlatego postanowił jak w sentencji.