Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Prezydent Miasta J. orzekł o uznaniu zarzutu zobowiązanego J. H. (dalej: strona, skarżący) za nieuzasadniony. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 8 sierpnia 2019 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia zażalenia.
Postanowieniem z [...] października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. orzekło – że zażalenie na ww. orzeczenie pierwszoinstancyjne – zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu przywołało treść art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej k.p.a.), a następnie wskazało, że w sprawie ustalono bezspornie, że postanowienie organu pierwszej instancji, wydane 23 lipca 2019 r., zostało doręczone skarżącemu 8 sierpnia 2019 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Postanowienie zawierało pouczenie o służącym stronie uprawnieniu do wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 7 dni od daty doręczenia. Zażalenie zostało natomiast sporządzone przez skarżącego 13 sierpnia 2019 r. i złożone w siedzibie organu pierwszej instancji 16 sierpnia 2019 r., a więc jeden dzień po upływie ustawowego terminu na jego wniesienie, bowiem siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 15 sierpnia 2019 r. Nie złożono jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W skardze do tutejszego Sądu skarżący podniósł, że w postanowieniu SKO błędnie ustalono, że zażalenie zostało wniesione po terminie, bowiem nieprawdą jest, że zażalenie zostało wniesione 16 sierpnia 2019 r. i to osobiście. Skarżący podkreślił, że "zgodnie z faktami zażalenie zostało wysłane listem poleconym w dniu 14 sierpnia 2019 r.". Zażalenie należało zatem rozpatrzyć, gdyż zostało wniesione w terminie. Do skargi skarżący dołączył kserokopię dowodu nadania przesyłki do Prezydenta Miasta J. (([...]) w dniu 14 sierpnia 2019 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę jako uzasadnioną należało uwzględnić.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Będące przedmiotem skargi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z [...] października 2019 r., Nr [...] zostało wydane w następstwie stwierdzenia przez ten organ, że zażalenie skarżącego na postanowienie Prezydenta Miasta w J. z [...] lipca 2019 r., którym uznano zarzut zobowiązanego za nieuzasadniony – wniesione osobiście (w ocenie organu II instancji) przez stronę 16 sierpnia 2019 r. - zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Dodać przy tym należy, że powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń, o czym stanowi art. 144 k.p.a. Zażalenie zaś, stosownie do treści art. 141 § 2 k.p.a., wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Z przytoczonych regulacji wynika, że wniesienie zażalenia obliguje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności dopuszczalności zażalenia, zachowania terminu do jego wniesienia i spełnienia wymogów formalnych. W przypadku stwierdzenia, że zażalenie zostało złożone po terminie, organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Upływ terminu do dokonania czynności jest uwzględnianą z urzędu, okolicznością obiektywną (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09, opubl. w Lex pod nr 597844).
By jednak móc ocenić skuteczność (terminowość) wniesienia środka zaskarżenia, koniecznym jest w pierwszej kolejności ustalenie - w sposób niewątpliwy - daty, od której siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia rozpoczął swój bieg. Niezbędne jest więc precyzyjne ustalenie, kiedy nastąpiło doręczenie postanowienia stronie postępowania, gdyż - stosownie do treści art. 57 § 1 k.p.a.- omawiany termin winien być liczony od dnia następnego po tym zdarzeniu. A następnie (co istotne w sprawie) niezbędnym jest ustalenie - rzeczywistej - daty wniesienia (nadania) środka zaskarżenia.
W rozpatrywanej sprawie organ przyjął po pierwsze, że doręczenie skarżącemu postanowienia Prezydenta Miasta J. z [...] lipca 2019 r. nastąpiło skutecznie w dniu 8 sierpnia 2019 r. (akta administracyjne sprawy). A po wtóre, że skarżący wniósł zażalenie 16 sierpnia 2019 r. Dodatkowo organ ustalił, że zażalenie to "zostało złożone osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji, o czym świadczy potwierdzenie wpływu na zażaleniu".
Należy mieć jednak na względzie, że o ile Sąd nie miał wątpliwości co do prawidłowości ustalenia przez organ daty doręczenia skarżącemu postanowienia organu I instancji, to już takie wątpliwości pojawiły się przy ustaleniu przez organ daty nadania (wniesienia) przez skarżącego zażalenia.
W aktach administracyjnych sprawy (k.
