Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 10 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 18/20

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi K. P. (dalej: strona, skarżąca, strona skarżąca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Dyrektor OR ARiMR) z 7 listopada 2019 r. nr 9001-2019-005696 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Jeleniej Górze (dalej: Kierownik BP, organ I instancji z 10 lipca 2019 r. nr 0006-2019-001676 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2018. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca 15 czerwca 2018 roku złożyła za pośrednictwem aplikacji eWniosekPIus do Kierownika BP ARiMR w Jeleniej Górze wniosek o przyznanie płatności na rok 2018. Strona zadeklarowała [...] ha do płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) w ramach pakietu 10 Uprawy sadownicze po okresie konwersji wariant 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji (działki rolne [...] oraz [...]) oraz [...] ha [...] na działce rolnej [...], zadeklarowanej w ramach wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

W dniu 9 Lipca 2018 r. Strona złożyła zmianę do wniosku na 2018 roku, jednak w ramach płatności ekologicznej nie dokonywała modyfikacji wobec deklaracji zawartej we wniosku z dnia 15 czerwca 2018 roku.

W dniu 12 lipa 2018 r. do BP ARiMR w Jeleniej Górze wpłynął plan działalności ekologicznej, z którego wynika, że w 2018 roku Strona podjęła nowe zobowiązanie ekologiczne w ramach upraw sadowniczych na działce rolnej [...], zlokalizowanej na działkach ewidencyjnych nr [...],[...], oraz [...].

W dniach 27-29.08.2018 roku w gospodarstwie strony skarżącej odbyły się czynności kontrolne w ramach działania Rolnictwo ekologiczne. Kontrolą objęte zostały działki rolne [...], [...] oraz [...], na których strona zadeklarowała realizację działania Rolnictwo ekologiczne. Z ustaleń zawartych w protokole pokontrolnym nr [...] wynika, że na działce rolnej [...], zadeklarowanej z uprawą [...] [...] w ramach wariantu 10.2, lustracja w terenie stwierdziła powierzchnię [...] ha, wobec [...] ha powierzchni zadeklarowanej przez rolnika. Do działki przypisany został kod nieprawidłowości DR13+ oznaczający, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Zgodnie z danymi zawartymi w części XV protokołu z czynności kontrolnych- Formularz kontroli i wymogów szczegółowych dla działania rolnictwo ekologiczne, na działkach rolnych [...] oraz [...] minimalna obsada krzewów została zachowana.

W dniach 3 października 2018 r. i 12 października 2018 r. strona wystąpiła z pismami o przeprowadzenie ponownej kontroli w jej gospodarstwie, która miałaby potwierdzić powierzchnie zadeklarowanych we wniosku upraw sadowniczych. Strona poinformowała, że 80% nowo nasadzonej plantacji [...] uschło ze względu na panującą suszę, jednak aktualnie sadzonki zostały uzupełnione w miejscach, gdzie poprzednie wypadły.

W takim stanie faktycznym Kierownik BP ARiMR w Jeleniej Górze 1 marca 2019 r. decyzją nr 0006-2019- 001278 przyznał stronie skarżącej płatność ekologiczną na 2018 r. za realizację wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji w kwocie 4 251,61 zł oraz odmówił Stronie płatności do wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji.

Od takiego rozstrzygnięcia strona skarżąca złożyła w przypisanym terminie odwołanie. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego w sprawie, Dyrektor OR ARiMR we Wrocławiu decyzją z 23 maja 2019 r. nr 9001-2019-003437 uchylił pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi BP ARiMR w Jeleniej Górze.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Jeleniej Górze 10 lipca 2019 r. wydał dla strony skarżącej decyzję w sprawie przyznania ekologicznej (PROW 2014-2020), na mocy której przyznał stronie płatność ekologiczną do wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji zgodnie z deklaracją z wniosku oraz odmówił jej płatności za wariant 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji, z uwagi na przedeklarowanie powierzchni zadeklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Organ przyznał stronie skarżącej kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2018 w kwocie 291,61 zł. Argumentując swoje rozstrzygnięcie Kierownik BP ARiMR w Jeleniej Górze wyjaśnił, że w trakcie kontroli terenowej przeprowadzonej w gospodarstwie Strony w dniach 27-29 sierpnia 2018 r., sprawdzeniu podlegały m.in. działki rolne [...] oraz [...], na których strona skarżąca zadeklarowała uprawę [...] [...] na powierzchniach [...] ha (działka rolna [...]) oraz [...] ha (działka rolna [...]).

