Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. W. (dalej: strona, strona skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) z 2 listopada 2021 r., nr 0201-IEE2.711.172.2021.2.IW, którym – po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własne postanowienie z 30 września 2021 r. nr 0201-IEE1.711.256.2021.5.RO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 oraz art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 i zm. – dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 23 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – dalej: u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bolesławcu (dalej: NUS, organ egzekucyjny) prowadzi wobec strony skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu.
Pismem z 3 września 2021 r. za pomocą Platformy ePUAP strona skarżąca złożyła do DIAS wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., do czasu rozstrzygnięcia przez WSA we Wrocławiu sprawy z jej skargi na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 16 grudnia 2020 r., nr 14/DZN/P/2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania (sygn. akt III SA/Wr 72/21).
DIAS postanowieniem z 30 września 2021 r. nr 0201-IEE1.711.256.2021.5.RO odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w ww. postępowaniu egzekucyjnym.
Następnie, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy DIAS postanowieniem z 2 listopada 2021 r., nr 0201-IEE2.711.172.2021.2.IW utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu stwierdził min., że jeżeli organ jednoznacznie stwierdzi brak podstaw do prowadzenia postępowania zastosowanie ma tryb przewidziany w art. 61a k.p.a. Postanowienie ma wyłącznie charakter procesowy, dlatego nie zawiera oceny prawidłowości wniosku, jak i odniesienia się do podniesionych zarzutów. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę merytorycznego rozstrzygania o zasadności wniosku. DIAS wyjaśnił następnie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła niedopuszczalność postępowania z przyczyn przedmiotowych. Treść powołanego przez stronę skarżącą art. 23 § 6 u.p.e.a. wskazuje, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych jest uprawnieniem organu nadzoru i ma zastosowanie wyłącznie z urzędu.
Przepis ten nie tworzy uprawnienia dla zobowiązanego do ubiegania się o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego tub czynności egzekucyjnych. Skoro nie ma przedmiotu postępowania, co do którego DIAS mógłby wydać merytoryczne rozstrzygnięcie odmowa wszczęcia postępowania była w pełni zasadna. DIAS ponownie podkreślił, że postanowienie wydane w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. ma wyłącznie charakter procesowy. Stąd brak jest w tym rozstrzygnięciu odniesienia się do argumentów podniesionych przez stronę skarżącą we wniosku.
W skardze do Sądu strona skarżąca argumentowała, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym DIAS już trzykrotnie uchylał postanowienia NUS wskazując na "liczne błędy natury prawnej, proceduralnej i faktycznej". W uzasadnieniu skargi zakwestionowała prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego i brak odniesienia się do "stanu prawnego i faktycznego prowadzonej egzekucji", czym naruszono przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto opisała w skardze okoliczności dotyczące sposobu prowadzenia egzekucji i odnoszące się do istnienia dochodzonej należności.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Podczas rozprawy pełnomocnik strony podtrzymał i rozwinął zarzuty skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna lub postanowienie podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia kwestionowanego postanowienia.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie DIAS z 2 listopada 2021 r., którym – po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własne postanowienie z 30 września 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że ww. rozstrzygnięcie zostało wydane w związku z wnioskiem strony skarżącej, która na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. domagała się wstrzymania czynności egzekucyjnych i postępowania egzekucyjnego. Przywołany przepis stanowi, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ.
Niemniej Sąd wskazuje, że ugruntowany jest pogląd, iż wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego w trybie powołanego przepisu u.p.e.a. nie ma charakteru przysługującego uczestnikom środka zaskarżenia, lecz jest środkiem nadzoru. Dlatego może zostać zastosowany wyłącznie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru (por. wyroki NSA: z 21 kwietnia 2023 r., III FSK 906/22 oraz z 23 lutego 2023 r., III FSK 192/22).
Konsekwentnie powołany przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień poddanemu egzekucji dłużnikowi. Jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z 18 kwietnia 2019 r., FSK 1274/17, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika.
Skoro więc wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie – z urzędu – tj. tylko z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to wstrzymanie takie nie jest możliwe na wniosek innego podmiotu. To z kolei oznacza brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej.
Dlatego DIAS prawidłowo zastosował – z uwagi na odesłanie z art. 18 u.p.e.a. – przepis art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis obliguje organ, w sytuacjach jak w tej sprawie, do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Konsekwentnie, wniosek strony skarżącej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego nie mógł wywołać zamierzonego przez nią skutku w postaci merytorycznego rozstrzygnięcia zgłaszanych przez nią argumentów. Przy tym niedopuszczalność żądania nie wynikała z braku przymiotu strony postępowania egzekucyjnego lecz z "innych przyczyn", które oznaczają min. brak podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku poprzez wydanie rozstrzygnięcia w toku postępowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 61a k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie m.in. w sytuacji wniesienia żądania, które na drodze administracyjnej nie może być rozpoznane, czy też gdy dochodzi do wniesienia przez zobowiązanego wniosku nieprzewidzianego przepisami prawa (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 12 kwietnia 2022 r., I SA/Rz 134/22).
Jednocześnie Sąd podkreśla, że z uwagi na ściśle procesowy charakter zaskarżonego postanowienia DIAS nie miał podstaw do ustosunkowania się – niezależnie od oceny ich obiektywnej słuszności - do merytorycznych zarzutów strony skarżącej, które odnosiły się do legalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.