4) znajduje się bowiem pismo skarżącego z 13 sierpnia 2019 r. zatytułowane jako zażalenie. Do pisma nie załączono koperty. Na piśmie tym widnieją dwie adnotacje organu: pieczątka o treści "[...], L.dz. [...] (...)". oraz [...][...][...][...],[...]". Brak adnotacji organu o osobistym złożeniu pisma przez skarżącego. Na podstawie tegoż pisma, organ przyjął, że zażalenie zostało złożone po terminie, bo 16 sierpnia 2019 r. i to osobiście przez skarżącego.
Jednakże skarżący w treści skargi wskazał, że nie złożył zażalenia osobiście 16 sierpnia 2019 r. (tak jak to przyjął organ), lecz nadał to zażalenie 14 sierpnia 2019 r. listem poleconym. Dodatkowo skarżący załączył do skargi dowód nadania zażalenia, poddający – zdaniem Sądu - w wątpliwość przyjętą przez organ datę wniesienia (i to osobiście, choć nie ma o tej okoliczności żadnej adnotacji organu) zażalenia tj. przedłożył kserokopię potwierdzenia przez operatora pocztowego Pocztę Polską nadania przez niego 14 sierpnia 2019 r. przesyłki poleconej do Prezydenta J. (([...])).
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że pocztowy dowód nadania przesyłki, jest de facto dokumentem, potwierdzającym fakt i datę nadania, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie. Taki charakter dowodu nadania sprawia, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości, które jednak może zostać obalone przeciwdowodem. Zatem dowód nadania przesyłki poleconej stanowi dowód tego co zostało w nim zaświadczone (potwierdzenie faktu i daty nadania przesyłki), jednak tylko do czasu, dopóki nie zostaną przedstawione kontrdowody, domniemanie to obalające.
I w niniejszej sprawie doszło - zdaniem Sądu - do sytuacji, w której okoliczność nadania przez skarżącego przesyłki zawierającej (zgodnie z twierdzeniem skarżącego) zażalenia od postanowienia Prezydenta Miasta J. z [...] lipca 2019 r. zostały udokumentowane w dwojaki sposób:
- - przez skarżącego: dokumentem nadania 14 sierpnia 2019 r. przesyłki do Prezydenta Miasta J. (([...]),
- - przez organ: adnotacjami sporządzonymi na piśmie procesowym zawierającym zażalenie tj: pieczątką o treści "[...] J.[...], L.dz. [...] (...)". oraz [...] [...][...][...], [...].
Z powyższego wynikają (jednak) nie tylko różne daty nadania zażalenia (14 sierpnia 2019 r. – wg. skarżącego oraz 16 sierpnia 2019 r. – wg. organu), ale nadto różny sposób wniesienia środka zaskarżenia (poprzez przesyłkę poleconą – wg. skarżącego oraz osobiście – wg. organu). A w takim stanie rzeczy niemożliwym jest przyjęcie, w sposób niebudzący wątpliwości prawidłowej daty wniesienia środka zaskarżania oraz sposobu jego wniesienia.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że w realiach rozpatrywanej sprawy wydanie przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia – bez prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy - było co najmniej przedwczesne.
W sytuacji, gdy w sprawie istnieją co najmniej dwa dowody (dowód nadania przesyłki przez skarżącego do organu I instancji oraz pismo zawierające zażalenie z adnotacjami organu I instancji) wskazujące na dwa różne terminy – rzeczywistej – daty nadania (wniesienia) zażalenia oraz na dwa różne sposoby jego wniesienia (za pośrednictwem poczty bądź osobiście przez skarżącego), to okoliczności te wymagają bezspornie wyjaśnienia i stosownej analizy przez organ. Nie przesądzając zatem w sposób jednoznaczny, kiedy omawiane zażalenie zostało faktycznie nadane i w jaki sposób, stwierdzić należało, że okoliczności te w świetle znajdujących się w aktach dowodów pozostają nieustalone, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Nie zostały bowiem wyjaśnione w należyty sposób okoliczności sprawy, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, co stanowi naruszenie art. 134 i art. 141 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. uwzględni stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia, w sposób pozbawiony jakichkolwiek wątpliwości: daty i sposobu (nadania) wniesienia zażalenia przez skarżącego od postanowienia Prezydenta Miasta J. z [...] lipca 2019 r.
Ponadto Kolegium ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przepis art. 57 § 4 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub w sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Z art. 1 pkt 1 lit. i) ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 90 ze zm.) wynika, że dniem wolnym od pracy jest 15 sierpnia. Zatem jeżeli skarżący odebrał postanowienie 8 sierpnia 2019 r. siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upływał nie 15 sierpnia 2019 lecz 16 sierpnia 2019 r.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie 200 p.p.s.a.