Organ podaje, że kontrola terenowa potwierdziła całą powierzchnię działki rolnej [...]. W odniesieniu do działki rolnej [...], powierzchnia [...] stwierdzona podczas kontroli została oszacowana na poziomie [...] ha. Organ podaje, że dokumentacja fotograficzna wykonana podczas kontroli potwierdza ustalenia wizytujących działki, a na wyłączonym obszarze [...] nie było. Organ zwrócił uwagę także na fakt, że strona skarżąca nie informowała organu, choć była do tego zobowiązana, o każdej zmianie, która dotyczy złożonego wniosku. Organ I instancji podkreślił, że w sytuacji klęski żywiołowej, bo takim zjawiskiem jest susza, rolnik powinien przedstawić odpowiednie dokumenty, potwierdzające wystąpienie zjawiska. W takiej sytuacji organ może odstąpić od nałożenia kary administracyjnej na wycofywaną powierzchnię. Organ wskazał, że strona nie złożyła żadnego wniosku, w którym wycofywałaby nieuprawnioną powierzchnię.

W konsekwencji Kierownik BP ARiMR w Jeleniej Górze odmówił Stronie wnioskowanej pomocy w zakresie wariantu 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji.

Od takiego rozstrzygnięcia strona skarżąca złożyła w terminie odwołanie, wnosząc o zmianę wydanego rozstrzygnięcia. Odwołująca zakwestionowała wydaną decyzję w przedmiocie odmowy płatności ekologicznej w zakresie wariantu 10.2.

Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu, decyzją z 7 listopada 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, organ II instancji wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym ekologicznej (PROW 2014- 2020) na rok 2018 jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j. Dz. U z 2018 r., poz. 1784 ze zm.) zwane dalej "rozporządzeniem ekologicznym", wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349 ze zm.). Następnie organ odwoławczy przywołał przepisy, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie.

W pierwszej kolejności organ II instancji wskazał, że w dniach 27-29 sierpnia 2018 r. kontrolę terenową w ramach działania Rolnictwo ekologiczne, a której ustalenia zawarte zostały w raporcie pokontrolnym nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, Kierownik BP ARiMR w Jeleniej Górze przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyczerpującym zakresie, które pozwoliło na wykluczenie z przyznania płatności ekologicznej powierzchni [...] ha, znajdującej się na działce rolnej [...]. Wykluczenie powierzchni [...] ha przyczyniło się również do zastosowania stawki sankcyjnej powyżej 30% przy obliczaniu płatności ekologicznej, co przy tak znaczącym przedeklarowaniu powierzchni, doprowadziło do odmowy wnioskowanego wsparcia w ramach wariantu 10.2. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR do dokonania powyższych ustaleń doprowadziły wyniki kontroli w zakresie działania Rolnictwo ekologiczne, poparte wykonaną dokumentacją fotograficzną zadeklarowanych działek wraz ze szkicami poglądowymi, przedstawiającymi miejsce i kierunek wykonanych zdjęć.

Organ odwoławczy podkreślił, że okoliczności zmniejszenia powierzchni działki rolnej [...] nie budzą wątpliwości, bowiem wspierane są raportem z bezpośredniego pomiaru w terenie oraz dokumentacją zdjęciową. W opinii Dyrektora OR ARiMR na zdjęciach dokumentujących stan działek z uprawą [...] wyraźnie widać, która część terenu została obsadzona [...], a na którym fragmencie działki [...] nie było. Zasięg uprawy sadowniczej ([...] ha [...]) prezentują fotografie nr 55, 56 oraz 57 i szkice PRS_C1, szkic_PRS_[...] oraz szkic_PRS_[...]. Natomiast ugór, bo taki właśnie rodzaj użytkowania został stwierdzony na pozostałej części działki [...], widoczny jest na zdjęciach nr 53, 54, 58 i 59 oraz na ww. szkicach. Poszycie tej części działki stanowi wysoka trawa, teren działki jest też mocno zachwaszczony. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo dokonał kontroli złożonego wniosku w ramach kontroli administracyjnej, która została uzupełniona o kontrolę na miejscu.

