Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], Nr [...], Wojewoda D. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst - Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania P. W. od decyzji Burmistrza G. z dnia [...], Nr [...], w której organ ten orzekł o wymeldowaniu odwołującego się z pobytu stałego w lokalu przy Placu B. C. [...] w G., utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie.
W pierwszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujące okoliczności faktyczne sprawy.
Wniosek o wymeldowanie złożył P. W., najemca przedmiotowego lokalu, twierdząc, że jego brat - P. W. - już w 1998 r. opuścił ten lokal i od tego czasu, wraz z żoną, zamieszkał w M. Nr [...].
Wojewoda dodał, że fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez P. W. potwierdziły ustalenia Komendy Powiatowej Policji w G. Informację tę potwierdził także świadek S. W., który sprecyzował, że P. W. zamieszkiwał w M. Nr [...] od około 1996 r., aż do czasu jego aresztowania w 2005 r.
Uwzględniając takie ustalenia, organ drugiej instancji - powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - wywodził, że w rozpatrywanej sprawie przepis ten powinien znaleźć zastosowanie. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem jednoznacznie, że P. W. od kilku lat nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Po opuszczeniu lokalu przy Placu B. C. [...] w G., w którym był zameldowany, zamieszkał on wraz z żoną w M. Nr [...], a obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, przy czym jego zatrzymanie nastąpiło w okresie, gdy już zamieszkiwał w tej ostatnio wymienionej miejscowości. Pozbawienie wolności nie stanowi więc w tym przypadku przeszkody wyłączającej wymeldowanie z miejsca stałego zameldowania.
Wojewoda stwierdził dalej, iż opuszczenie przez P. W. lokalu przy Placu B. C. [...] w G. należy uznać - wbrew odmiennemu zapatrywaniu przedstawionemu w odwołaniu - za dobrowolne. Organ odwoławczy posiłkował się w tym zakresie stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie wyjaśniał, że przejawem woli opuszczenia lokalu jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania lokalu (wyrok z 18 grudnia 2001 r., II SA/Ka 613/00). W innym wyroku (SA/Rz 685/00) Sąd przyjął, że utrudnianie lub uniemożliwianie pobytu w lokalu nie ma znaczenia prawnego, jeżeli strona w stosownym czasie nie skorzystała z środków prawnych przeciwdziałających przeszkodom w korzystaniu z lokalu.
W konkluzji, organ drugiej instancji przyjął, że P. W., opuszczając miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, spełnił przesłanki wymeldowania decyzją administracyjną, określone w ustawie ewidencyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. W. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w odwołaniu do Wojewody D. Skarżący wyjaśnił dodatkowo, że nie chciał wcześniej robić bratu kłopotów i wywoływać konflikty w rodzinie. Obecnie, "postawiony pod murem przez brata, jak i przez suche, bezduszne przepisy" (jak to określono w skardze) zmuszony jest prosić o niewymeldowywanie go z lokalu w G., gdzie zamierza powrócić po odbyciu kary. Jest to realne, ponieważ brat nie mieszka już tam (jego małżeństwo zostało rozwiedzione albo sprawa rozwodowa jest w toku).
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając, że przytoczone w niej okoliczności nie mogą mieć wpływu na zmianę decyzji o wymeldowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej - w skrócie - "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").
Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów.
Ocenie Sądu podlegała przede wszystkim legalność zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie: jednolity tekst - Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Przepis ten - w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania decyzji przez organy meldunkowe obu instancji - przewidywał, iż "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto na kanwie takiego uregulowania, iż w art. 15 ust. 2 chodzi o dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca pobytu. Godzi się dodatkowo zauważyć, iż ocena ostatnio wymienionych elementów charakteryzujących opuszczenie dotychczasowego miejsca zameldowania musi uwzględniać nie tylko słowne deklaracje osoby wymeldowywanej, lecz - i to w pierwszej kolejności - obiektywne okoliczności każdego konkretnego stanu faktycznego, wskazujące na zamiar dalszego pozostawania lub też - przeciwnie - dowodzące woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.
Zdaniem Sądu, organy meldunkowe dokonały w tym zakresie niewadliwych ustaleń i oceny, w efekcie której prawidłowo zastosowały też cytowany przepis.
Bezsporny w sprawie jest fakt fizycznego opuszczenia przez stronę skarżącą lokalu przy pl. B. C. [...] w G. i to jeszcze w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Potwierdzili tę okoliczność zarówno Zastępca Naczelnika Sekcji Prewencji Komendy Powiatowej w G. (w piśmie z dnia [...]), jak i teść P. W. - S. W., który zeznał jako świadek, że już od 1996 r. do listopada 2005 r., kiedy to nastąpiło jego aresztowanie, zięć zamieszkiwał - choć bez zameldowania - w miejscowości M. [...], gdzie obecnie pozostały nadal "jego rzeczy osobiste i dobra majątkowe" (protokół przesłuchania z dnia [...]). Dowody te zostały również powołane w uzasadnieniach decyzji organów meldunkowych obu instancji.
Warto dalej zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda D. nie kwestionował wcale motywów, którymi kierował się P. W. opuszczając lokal w G. (z treści odwołania wynika, że powodem takiego kroku były konflikty rodzinne, prokurowane - według twierdzeń strony skarżącej - przez brata i jego żonę). Trafnie jednak ocenił organ odwoławczy, że nawet w świetle tych okoliczności nie można przyjąć - zgodnie ze stanowiskiem NSA, prezentowanym w orzeczeniach przytoczonych w uzasadnieniu decyzji Wojewody - iż w sprawie chodzi o przymusowe ("niedobrowolne", jak to stwierdził organ odwoławczy) opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu. Skład orzekający w pełni podziela taką ocenę. Przemawiają za tym, z jednej strony, wieloletnie (9-cio letnie, licząc od czasu zamieszkania przez skarżącego u teścia - wraz z żoną! - do momentu osadzenia w zakładzie karnym) opuszczenie mieszkania w G., w którym P. W. był zameldowany, z drugiej zaś, niepodjęcie jakichkolwiek środków prawnych (np. wytoczenie powództwa o przywrócenie posiadania lub uruchomienie środków prawnokarnych), które umożliwiłyby stronie powrót do tego lokalu.
Wbrew zatem treści obecnie składanych przez stronę skarżącą deklaracji (wyłącznie werbalnych, niepopartytch żadnym obiektywnym dowodem), w rozpoznawanym przypadku organy meldunkowe miały uzasadnione dowodami przeciwnymi powody do tego, aby przyjąć, że już od 1996 r., do czasu osadzenia w zakładzie karnym, życiowe interesy P. W. skoncentrowane były w M., a nie w G. Konsekwentnie należało przyjąć, że przesłanki wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione w niniejszym przypadku, co uzasadniało wymeldowanie skarżącego z mieszkania w G. Tym bardziej, iż - jak słusznie podkreślił Wojewoda D. - aresztowanie odwołującego się nie stanowiło przeszkody do wymeldowania, skoro zdarzenie to nastąpiło dopiero po upływie wspomnianego 9-cio letniego okresu zamieszkiwania w miejscowości M. Ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd był zobligowany do oddalenia skargi, kierując się dyspozycją wynikającą z art. 151 p.p.s.a.