Organ odwoławczy stwierdził również, iż przeprowadzona kontrola na miejscu spełnia wymogi wyznaczone przez ustawodawcę krajowego, określone przez art. 46-47 ustawy dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 627 ze zm.). Oceniając protokół z kontroli na miejscu nr [...] organ odwoławczy kierował się stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.04.2008 roku, sygn. akt II GSK 492/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ podkreślił, że w toczącym się postępowaniu to na skarżącej spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności, z których wywodziła bądź chciała wywieść skutki prawne. Odnosząc się do tej kwestii, na którą powoływała się skarżąca, na suszę, która występowała na jej działkach w 2018 r, organ II instancji podkreślił, że beneficjentka nie wypełniła ciążących na nim obowiązków informacyjnych. Mowa tu o obowiązkach wynikających z art. 4 ust. 2 rozporządzenie delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L 2014.181.48).

Organ przypomniał, że strona dopiero 3 października 2018 r. poinformowała organ I instancji, poprzez przedłożenie mu przekazanego następnie do Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR we Wrocławiu oświadczenia o zjawisku suszy, które wystąpiło w jej gospodarstwie w okresie od 11 lipca 2018 r. do 20 września 2018 r. co było w opinii organu II instancji niezgodne z wymogami ujętymi w treści art. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie poinformowała zgodnie z art. 15 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny, co uniemożliwiło organowi odstąpienie od kar administracyjnych.

W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy odniósł się do dokumentów przedłożonych przez stronę i wskazał, że ustalenia dokonane w kontroli na miejscu w sierpniu 2018 r. potwierdza załączony protokół z kontroli gospodarstwa nr [...], wykonany przez inspektora Jednostki Certyfikującej Cobico i przywołał opis stanu nowo nasadzonej plantacji [...] zawarty na str. 6 tego protokołu.

Organ wyraźnie wskazał, że analiza sprawy wskazała, że powierzchnia zadeklarowanej uprawy [...] na działce rolnej [...] wynosi [...] ha, nie zaś, jak twierdzi Skarżąca [...] ha, dlatego niestwierdzony podczas inspekcji obszar uprawy sadowniczej podlegał wyłączeniu, a w sprawie znalazł zastosowanie art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014, bowiem różnica w powierzchni zadeklarowanej względem powierzchni stwierdzonej w obrębie wariantu 10.2 przekracza 20%. Zgodnie z powołanym przepisem, rolnikowi nie przyznaje się w takim przypadku żadnej pomocy lub wsparcia.

Organ II instancji wyjaśnił ponadto, że powierzchnia zatwierdzona do wsparcia w ramach wariantu 10.2 w 2018 roku powinna wynosić [...] ha, a nie, jak ustalił organ I instancji [...] ha. Organ nie wziął pod uwagę faktu, iż w ramach zobowiązania w wariacie 10.2, powierzchnia stwierdzona w 2017 roku wynosiła [...] ha, a nie, jak uznano w sprawie kontynuacyjnej, [...] ha. Mankament ten nie wpływa jednak na wynik rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem przedeklarowanie powierzchni zadeklarowanej ([...] ha) wobec stwierdzonej ([...] ha) nadal wynosi powyżej 20%, co powoduje (nadal) orzeczoną przez organ I instancji odmowę wnioskowanego wsparcia w ramach wariantu 10.2. Powyższe nie stanowi istotnego naruszenia przepisów prawa uzasadniających uchylenie decyzji, a organ odwoławczy błąd taki może sanować, co niniejszym uczynił wyjaśniając i rozszerzając uzasadnienie decyzji o powyższy wywód.

Od powyższej decyzji, strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie:

1. a) przepisów prawa procesowego które miały wpływ na wynik sprawy tj.:
2. 1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 art. 78 § 1 k.p.a., poprzez:

1. a) błędne i niepełne ustalenie stanu faktycznego sprawy, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz stanowiska, zarzutów oraz wniosków dowodowych skarżącej, przez to błędne ustalenie, że
2. - skarżąca błędnie wskazała tj zaniżyła powierzchnię upraw na działce rolnej [...], co stwierdzono w trakcie kontroli w dniach 27-29.08.2018r., podczas gdy z innych kontroli przeprowadzonych na ww. działce wynika, że powierzchnia zasadzonych krzewów wynosiła w 2018 roku [...] ha tj. zgodnie z deklaracją skarżącej,
3. - skarżąca nie informowała o wystąpieniu zjawiska suszy na obszarze działki rolnej [...], podczas gdy w dniu 17.08.2018 r., skarżąca będąc we Wrocławiu w Oddziale Regionalnym ARiMR, zgłaszała wystąpienie suszy w nowo nasadzonej uprawie na działce [...], oraz w pismach z dnia 3.10.2018 i 10.10.2018 prosiła po ponowne przeprowadzenie kontroli z powodu wystąpienia suszy, potwierdzonej przez Instytut w P.
4. - skarżąca brała udział w czynnościach kontrolnych na działce [...] w miejscowości K., podczas gdy czynności kontrolne zostały przeprowadzone bez udziału skarżącej,
5. b) bezkrytyczne przyjęcie przez organ wydający ostateczną decyzję, ustaleń organu I instancji, opartych wyłącznie na jednym protokole z wizytacji na kontrolowanym obszarze plantacji krzewów [...] na działce [...], podczas gdy z innych kontroli czy też procedur związanych z wypłatą odszkodowań, nie było zastrzeżeń do deklarowanej przez skarżącą powierzchni prowadzonej uprawy na działce rolnej [...].
6. c) pominięcie przez organ wydający decyzję w obu instancjach, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, składanych przez skarżącą wniosków dowodowych, a w szczególności przeprowadzenia kolejnej wizji na działce [...], po ustąpieniu skutków suszy.
7. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego które miały wpływ na wynik sprawy tj:
8. 1. art. 4 ust 2 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r., poprzez nie właściwą wykładnie, skutkującą uznaniem przez organ obu instancji, że skarżąca zawiadamiając w dniu 17.08.2018 Oddział Regionalny ARiMR we Wrocławiu o wystąpieniu suszy na w nowo nasadzonej uprawie także na działce [...],
9. 2. art 27 ust. 1 pkt 2 z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące oparciem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie na protokole pokontrolnym z kontroli przeprowadzonej na gospodarstwie skarżącej w dniach 27-29.08.2018r., podczas gdy skarżąca wskazywała na inne dowody w tym na protokoły z innych kontroli wskazujące na inny stan faktyczny niż przyjęty przez organ kontrolujący.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem o przyznanie dopłat bezpośrednich za rok 2018 oraz o zasądzenie kosztów postępowania, na rzecz skarżącej.

W odpowiedzi na skargę, organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy przyznania skarżącej przez organy ARiMR płatności ekologicznej za 2018 r., w ramach realizacji pakietu 10 Uprawy sadownicze po okresie konwersji wariant 10.2 Ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji, z powodu nieprawidłowości nowo nasadzonej plantacji [...] znajdującej się na działce rolnej [...]., które zostały stwierdzone w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu gospodarstwie skarżące.

W pierwszym rzędzie wskazać przede wszystkim należy, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627 ze zm. - dalej zwaną ustawą, ustawą o rozwoju obszarów wiejskich). Zgodnie z jej art. 4 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149), chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednocześnie w myśl art. 27 ust. 1 tejże ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności;

1. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
2. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
3. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. W myśl zaś art. 27 ust. 2 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przepisów tych wynika zatem, że wprawdzie w postępowaniach o płatności organy ARiMR stoją na straży praworządności i obowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy, to jednak zawarto w nich istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., podkreślając w szczególności obowiązek (ciężar) aktywnego uczestniczenia w tym postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przez nałożenie obowiązku przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. We wskazanym też w ust. 1 pkt 3 i 4 zakresie, aktywność organów ARiMR uzależniona jest od złożenia przez wnioskodawcę stosownego żądania. Oznacza to, że w postępowaniach dotyczących przyznawania pomocy zostały zmienione, a w zasadzie nawet odwrócone zasady obowiązujące na gruncie k.p.a. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa tak jak w k.p.a. na organie prowadzącym sprawę, lecz na osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne (także stronie postępowania). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – a zatem materiał, który przedstawi strona postępowania.

Zatem w kontekście zarzutów skargi Sąd powinien był rozważyć, czy skarżąca w myśl wyżej wskazanych zasad dostarczyła organowi właściwe dowody potwierdzające, że uprawy w ramach pakietu 10, wariantu 10.2 były prowadzone prawidłowo na całym zadeklarowanym we wniosku obszarze, a ewentualne nieprawidłowości spowodowane zostały suszą, o wystąpieniu której strona prawidłowo poinformowała organ administracji rolnej.

Reguły ustalające zasady przyznawania płatności ekologicznej zawarte zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i w prawodawstwie wspólnotowym.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2018, poz. 1784), zwanego dalej rozporządzeniem ekologicznym, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 1305/2013, jeżeli:

1. 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2. 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3. 3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";
4. 4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Na podstawie powołanej regulacji stwierdzić należy, że realizowanie 5-letniego zobowiązania ekologicznego stanowi jedną, ale nie jedyną przesłankę przyznania płatności. Zgodnie z pkt 4 powołanego § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego rolnik spełniać również musi warunki przyznania płatności określone w ramach określonych pakietów lub ich wariantów. We wniosku na rok 2018 skarżąca ubiegała się między innymi o przyznanie płatności ekologicznej w ramach Pakietu 10 Uprawy sadownicze po okresie konwersji (wariant 10.2) ekstensywne uprawy sadownicze po okresie konwersji - powierzchnia deklarowana [...] ha: [...] ha na działce [...], [...] ha na działce [...] (§ 4 ust. 1 pkt 10 lit.c rozporządzenia ekologicznego).

Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rolnik realizujący zobowiązanie ekologiczne, przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia ekologicznego. W świetle zapisów zawartych w ust. 2 pkt 2 lit. c tiret pierwsze załącznika, do treści którego odsyła ust. 2 pkt 2 lit. d, krzewy jagodowe, z wyłączeniem borówki i żurawiny wielkoowocowej, powinny mieć minimum jeden pęd o długości co najmniej 20 cm, mierząc od nasady do jego wierzchołka, albo dobrze wykształcone pąki nasadowe, a średnica pędu powinna wynosić nie mniej niż 4 mm, mierząc u nasady pędu. Natomiast zgodnie z tabelą stanowiącą Załącznik nr 7 do rozporządzenia ekologicznego, minimalna obsada krzewów dla uprawy [...] [...] została ustalona na poziomie 1500 szt./hektar uprawy.

Z akt sprawy wynika, że organy ARiMR przy ustalaniu spełniania warunków określonych w rozporządzeniu ekologicznym opierały się na kontroli terenowej w ramach działania Rolnictwo ekologiczne przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniach od 27 do 29 sierpnia 2018 r., a której ustalenia zawarte zostały w raporcie pokontrolnym nr [...]. W tym miejscu przywołać należy art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L47 z 20.12.2013 r., s. 549), który wskazuje, że państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii oraz treść art. 59 rozporządzenia nr 1306/2013, z którego wynika, że o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność.

System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Ponadto z § 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia ekologicznego wynika, że zobowiązanie ekologiczne obejmuje użytki rolne, zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b (jest to obszar poletek lub działek zidentyfikowanych w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: rozporządzenie delegowane nr 640/2014).

Z powyższego wynika, że z podjęciem zobowiązania ekologicznego wiążą się określone obowiązki. Wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które nie wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy, odpowiednie kryteria i minimalne działania oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego. Zadeklarowanie konkretnej uprawy musi być zatem poprzedzone rozważeniem możliwości realizacji zobowiązania ekologicznego i spełnienia wszystkich wynikających z przepisów warunków przez okres realizacji zobowiązania. Deklaracja pakietu stanowić więc powinna świadomą decyzję rolnika. Przy czym, składając wniosek, rolnik oświadcza, że zna zasady przyznawania płatności. Z powyższych przyczyn odpowiedzialność za treść wniosku spoczywa w całości na rolniku - skarżącej, skoro oświadczyła w nim, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 47 ust.1 ustawy o rozwoju obszarów wiejskich czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane odpowiednio przez organ agencji płatniczej, właściwy organ podmiotu wdrażającego, właściwy organ instytucji pośredniczącej lub instytucję zarządzającą.

W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1344 ze zm.) określono w § 5, że kontrolujący wykonujący czynności kontrolne, sporządzają z tych czynności sprawozdanie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 809/2014, zwane dalej "raportem z czynności kontrolnych". Raport z czynności kontrolnych wykonanych w ramach wizyty zawiera dane, o których mowa w art. 53 ust. 1 lit. a-d rozporządzenia nr 809/2014; przepis art. 53 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z § 6 rozporządzenia podmiot kontrolowany otrzymuje kopię raportu z czynności kontrolnych. W przypadku odmowy podpisania raportu z czynności kontrolnych przez podmiot kontrolowany raport ten podpisują kontrolujący, dokonując w nim adnotacji o odmowie podpisania go przez podmiot kontrolowany.

Zgodnie z § 7, jeżeli podmiot kontrolowany nie zgadza się z wynikami kontroli zawartymi w raporcie z czynności kontrolnych, może zgłosić jednostce kontrolującej umotywowane uwagi na piśmie co do wyników kontroli zawartych w tym raporcie, w określonym przepisami terminie. Jeżeli uwagi są zasadne, kontrolujący niezwłocznie sporządzają zmieniony lub uzupełniony raport z czynności kontrolnych; do zmienionego lub uzupełnionego raportu z czynności kontrolnych § 6 stosuje się odpowiednio. Jeżeli uwagi nie zostaną uwzględnione, kontrolujący niezwłocznie przekazują podmiotowi kontrolowanemu pisemną informację zawierającą wskazanie przyczyn ich nieuwzględnienia. Raport z czynności kontrolnych stanowi istotny dowód w sprawie.

Sąd opierając się na aktach administracyjnych sprawy, przede wszystkim raporcie z czynności kontrolnych w ramach rolnictwa ekologicznego dokumentującym kontrole przeprowadzoną w dniach 27-29 sierpnia 2018 r. w gospodarstwie skarżącej, zgadza się z organami administracji rolnej w zakresie oceny przeprowadzonej kontroli. Przypomnienia wymaga, że w trakcie kontroli przeprowadzonej sprawdzeniu podlegały m.in. działki rolne [...] oraz [...], na których strona zadeklarowała uprawę [...] [...] na powierzchniach [...] ha (działka rolna [...]) oraz [...] ha (działka rolna [...]). Kontrola terenowa potwierdziła całą powierzchnię działki rolnej [...], gdzie prowadzono uprawę zgodnie z wymogami W odniesieniu do działki rolnej [...], powierzchnia [...] stwierdzona podczas kontroli została oszacowana na poziomie [...] ha, na pozostałej części tej działki stwierdzono ugór. Strona została poinformowana o zamiarze przeprowadzenia kontroli 24 sierpnia 2018 r. Wyniki kontroli na miejscu zostały opisane w doręczonym stronie 16 października 2018 r. raporcie, do treści którego skarżąca nie wniosła pisemnych uwag.

Dodatkowo z dołączonego materiału fotograficznego wynika, że na kontrolowanym areale odnoszącym się do części działki [...] nie były przeprowadzane wymagane zabiegi agrotechniczne, tereny ujawnione na zdjęciach były zachwaszczone i porosłe wysoka trawą. Sąd stwierdził, że stan udokumentowany licznymi zdjęciami kontrolowanej działki znalazł prawidłowe odzwierciedlenie w protokole kontroli.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że organ błędnie ustalił, że brała udział w czynnościach kontrolnych na działce [...] w miejscowości K., podczas gdy czynności kontrolne zostały przeprowadzone bez udziału skarżącej,. Sąd wskazuje na treść art. 25 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69 z dnia 2014.07.31), który stanowi, że "Kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni." Zgodnie z przywołaną regulacją obecność rolnika w trakcie kontroli jego gospodarstwa nie ma wpływu na ważność przeprowadzonej kontroli. Sąd stwierdza, jednak ze z protokołu kontroli wynika, że skarżąca została poinformowana o zamiarze jej przeprowadzenia, tak więc jej obecność zależała wyłącznie od jej woli.

Sąd stwierdza ponadto, że przedstawiony wraz z odwołaniem protokół z kontroli z 26 lipca 2018 r. gospodarstwa skarżącej wykonany przez inspektora Jednostki Certyfikującej Cobico nie może zostać uznany za dowód spełnienia norm uprawniających do przyznania płatności ekologicznej, gdyż to kontrola przeprowadzona w ramach realizowanych przez stronę pakietów i wariantów rolnictwa ekologicznego odnosiła się bezpośrednio do wymogów zakreślonych dla tej płatności, ponadto jak słusznie zauważył organ odwoławczy na str. 6 dołączonego protokołu w sekcji Opis stwierdzonych nieprawidłowości i naruszeń, uwagi stwierdzono, że nowo nasadzona plantacja [...] jest bardzo zachwaszczona oraz że na działce nie jest zachowana minimalna obsada krzewów.

Podobnie dowodu na prawidłowe prowadzenie nowo nasadzonej plantacji [...] na spornej działce [...] nie może stanowić dołączony do skargi protokół z kontroli terenowej przeprowadzonej w ramach działania Modernizacja gospodarstw rolnych, która odbyła się w dniach od 5 do 6 sierpnia 2019 r. Kontrola ta została bowiem przeprowadzona rok po kontroli w ramach działania Rolnictwo ekologiczne, wobec czego zarówno upływ czasu jak i tematyka wskazanej przez stronę kontroli uniemożliwia uznania jej za skuteczny przeciwdowód ustalonego stanu faktycznego w gospodarstwie skarżącej w 2018 r.

Podkreślając ponownie, tym miejscu uzasadnienia, że we wskazanym już w art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy zakresie, aktywność organów ARiMR uzależniona jest od złożenia przez wnioskodawczynie stosownych dowodów. Dlatego na skarżącej spoczywał ciężar wykazania, że stan faktyczny sprawy był inny, niż przedstawił to organ. W opinii Sądu wymogom tym strona nie sprostała.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącej, że organy błędnie nie uznały, iż strona zawiadomiła je o wystąpieniu suszy na kontrolowanych działkach. Sąd wskazuje na treść art. 4 ust. 2 rozporządzenie delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L 2014.181.48), zgodnie z którym przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z analizy akt administracyjnych wynika, że skarżąca nie zgłosiła wystąpienia suszy wraz z odpowiednimi dowodami, w zakreślonym w przywołanym przepisie terminie, natomiast przywołane przez stronę pismo z 3 października 2019 r. stanowiące oświadczenie skarżącej o nastaniu suszy, nie spełnia wymogów skutecznego zgłoszenia wystąpienia siły wyższej. W związku z powyższym, zgodzić się należy z organem II instancji, że przedstawione przez stronę twierdzenia, nie mogą stanowić podstawy do zakwestionowania ustaleń faktycznych stwierdzonych w trakcie kontroli na miejscu. Dlatego też niezasadny jest zarzut braku rozważenia odstąpienia od nałożenia sankcji z powodu wystąpienia siły wyższej.

Przede wszystkim zgodnie art. 15 delegowanego rozporządzenia nr 640/2014, kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Z analizy stanu faktycznego wynika, że kontrola w gospodarstwie skarżącej miała miejsce w dniach od 27 do 29 sierpnia 2018 r, a o kontroli skarżąca została poinformowana telefonicznie 24 sierpnia 2018 r., tak więc jeżeli skarżąca chciała skutecznie poinformować organy o nieprawidłowościach występujących na działce [...] czy to z powodu suszy, czy z innego powodu powinna to uczynić przed uzyskaniem informacji o zamiarze przeprowadzenia kontroli.

Podnoszona przez skarżącą kwestia uzyskania wsparcia z tytułu wystąpienia suszy w ramach złożonego przez nią wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych, spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy nie ma znaczenia dla oceny właściwego poinformowania organów rolnych o wystąpieniu siły wyższej na podstawie art. 4 ust. 2 rozporządzenie delegowanego nr 640/2014. Sąd zgadza się z twierdzeniem organu odwoławczego, że stawianie znaku równości pomiędzy działaniami udzieleniem pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych, spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy oraz programem ekologicznym jest nieuprawnione, bowiem uczestnictwo i udzielanie pomocy w każdym z ww. programów oparte jest na innych podstawach prawnych. Strona w każdym z tych działań musi spełnić inne warunki do uzyskania wsparcia.

Tym samym zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 4 ust 2 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014

W ocenie Sądu, czynności podejmowane w ramach postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, w tym zwłaszcza kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie rolnym skarżącej, odpowiadały prawu, a zgromadzony materiał dowodowy pozwalał dostatecznie wyjaśnić stan faktyczny. Zaskarżona decyzja została wyczerpująca uzasadniona, spełniając wymagania stawiane przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, stosowane w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności w myśl art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Nie stwierdziwszy zatem, aby zaskarżona decyzja zawierała wady nakazujące jej eliminację z obiegu prawnego, Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.